پیشگفتار
با آوردن اسم هزینه ترخیص کالا ما ناخودآگاه به فکر عاملی مهم می افتیم که تجارت بینالمللی را در موقعیتهای جغرافیایی و مسیرهای حمل و نقل جهانی تحت سلطه ی خودش قرار داده است. کشو ما ایران در نزدیکی چند آبراه مهم و حیاتی قرار گرفته و توانسته به خوبی شرق و غرب کره را به همدیگر پیوند دهد. این مسئله اهمیت قابل توجهی دارد پس ما تصمیم بر این داریم که به کانال سوئز، تنگه هرمز و دیگر نقاط جغرافیایی تأثیرگذار در حوزه ی ترخیص کالا بپردازیم و گریزی هم به سازمانهای جهانی در این فرآیند خواهیم زد تا دیگر نقطه ی ابهامی باقی نماند.
کانال سوئز یا شاهراه ورود به بازارهای جهانی
کانال سوئز همان راه ابی مهمی است که دریای مدیترانه را به دریای سرخ متصل میکند و به نوعی اروپا را به آسیا وصل می کند. این کانال توسط سازمان کانال سوئز (Suez Canal Authority) مدیریت شده و به کشتیها این امکان را میدهد تا بدون اینکه نیاز باشد تا دور قاره آفریقا را دور بزنند خیلی با سرعت بیشتری وارد بازارهای آسیایی بشوند.
در مورد ایران هم کانال سوئز فرصت خوبی برای صادرات کالا به اروپا و واردات محصولات به وجود آورده که در سایه ی کاهش زمان حمل و نقل و هزینه های دیگر می تواند به صورت مستقیم هزینه ترخیص کالا را کاهش دهد و رقابت پذیری تجاری را بالا ببرد.
تنگه هرمز
میدانیم که بارها نام تنگه ی هرمز به گوش شما خورده است این به این خاطر است که این تنگه در دل خلیج فارس جای گرفته و آن را به دریای عمان و اقیانوس هند وصل می کند. شاید شما شنیده باشید که می گویند تنگه ی هرمز حیاتی ترین شریان تجارت جهانی است. چیزی در حدود 20 درصد نفت دنیا از این تنگه عبور می کند و با بسته شدن ان اروپا با بحران های جدی روبرو می شود. حال به ایران میرسیم که در نزدیکی این تنگه بابت دسترسی فوقالعادهای به بازارهای آسیایی و آفریقایی می تواند از این فرصت بهره مند شود. این موقعیت استراتژیک، هزینههای حملونقل و ترخیص کالا را برای ایران کاهش داده و مسیرهای تجاری کشور را تقویت میکند.
تنگه جبل الطارق و دیگر نقاط استراتژیک
شاید در کتاب جغرافیا اسم تنگه جبلالطارق به گوش شما خورده باشد، این تنگه که واسطه ی دریای مدیترانه و اقیانوس اطلس است توانسته به یکی دیگر از نقاط مهم و اساسی حمل و نقل جهانی مبدل شود. این تنگه با دادن مجوز به کشتی ها به آنها این امکان را می دهد تا به بازارهای آمریکای شمالی و جنوبی وارد شوند.
البته موضوع بحث ما به این سه تنگه خلاصه نمی شود و تنگه مالاکا در آسیا و تنگه بوسفور در ترکیه نیز از جمله مسیرهای حیاتی تجارت جهانی هستند. این ها به خوبی توانسته اند به ترخیص کالا و کاهش هزینههای مرتبط با آن کمک دهند. سازمان جهانی تجارت (WTO) و سازمان دریانوردی بینالمللی (IMO) هم از آن دسته سازمان هایی هستند که در تنظیم قوانین و مقررات این مسیرها نقش مهمی در بر داشتند.
هزینه ترخیص کالا در خاورمیانه و ایران و نگاهی بر تأثیر نقاط جغرافیایی
تا به اینجا چند نقطه ی جغرافیایی مهم را نام بردیم که عمیقا بر هزینه ترخیص کالا در ایران و خاورمیانه تاثیر گذاشتند. مسیرهای کوتاهتر و استراتژیک به کاهش هزینههای حملونقل منجر شده و از تأخیرهای ناشی از مسیرهای طولانی جلوگیری میکنند. این موضوع به ویژه برای ایران، که در تقاطع این مسیرها قرار دارد، اهمیت بیشتری دارد.
هزینه ترخیص کالا به شدت تحت تأثیر موقعیت جغرافیایی و مسیرهای حمل و نقل است. کانال سوئز، تنگه هرمز و دیگر نقاط استراتژیک، نقش غیرقابل انکاری در تسهیل تجارت بین المللی و کاهش هزینه های حمل و نقل و ترخیص کالا دارند. ایران همان کشوری است که توانسته از موقعیت استراتژیک خود به خوبی استفاده کند و هزینههای ترخیص کالا را کاهش دهد و رقابت پذیری خود را بالا ببرد.