Heraklit z Efezu i pijaństwo. Z rozważań nad duszą i ogniem

Filozof Heraklit z Efezu był przeciwnikiem pijaństwa i twierdził, że płyny powodują zawilgocenie duszy i jej upadek.

 

W czasach starożytnych mówiono, że pijaństwo niszczy duszę ludzką, bo ją rozwadnia. Jednakże konsekwentne traktowanie takiego poglądu doprowadziło do zguby wielkiego filozofa Heraklita z Efezu .

6ca943a476dd542bf8c4d9747a009343.jpg

Heraklit z Efezu, fragment ilustracji "Szkoła Ateńska", grafika, pocz. XIX wieku

"A oto główne punkty jego nauki: Wszystko pochodzi od ognia i w ogień się obraca" - tak pisał Diogense Leartios, grecki historyk filozofii o poglądach Heraklita z Efezy ( ok. 544-494r. p.n.e.). Jego myśli przetrwały do naszych czasów jedynie w cząstkowej postaci. Wiekszość zachowanych fragmentów z jego dzieł poświęcona jest zagadnieniu praprzyczyny rzeczywistości, którą był zdainem tego filozofa ogień. Uważał on, że ogień tworzy wszelki byt i jest podstawowym tworzywem rzeczywistości. Ogień rządzi światem i jest obdarzowy rozumem. Tenże rozum, zwany logosem. Tworzy on wszelki byt i istnieje w ciągłej zmienności. Heraklit z Efezu twierdził, że dusza ludzka jest formą istnienia ognia, jest jedną z jego postaci. Jego zdaniem rozżarzona dusza jest bliska ideałowi a gorący ogień w duszy tworzy ludzki charakter i umysł. Idealna dusza jest sucha, bo zawiera dużą siłę ognia. Każdy rodzaj zwilgotnienia ciała prowadzi duszę do upadku, gdyż wilgoć powoduje gaszenie ognia. Z tego powodu Heraklit z Efezu sprzeciwiał sie wszelkiemu pijaństwu i je potępiał.. Uważał on, że ono powoduje zwilgotnienie duszy i przez przyczynia się do jej upadku. Sucha dusza jest najlepsza i najmądrzejsza. Pijaństwo jest prostą drogą do przemiany duszy w wodę. Zwilgotnieine ciała powoduje zatracenie duszy.

Heraklit był konsekwnetny w swoich poglądach na temat duszy i ognia. To doprowadziło go do zguby. Cierpiał on na puchlinę wodną i uważał, że ma ciało zawilgocone. Bał sie zatraty swojej duszy i poddał się pewnemu eksperymentowi. Postanowił, jak pisał wspomniany już Diogenes Leartios, osuszyć swoją duszę. Okrył on swoje ciało nawozem i wystawił na działanie słońca. Miało ściągnąć z ciała wodę i osuszyć duszę.

Filozof zasnął w czasie tego eksperymentu. Jego własne psy nie rozponały go, bo przykrywał jego ciało nawóz i rozszarpały nieszczęśnika. Tak tragicznie zginął filozof - przeciwnik pijaństwa, który twierdził, że zawilgocenie duszy powoduje jej upadek.

napisał Marek Sikorski

Ten tekst opublikowałem w 2002 roku, zob.:

Marek Sikorski, Ogień Heraklita z Efezu i pijaństwo, "Zeszyty Muzeum Filumenistycznego", Rocznik 2, 2002 rok, s. 5-6.

Na temat autora zob. stronę internetową:

www.marek-sikorski-autor.blog.pl