Religion once provided the binding force for the Slavic tribes and matched their understanding of the world. The glue of societies – ethics – arose on the basis of the religion that united the tribes.
The need for ethics, for rules of social cooperation, which emerged in different civilizations, had to be satisfied. That is why it is characteristic that in periods of social chaos caused by global climate change there appeared outstanding individuals who understood the necessity of continuing and evolving patterns of human behaviour beneficial for society. All the great creators of ethical systems – for example the ancient Egyptian author of the figure of the goddess Maat, symbol of harmony and justice in the universe; the founders of Brahmanism and Hinduism; Zoroaster (1400–1200 BCE); Moses (1300–1200 BCE); Buddha (560 BCE); Laozi and Confucius (c. 550 BCE); Socrates; Hillel and his disciple Jesus Christ; Muhammad (571–632 CE); Mahatma Gandhi (1868–1948); and Nelson Mandela – appeared in times of instability in human attitudes brought about by economic crises caused by climate change (Góralski 2013).
Their teaching can be reduced to a common denominator: through your conduct, save social energy, do not waste it in conflicts; in general, use well and conserve both your own energy and the energy at the disposal of society!
The fruit of my reflections is the theory that universal ethics has a physical dimension. The measure of ethics is the ability of individuals and societies to save all forms of energy, including social energy. An effective ethical system makes society more efficient and more dynamic. Ethical is the person who lives at the cost of consuming the smallest possible amount of energy. Ethics is the art of saving energy.
The social environment arose as a form of defence against an unfavourable natural environment. The emergence of ethical systems regulating the behaviour of individuals within the social environment is therefore an adaptive mechanism to the surrounding environment. The lack of an effective ethical system is thus a sign of a lack of adaptation to the environment. In other words, the ethical norms needed by human beings are the result of a reaction to the surrounding natural environment. The world in which we live constantly improves us, makes us more ethical. Better people create an ever more perfect human world. Our world develops. Therefore it is likely that the purpose of the world is development. Ethics is the result of the evolution of the collective consciousness of people reacting to threats coming from the surrounding environment. It is likely that ethics, as our self‑limitation in relation to the social environment, will replace the increasingly unnecessary primitive instincts that in earlier stages of evolution determined our reactions towards nature. The global development of a unified ethical system will remove the developmental barriers facing humanity and will foster the development of civilization.
The expanding Internet, removing barriers to access to knowledge, is a new form of the collective consciousness of humankind. It is a new environment in which we are learning to live. It is likely that in this new Internet environment, which brings people closer to one another, a new, unified ethics will emerge. A unified ethics will enable peaceful cooperation within the global community and will make it possible, thanks to the Internet, to use all the knowledge accumulated by humankind. Skillfully used knowledge will reveal new sources of energy, which will open unprecedented prospects before humanity. This will probably make it possible for our consciousness to develop up to the very boundaries of the world. The boundaries of this world will be determined by the resources of available energy – until we succeed in kindling the stars and creating a new world.
Ram Mohan Roy:
“One of the essential features of Roy’s worldview was also his religious universalism. It has already been mentioned above that Roy possessed a scholarly toolkit which enabled him to undertake genuine comparative research in the field of religious studies. He knew well the Quran, the Holy Scriptures of the Old and New Testaments, the Vedas and the Upanishads, and he came to the conclusion that the core of these religious systems is identical: a single God in spiritual form, the immortality of the soul, and ethical discipline as the basis of spiritual life. The differences are secondary in nature; they simply arise from the distinct traditions of particular confessional groups.” (Justyński 1985:42).
This is what the Buddhist Daisaku Ikeda says about the need for a new religion:
“I am convinced that only a new religion will be able to assume the leading role in a civilization that will unite science and philosophy on a higher plane. However, the religion we need will have to inspire the scientific and philosophical spirit of humanity and will have to meet the needs of a new era. It must be a religion capable of transcending the differences between East and West and – by binding all humankind into a single organism – of saving the West from its present crisis and the East from its current difficulties. Discovering such a religion is the most important task now facing humanity.” (Toynbee, Ikeda 1999:321).
“Earth is our only home. According to the current state of scientific knowledge, it may be the only planet on which life has arisen. The sight that probably made the greatest impression on me in my life was the first photograph of the Earth seen from space. The image of a blue globe floating in boundless space, shining like a full moon against the backdrop of a clear night sky, made me realize with great force that we are in fact one family inhabiting a small home. I felt very strongly how ridiculous all these differences of opinion and quarrels in our human family are. I saw the senselessness of stubbornly clinging to what divides us. From this cosmic perspective one can see the fragility and vulnerability of our planet circling in a limited orbit, wedged between Venus and Mars in the infinite vastness of space. If we do not care for our home, what else can make sense?” (Dalai Lama 2006:160).
Religion as such is a system that embraces all races and all denominations; it is a path leading everyone to brotherhood. Regardless of how believers put their faith into practice, they generally acknowledge values such as love, respect, tolerance, forgiveness, mercy, human rights, peace, brotherhood and freedom, proclaimed by religion. Most of these values found their magnificent expression in the missions of Moses, Jesus and Muhammad, as well as in the teachings of Buddha and Zoroaster, Laozi, Confucius and Hindu thinkers.
The above text was written by the eminent Turkish thinker Fethullah Gülen in “The Necessity of Interfaith Dialogue” – this text is available on the website at:
http://pl.fgulen.com/content/view/6/13/.
Organized religions, if they are to survive, must accept the view that revelation is not something final and given once and for all, but that, by God’s will, truth must be attained evolutionarily, step by step. Our mind undergoes constant development through knowledge. (...) Teilhard (Father Teilhard de Chardin*) – whose work met with no approval either from his superiors in the order or in the Roman Curia – showed that Christianity can not only incorporate into its system the entire achievement of modern science, but also attempt a philosophical and religious synthesis which secular philosophy does not provide (Mieroszewski 1999:25).
Misja "ARTEMIS"
Religia dostarczała spoiwa plemionom Słowian oraz odpowiadała ich wyobrażeniom o świecie. Spoiwo społeczeństw - etyka, powstawała na bazie religii jednoczącej plemiona. Potrzeba etyki, zasad społecznego współdziałania, wyłaniająca się w różnych cywilizacjach, musiała być zaspokajana, dlatego charakterystyczne jest pojawianie się w okresach społecznego chaosu powodowanego przez globalne zmiany klimatu, wybitnych jednostek rozumiejących konieczność kontynuacji i ewolucji dobrych dla społeczeństwa wzorców ludzkiego postępowania. Wszyscy wielcy twórcy systemów etycznych np. staroegipski twórca postaci bogini Maat- symbolu harmonii i sprawiedliwości we wszechświecie, twórcy braminizmu i hinduizmu, Zaratusztra (1400-1200 p.n.e.), Mojżesz (1300-1200 r. p.n.e.), Budda (560 lat p.n.e.), Lao-tsy i Konfucjusz (ok.550 p.n.e), Sokrates, Hillel i jego uczeń Jezus Chrystus, Mahomet (571-632 n.e.), Mahatma Ghandi (1868-1948), Nelson Mandela pojawiali się w okresach rozchwiania ludzkich postaw wywołanych kryzysem gospodarczym spowodowanym przez zmiany klimatu (Góralski 2013). Ich naukę można sprowadzić do wspólnego mianownika – przez swoje postępowanie oszczędzaj energię społeczną, nie trać jej w konfliktach, generalnie dobrze wykorzystuj i oszczędzaj energię własną i tą będącą w dyspozycji społeczeństwa! Owocem moich przemyśleń jest teoria, że uniwersalna etyka ma wymiar fizyczny. Miarą etyki jest zdolność jednostek i społeczeństw do oszczędzania wszelkich form energii w tym energii społecznej. Skuteczny system etyczny czyni społeczeństwo sprawniejszym i bardziej dynamicznym. Etycznym jest ten człowiek, który żyje kosztem zużycia jak najmniejszej ilości energii. Etyka to sztuka oszczędzania energii. Środowisko społeczne powstawało jako forma obrony przed niesprzyjającym środowiskiem przyrodniczym. Pojawienie się systemów etycznych regulujących zachowania jednostek w środowisku społecznym jest więc mechanizmem dostosowawczym do środowiska otaczającego. Brak skutecznego systemu etycznego jest zatem oznaką braku przystosowania do środowiska. Inaczej mówiąc, normy etyczne potrzebne człowiekowi, są wynikiem reakcji na otaczające środowisko przyrodnicze. Świat w którym żyjemy nieustannie nas ulepsza, czyni bardziej etycznymi. Lepsi ludzie tworzą coraz doskonalszy ludzki świat. Nasz świat się rozwija. Zatem prawdopodobnie celem świata jest rozwój. Etyka jest efektem ewolucji zbiorowej świadomości ludzi reagujących na zagrożenia płynące ze środowiska otaczającego. Prawdopodobnie etyka, jako nasze ograniczenie wobec środowiska społecznego, zastąpi coraz mniej potrzebne pierwotne instynkty, które we wcześniejszych etapach ewolucji wyznaczały nasze reakcje wobec natury. Globalny rozwój jednolitego systemu etycznego usunie bariery rozwojowe stojące przed ludzkością i wpłynie na rozwój cywilizacji. Rozwijający się Internet, usuwający bariery w dostępie do wiedzy, jest nową formą świadomości zbiorowej ludzkości. Jest to nowe środowisko w którym uczymy się żyć. Prawdopodobnie w tym nowym środowisku internetowym, które zbliża ludzi, powstanie nowa, ujednolicona etyka. Ujednolicona etyka umożliwi pokojową współpracę światowej społeczności i wykorzystanie, dzięki Internetowi, całej wiedzy zgromadzonej przez ludzkość. Umiejętnie wykorzystana wiedza odkryje nowe źródła energii co otworzy przed ludźmi niebywałe perspektywy. Prawdopodobnie umożliwi to rozwój naszej świadomości aż po granice świata. Granice tego świata zostaną wyznaczone przez zasoby dostępnej energii. Aż uda nam się pozapalać gwiazdy i stworzyć nowy świat.
Ram Mohan Roy- „Jedną z istotnych cech światopoglądu Roya był także jego religijny uniwersalizm. Wspomniano już wyżej, że Roy dysponował warsztatem badawczym, który umożliwił mu podjęcie prawdziwych badań porównawczych w zakresie religioznawstwa. Znał dobrze Koran, Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, Wedy i Upaniszady i doszedł do wniosku, że rdzeń tych systemów religijnych jest identyczny- jedyny Bóg w postaci duchowej, nieśmiertelność duszy, dyscyplina etyczna jako podstawa życia duchowego. Różnice mają charakter drugorzędny, wynikają po prostu z odmiennych tradycji poszczególnych grup wyznaniowych” (Justyński 1985:42).
Oto co mówi o potrzebie nowej religii buddysta Daisaku Ikeda:
Jestem przekonany, że tylko nowa religia będzie w stanie objąć funkcję przywódczą w cywilizacji, która połączy naukę i filozofię na wyższej płaszczyźnie. Jednakże religia, jakiej potrzebujemy, będzie musiała inspirować ducha naukowego i filozoficznego ludzkości oraz będzie musiała podołać potrzebom nowej epoki. Musi być to religia, która zdoła wykroczyć poza różnice między Wschodem a Zachodem i – wiążąc całą ludzkość w jeden organizm-wybawić Zachód od jego obecnego kryzysu, a Wschód od jego obecnych trudności. Odkrycie tego rodzaju religii jest najważniejszym zadaniem, jakie stoi obecnie przed ludzkością (Toynbee, Ikeda1999:321).
„Ziemia jest naszym jedynym domem. Według dzisiejszego stanu wiedzy naukowej może to być„ jedyna planeta, na której powstało życie. Widokiem, który wywarł na mnie chyba największe w życiu wrażenie, było pierwsze zdjęcie Ziemi widzianej z kosmosu. Obraz unoszącego się w nieograniczonej przestrzeni błękitnego globu, jaśniejącego niczym księżyc w pełni na tle czystego nocnego nieba, uzmysłowił mi z wielką mocą, że w istocie jesteśmy jedną rodziną zamieszkującą mały dom. Wyraźnie poczułem, jak śmieszne są te wszystkie różnice poglądów i spory w naszej ludzkiej rodzinie. Dostrzegłem bezsens uporczywego obstawania przy tym, co nas dzieli. Z tej kosmicznej perspektywy widać kruchość i wrażliwość naszej planety krążącej po ograniczonej orbicie, wciśniętej między Wenus i Marsa w nieskończonym ogromie przestrzeni. Jeśli nie dbamy o nasz dom, cóż innego ma sens? (Dalajlama 2006:160).
Religia jako taka stanowi system obejmujący wszystkie rasy i wszystkie wyznania, jest drogą prowadzącą wszystkich do braterstwa. Bez względu na to, jak wyznawcy wcielają w życie swą wiarę, to z reguły uznają wartości takie jak miłość, szacunek, tolerancję, przebaczenie, miłosierdzie, prawa człowieka, pokój, braterstwo i wolność, głoszone przez religię. Większość z tych wartości znalazło swój wspaniały wyraz w posłannictwach Mojżesza, Jezusa i Muhammada a także w naukach Buddy i Zaratusztry, Lao-tsy, Konfucjusza i myślicieli hinduskich.
Powyższy tekst napisał wybitny turecki myśliciel Fetullah Gulen w „Potrzebie dialogu międzyreligijnego” –tekst ten jest dostępny na stronie internetowej o linku: http://pl.fgulen.com/content/view/6/13/ .
Zorganizowane religie, jeśli mają przetrwać – muszą przyjąć pogląd, że objawienie nie jest rzeczą ostateczną i daną, lecz z woli Boga prawda musi być zdobywana ewolucyjnie krok po kroku. Nasz umysł podlega stałemu rozwojowi poprzez wiedzę. (...) Teilhard (Ojciec Teilhard de Chardin*) – którego działania nie znalazły uznania ani u jego zakonnych przełożonych, ani w kurii rzymskiej- wykazał, że chrześcijaństwo może nie tylko inkorporować w swój system cały dorobek nauki współczesnej, lecz pokusić się również o filozoficzno-religijną syntezę, której świecka filozofia nie dostarcza (Mieroszewski 1999:25).