Thực trạng sức khỏe của mỗi phụ nữ sau sinh là không giống nhau. Nó cũng phụ thuộc vào tình trạng mẹ sinh thường hay sinh mổ. Dưới đây là những tình trạng phổ biến và hướng dẫn mẹ lấy lại sức khỏe sau sinh mau chóng.
1. Hỗ trợ mẹ giảm đau sau khi sinh
1.1. Giảm đau sau sinh thường
Sinh thường khiến cho người mẹ đau nhói khu vực âm đạo và tử cung do bị rách hoặc bị rạch trong lúc sinh. Vết thương này thông thường đau âm ĩ trong vòng một tuần, sau đó sẽ từ từ hồi phục lại.
Mẹ có thể chuẩn bị nệm êm để ngồi, tưới nước ấm lúc đi vệ sinh, ngâm trong bồn nước ấm tầm 10 phút để giảm thiểu cơn đau nhức. Nhưng cần quan tâm, luôn giữ âm đạo khô thoáng để không bị nhiễm trùng.
1.2. Giảm đau sau sinh mổ
Sinh mổ khiến cho người mẹ đau trong khoảng 2-4 tuần.
Ngay sau thời gian được đưa ra khỏi phòng mổ, trong khoảng 6 giờ đồng hồ tại phòng hậu phẫu, người mẹ vẫn chưa có cảm giác cơn đau vì thuốc tê vẫn còn tác dụng. Sau lúc đó, người mẹ sẽ dần dần cảm nhận được cơn đau và nhiều khả năng phải xin thêm thuốc giảm đau đặt hậu môn hoặc qua đường truyền giúp mẹ chịu đựng cơn đau thêm khoảng 3 ngày nữa. Không ít mẹ chọn lựa chiếu đèn plasma để giảm đau cấp tốc.
Sau khi quay về nhà từ bệnh viện, người mẹ nên:
Nghỉ ngơi thật nhiều, không cử động mạnh làm đau đớn vết mổ
Giữ vết mổ, vệ sinh xung quanh để không bị nhiễm trùng.
Chườm lạnh lên vị trí vết mổ (lưu ý không làm ướt vết mổ) để giảm thiểu cảm giác đau.
Ngay cả khi vết mổ đã lành thì vẫn sẽ cảm giác đau nhói mỗi khi cử động mạnh cơ bụng. Đối với phụ nữ sinh mổ, nên kiêng cữ vận động mạnh hay sinh hoạt vợ chồng trong vòng khoảng 2 tháng để đảm bảo an toàn.
1.3. Giảm đau vì tử cung co thắt
Co thắt tử cung hay kéo dài từ vài ngày tới 1 tuần sau khi sinh con. Đối với không ít phụ nữ, cơn co làm cho bụng gò lên từng đợt, đau không thua gì lúc chuyển dạ.
Nguyên nhân là do thời điểm này tử cung đang co bóp để thải hết sản dịch ra ngoài (giống như trong thời kỳ kinh nguyệt) và dạ con đang ở trạng thái giãn do mang thai và sinh con từ từ co lại về kích thước như lúc đầu. Sự co rút có nguy cơ tăng khi mẹ cho con bú hoặc cử động nhiều. Lúc này, mẹ nên:
Nghỉ ngơi nhiều, hạn chế vận động mạnh.
Chườm túi chườm ấm để xoa dịu cơn đau. Không ít mẹ sử dụng túi chườm có chứa gừng muối ngải cứu có công dụng hỗ trợ tinh thần và giảm đau rất hiệu quả.
Cơn co tử cung là dễ thấy, mẹ không cần phải lo lắng. Nhưng nếu có các hiện tượng sốt, nôn hoặc chảy máu quá mức mẹ cần được cấp cứu ngay lập tức để phòng trừ trường hợp băng huyết hoặc bế sản dịch.
Sau sinh, phụ nữ mất máu và gặp nhiều vấn đề về sức khỏe
2. Nghỉ ngơi hợp lý để nhanh lại sức
Sau khi sinh, do chăm sóc em bé do đó người mẹ thông thường không được nghỉ ngơi hợp lý, mệt mỏi làm cho sức khỏe giảm sút, tinh thần uể oải.
Lúc này, người mẹ nên nhờ đến sự giúp đỡ để có thể được nghỉ ngơi nhiều hơn:
Chú trọng vào chất lượng giấc ngủ: ngủ đủ giấc, ngủ sâu
Chú trọng thời gian nghỉ ngơi, không vận động mạnh và tối đa là 6 tuần đầu sau khi sinh.
Có thời gian để bản thân thả lỏng
Nghỉ ngơi phù hợp giúp mẹ tinh thần phấn chấn để chăm sóc con và hồi phục sức khỏe.
Khám phá ngay: Nguyên tắc dinh dưỡng cho mẹ bầu
3. Chế độ ăn uống sau khi sinh giúp mẹ nhanh phục hồi, tốt sữa
3.1. Thực phẩm nên kiêng sau sinh
Sau khi sinh, muốn hồi phục sức khỏe mau chóng, tránh các bệnh hậu sản, người mẹ nên tránh những loại thực phẩm thuộc nhóm sau:
Đồ cay
Caffein, rượu, bia
Các loại hải sản chứa hàm lượng thủy ngân cao như cá kiếm, cá thu vua, cá ngói.
Đồ ăn lạnh
Thực phẩm sống, tái
Đồ ăn có vị chua
Đồ uống có gas
Đồ ăn nhiều dầu mỡ
Thực phẩm chức năng làm đẹp, giảm cân không rõ nguồn gốc hoặc khuyến cáo không sử dụng cho phụ nữ đang cho con bú.
Tham khảo thêm: Những thực phẩm phụ nữ sau sinh cần kiêng để nhanh phục hồi sức khỏe
3.2. Thực phẩm nên bổ sung sau sinh
Những loại thực phẩm sau rất tốt trong việc phục hồi sức khỏe sau sinh:
Những loại hạt: gạo, yến mạch, lúa mạch, hạnh nhân, hạt điều, óc chó, hạt họ đậu.
Rau xanh bổ sung chất xơ và vitamin
Hoa quả cung cấp vitamin và khoáng chất
Thịt: gia cầm, bò, gà, thịt nạc lợn
Cá hồi
Sản phẩm từ sữa
Uống nhiều nước
Ăn uống đủ dinh dưỡng để cung cấp sữa giàu chất lượng cho con
Bài viết liên quan: Top những thực phẩm mẹ nên ăn để có nhiều sữa cho con
4. Giúp mẹ nhanh về sữa, ngăn ngừa tắc tia sữa
Ít sữa, mất sữa, tắc tia sữa là các hiện tượng hay diễn ra sau khi sinh. Muốn chấm dứt tình trạng này, người mẹ nên:
Cho bé bú càng sớm càng tốt.
Trước khi cho trẻ bú, massage ngực 10 phút, massage đều hai bên. Hoặc trẻ vừa bú, mẹ vừa massage bên ngực còn lại.
Mẹ uống nhiều nước, ăn uống đầy đủ dinh dưỡng để tạo nguồn sữa dồi dào, chất lượng. Nên ăn thực phẩm ấm nóng và dồi dào dinh dưỡng. Không nên ăn các thức ăn lạnh, tanh, nhiều dầu mỡ.
Cho trẻ bú theo cữ 2-4h/lần, trong mỗi cữ mẹ cho trẻ bú no và đều hai bên. Trong trường hợp trẻ bú không hết, mẹ cần vắt hết sữa ra và massage ngực để tái tạo sữa mới mau chóng hơn.
5. Vận động phù hợp để mẹ phục hồi sức
Sau khi sinh, trong ít nhất 6 tuần, bạn cần nghỉ ngơi dài hơn đặc biệt là đối với mẹ sinh mổ để cơ thể hồi phục đầy đủ. Trong khoảng thời gian này, mẹ chỉ nên cử động nhẹ nhàng. Tùy vào thể trạng của mẹ, nếu các bà mẹ có cơ thể hồi phục chậm hơn, cơ sàn chậu yếu hơn hay gặp các bệnh về khớp thì nên bắt đầu trễ hơn và lựa chọn bài tập nhẹ nhàng hơn.
Sau thời gian đó, mẹ có thể lên một kế hoạch tập luyện tại nhà với các bài tập đơn giản để lấy lại vóc dáng và cơ thể khỏe mạnh:
Bài tập kegels và những bài tập phục hồi cơ sàn chậu tại chỗ.
Cho trẻ vào nôi và đi dạo vừa giúp mẹ tranh thủ thư giãn vừa làm cho cơ thể khỏe mạnh.
Bắt đầu bằng các bài tập cơ sàn chậu, cổ, ngực, tay, chân đến lưng bụng tuy nhiên hãy để cơ thể quen từ từ cho đến khi bạn hồi phục hẳn. Lúc đó bạn mới nên tập những bài tập cường độ cao.
Các bài tập không nên bắt đầu sớm nhất là đối với mẹ sinh mổ: chạy bộ, bơi, cơ bụng cường độ cao, tập với tạ hay dụng cụ.
Bên cạnh việc tập luyện, mẹ nhớ uống nhiều nước.
Vận động hợp lý sau sinh giúp mẹ nhanh lấy lại vóc dáng
6. Nâng cao sức khỏe tinh thần sau sinh
Khoảng 70 – 80% những bà mẹ mới sinh con lần đầu trải qua sự biến đổi tâm trạng hay cảm giác tiêu cực sau khi sinh. Nguyên nhân có thể bởi vì:
Mệt mỏi vì thể trạng chưa phục hồi, mẹ phải trải qua mỗi ngày với cơn đau.
Mệt mỏi, mất ngủ do phải chăm sóc con nhỏ.
Mẹ không đủ tự tin khi chưa có kinh nghiệm chăm sóc em bé. Em bé quấy khóc, trớ sữa, ốm….và mẹ chưa biết hướng để giải quyết.
Người mẹ không nhận được sự giúp đỡ từ những người xung quanh.
Không sẻ chia được tâm trạng, cảm xúc từ người bạn đời làm cho mẹ lúc nào cũng buồn bã, buồn phiền.
Cải thiện sức khỏe tinh thần sau sinh thiết yếu chẳng kém phục hồi thể chất. Do chỉ có tinh thần khỏe mạnh thì phụ nữ mới có thể sống một cách tích cực bên cạnh đó chăm con thuận lợi.
Ngược lại, nếu để tinh thần tiêu cực, người mẹ rơi vào trầm cảm sau sinh sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe mẹ và con, hạnh phúc gia đình thậm chí có rủi ro xảy ra án mạng hoặc tổn thương nghiêm trọng khi người mẹ không đủ tỉnh táo.
Muốn phục hồi sức khỏe tâm lý sau sinh, người mẹ cần:
Bắt đầu bằng việc nắm thông tin chăm sóc bé sơ sinh và xây dựng phù hợp những công việc thiết yếu. Ghi ra sổ tay những việc đó để tránh việc bạn xao lãng.
Tìm kiếm sự giúp đỡ nếu bạn không xử lý được một việc nào đó. Nếu bạn chưa có kiến thức về việc chăm con, bạn có thể cần đến sự hướng dẫn của chuyên gia hoặc kinh nghiệm từ những người đi trước.
Nếu bạn quá mệt mỏi với việc phải một mình chăm trẻ, hãy yêu cầu sự giúp đỡ từ người thân, thuê thêm giúp việc để hỗ trợ.
Nếu bạn mệt mỏi vì phải ở trong nhà trong một thời gian dài với những việc nhàm chán hàng ngày, hãy tìm ra một thú vui mới ví dụ học thêm một loại nhạc cụ, nghe nhạc, đọc một cuốn sách, thưởng thức một chương trình hài hước hoặc gọi điện mời bạn bè đến nhà chơi.
Tìm kiếm sự gắn kết, chia sẻ từ người bạn đời để bạn giải tỏa tâm trạng, cảm giác được lo lắng và hạnh phúc hơn.
Cơ thể khỏe mạnh giúp tinh thần mẹ ổn định sau sinh
7. Ngăn ngừa biến chứng sau sinh
Để phòng ngừa những biến chứng về sức khỏe và tâm lý sau sinh, người mẹ nên lưu ý chăm sóc bản thân cùng với chăm sóc trẻ nhỏ. Dưới đây là những việc mẹ cần làm trong thời gian sau khi sinh:
Nghỉ ngơi nhiều. Tối thiểu 6 tuần đầu sau khi sinh, mẹ nên được nghỉ ngơi hoàn toàn và để quen dần với sự có mặt của con. Ngủ càng nhiều càng tốt để đối phó với sự mệt mỏi. Bé yêu của bạn có thể thức dậy hai đến ba giờ một lần để cho ăn. Muốn đảm bảo bạn được nghỉ ngơi đầy đủ, mẹ hãy ngủ khi con ngủ.
Tìm kiếm sự hỗ trợ. Đừng chần chừ chấp nhận sự hỗ trợ từ gia đình và bạn bè ở khoảng thời gian sau sinh. Cơ thể bạn cần được chữa lành và sự giúp đỡ cần thiết có thể giúp bạn nghỉ ngơi. Người thân trong gia đình có thể hỗ trợ bạn chuẩn bị bữa ăn hay giúp chăm sóc trẻ hoặc những đứa trẻ khác trong gia đình.
Ăn các bữa ăn với chế độ dinh dưỡng lành mạnh. Duy trì chế độ ăn uống lành mạnh nhằm thúc đẩy hồi phục cơ thể. Bổ sung lượng ngũ cốc nguyên hạt, rau, trái cây và protein. Bạn cũng nên bổ sung lượng chất lỏng, nhất là khi nếu bạn đang cho trẻ bú.
Tập thể dục. Bạn cần thực hiện các vận động thể chất từ nhẹ như đi bộ, tập các bài tập tại nhà để giúp vóc dáng thon gọn hơn, cơ thể khỏe mạnh hơn…
Nguồn tham khảo: Cách giúp mẹ phục hồi sau sinh nhanh chóng mà lại đơn giản