Trong vận hành hệ thống công nghiệp, thống kê cho thấy khoảng 70% các sự cố hư hỏng van bướm điện bằng nhựa không xuất phát từ lỗi sản xuất, mà do sai sót trong quá trình lựa chọn thông số và lắp đặt. Việc mắc phải các lỗi cơ bản này dẫn đến hậu quả nghiêm trọng như cháy động cơ, nứt vỡ thân van và rò rỉ hóa chất, buộc nhà máy phải dừng hoạt động để khắc phục sự cố.
Bài viết dưới đây sẽ phân tích 4 sai lầm kỹ thuật phổ biến nhất và đưa ra giải pháp khắc phục cụ thể, giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí và đảm bảo độ bền thiết bị.
4 sai lầm phổ biến khi mua và sử dụng
1. Lựa chọn sai điện áp cấp cho động cơ
Đây là nguyên nhân hàng đầu gây hư hỏng thiết bị ngay khi vừa đấu nối. Động cơ điều khiển (Electric Actuator) thường có các tùy chọn điện áp đa dạng: 24VDC, 24VAC, 220VAC hoặc 380VAC.
-
Vấn đề: Việc cấp nguồn điện 220VAC vào động cơ thiết kế cho điện áp 24VDC sẽ gây cháy cuộn dây và hỏng mạch điều khiển ngay lập tức. Ngược lại, cấp nguồn 24V cho động cơ 220V sẽ khiến van không đủ momen xoắn để vận hành hoặc hoạt động sai lệch.
-
Giải pháp: Cần xác định chính xác nguồn điện tại tủ điều khiển trước khi đặt hàng. Trong các nhà máy sử dụng hệ thống PLC hoặc yêu cầu an toàn điện cao, điện áp 24VDC được khuyến nghị sử dụng để đảm bảo an toàn và dễ dàng tích hợp tín hiệu.
2. Siết bu lông mặt bích quá lực quy định
Khác với van kim loại, van bướm nhựa (thân UPVC, CPVC, PP) có giới hạn chịu lực nén thấp hơn. Sai lầm thường gặp của nhân viên lắp đặt là sử dụng lực siết quá lớn hoặc siết không đều.
-
Vấn đề: Khi lực siết vượt quá giới hạn đàn hồi của vật liệu nhựa, tại vị trí cổ van hoặc tai bắt bu lông sẽ xuất hiện các vết nứt vi mô. Dưới tác động của áp suất nội tại và rung động đường ống, các vết nứt này sẽ lan rộng, dẫn đến vỡ thân van và rò rỉ lưu chất ra môi trường.
-
Giải pháp: Tuân thủ lực siết (Torque) theo khuyến cáo của nhà sản xuất, thường dao động từ 10-15Nm tùy kích thước van. Bắt buộc sử dụng long đền (washer) để phân bố lực đều và thực hiện quy trình siết ốc đối xứng (chéo nhau) để tránh làm cong vênh mặt bích.
>>> ĐỌc thêm: 10 câu hỏi phổ biến nhất từ khách hàng về van bướm điều khiển khí nén
3. Lựa chọn sai vật liệu gioăng làm kín
Gioăng làm kín (Seat) là bộ phận tiếp xúc trực tiếp với hóa chất. Hai loại vật liệu phổ biến nhất là EPDM và FKM (Viton), nhưng chúng có đặc tính kháng hóa chất khác biệt.
-
Vấn đề: Sử dụng gioăng EPDM cho môi trường chứa dầu, dung môi hydrocarbon hoặc axit đậm đặc sẽ gây ra hiện tượng trương nở cao su, làm kẹt đĩa van hoặc mất khả năng làm kín. Ngược lại, việc sử dụng gioăng FKM cho môi trường nước sạch gây lãng phí chi phí không cần thiết.
-
Giải pháp: Cần tra cứu bảng kháng hóa chất (Chemical Resistance Chart) trước khi mua. Sử dụng EPDM cho nước cấp, nước thải, hóa chất nhẹ. Sử dụng FKM (Viton) cho môi trường axit mạnh, hóa chất ăn mòn cao hoặc nhiệt độ cao.
4. Lắp đặt ngoài trời thiếu biện pháp bảo vệ
Mặc dù nhiều bộ điều khiển điện đạt tiêu chuẩn IP67, nhưng vật liệu nhựa của thân van và vỏ thiết bị vẫn chịu tác động lý hóa từ môi trường tự nhiên.
-
Vấn đề: Tia cực tím (UV) từ ánh nắng mặt trời làm gãy mạch phân tử nhựa, gây ra hiện tượng lão hóa (bạc màu, giòn). Nước mưa có tính axit hoặc độ ẩm cao có thể xâm nhập qua các khe hở ốc vít, gây ăn mòn linh kiện điện tử bên trong nếu không được bảo vệ.
-
Giải pháp: Khi lắp đặt van bướm nhựa điện ngoài trời, cần trang bị mái che. Đảm bảo các ốc siết nắp bộ điện được vặn chặt và sử dụng các đầu nối dây (cable gland) chống nước tại vị trí cáp điện đi vào thiết bị.
Danh sách kiểm tra kỹ thuật trước khi vận hành
Để giảm thiểu rủi ro, kỹ thuật viên cần thực hiện quy trình kiểm tra sau trước khi đưa hệ thống vào hoạt động:
-
Kiểm tra thông số nguồn: Đối chiếu nhãn kỹ thuật trên bộ điện với nguồn cấp thực tế (Voltage Check).
-
Kiểm tra vật liệu: Xác nhận loại nhựa thân van và vật liệu gioăng phù hợp với lưu chất (Chemical Check).
-
Kiểm tra lắp đặt cơ khí: Đảm bảo mặt bích song song, bu lông được siết đúng lực và có long đền đệm (Mechanical Check).
-
Vận hành thử nghiệm (Dry run): Cấp điện và điều khiển van chạy hết hành trình đóng/mở để kiểm tra công tắc hành trình và tín hiệu phản hồi trước khi cấp áp suất vào đường ống.
Việc tuân thủ đúng các nguyên tắc lựa chọn và lắp đặt nêu trên giúp kéo dài tuổi thọ của van bướm nhựa điều khiển điện từ 5 đến 10 năm, đồng thời ngăn chặn các sự cố rò rỉ hóa chất gây mất an toàn lao động.
Nếu bạn cần cung cấp tài liệu kỹ thuật chi tiết, bảng tra cứu lực siết bu lông hoặc tư vấn giải pháp cho hệ thống đường ống, vui lòng liên hệ với bộ phận kỹ thuật để được hỗ trợ.
>>> Xem thêm: So sánh van bướm điều khiển khí nén bằng nhựa và kim loại