Granica wieku odpowiedzialności karnej

W przeświadczeniu wielu osób wydaje się, iż osoba niepełnoletnia nie odpowiada karnie za czyny karalne popełnione przed osiągnięciem pełnoletniości, tj. 18 roku życia.

 

adwokat-rzeszow-prawo-karne_small.jpg

 

Video thumb

 Przeświadczenie to jest jednak błędne, osoba nieletnia może również odpowiadać na takich samych zasadach jak osoba dorosła – jednakże dzieje się tak w określonych przypadkach.

Zgodnie z art. 10 par. 1 kodeksu karnego, za czyny określone w tym kodeksie – odpowiada osoba, która ukończyła 17 rok życia. Natomiast zgodnie z par. 2 tego samego artykułu, nieletni po ukończeniu 15 roku życia może odpowiadać na zasadach określonych w tym kodeksie, jeżeli okoliczności sprawy oraz stopień rozwoju sprawcy, jego właściwości i warunki osobiste za tym przemawiają, a w szczególności, jeżeli poprzednio stosowane środki wychowawcze lub poprawcze okazały się bezskuteczne.

 

Z powyższego można wywnioskować, iż osoba w wieku 17 lat odpowiada już jak dorosły. Ustawodawca jednak wprowadza łagodniejsze środki oddziaływania na sprawcę, jeśli czyn został popełniony w okresie od 17 roku życia, ale jeszcze przed osiągnięciem 18 roku życia. W takiej sytuacji Sąd zamiast kary stosuje środki wychowawcze, lecznicze albo poprawcze przewidziane dla nieletnich, jeżeli okoliczności sprawy oraz stopień rozwoju sprawcy, jego właściwości i warunki osobiste za tym przemawiają. Także, jeśli sprawca czynu popełnił występek(czyn zagrożony karą pozbawienia wolności do 3 lat), a jego postawa życiowa oraz stopień rozwoju są na odpowiednim poziomie, Sąd ogranicza odpowiedzialność takiej osoby do środków wychowawczych, leczniczych bądź poprawczych przewidzianych dla nieletnich. W konsekwencji powyższego w przypadku, gdy popełniony czyn jest zagrożony karą np. do 2 lat pozbawienia wolności, sprawcy nie grozi taka kara, a jedynie środki oddziaływania wyżej wymienione.

 

Osoba po ukończeniu 15 roku życia, ale przed osiągnięciem 17 roku życia, odpowiada jak osoba dorosła tylko w przypadku ściśle wymienionych w ustawie przestępstw, tj. głównie najcięższych przestępstw jak np. ciężki uszczerbek na zdrowiu lub zabójstwo. Prócz popełnienia jednego z wymienionych przestępstw, Sąd musi zbadać czy sprawca posiada odpowiedni stopień rozwoju oraz jakie okoliczności towarzyszyły popełnieniu tego czynu – tylko wtedy, gdy zostanie popełnione jedno z przestępstw wskazanych w ustawie oraz jednocześnie, gdy świadomość sprawcy będzie wystarczająco rozwinięta – odpowiada on jak osoba dorosła za popełniony czyn.

 

Tytułem podsumowania powyższych rozważań, należy wskazać, iż granica odpowiedzialności karnej ustanowiona została po ukończeniu 15 roku życia. W przypadku osób nieletnich Sądy zazwyczaj stosują łagodniejsze traktowanie, które ukierunkowane jest na wychowanie sprawcy. Jednakże nie zawsze nieletni sprawca traktowany będzie łagodnie, w przypadku odpowiedniego stopnia rozwoju może odpowiadać za dokonany czyn tak samo jak osoba dorosła.

 

Rzeszowska Kancelaria Adwokacka