JustPaste.it

Merhaba, beklettiğim için ve vermiş olduğum cevabı yanlış bir yol ile aktarmaya çalıştığım – neticesinde yanlış anlaşıldığım için suçlu olan tarafın ben olduğuna inanıyorum- için üzgünüm. “Erkek avlamak” ya da “İngilizce bildiğini gösterir” gibi yakıştırmalarının hiç hoşuma gitmediğini belirtmek isterim. Ana dilim İngilizce ve Türkçe, bu yüzden de Articuno’ya kendimi o an anlatmak istediğim şekilde aktardım, amacım hiç bir şekilde “İngilizce yazayım da havalı olsun.” demek olmadı.

 

Kısaca kendimden bahsedeyim – öncelikle feministim... bu önemli. Reklamcılık kökenliyim; fakat şu sıralar daha çok resim üzerine yoğunlaştığımı – resim okuduğumu söyleyebilirim. Kendime has bir estetik anlayışım var – bu noktada toplumun beklentilerini değil, yalnızca kendi estetik anlayışıma uymaya ve dünyamı buna uydurmaya çalıştığımı söyleyebilirim. Giyim tarzımdan, bedenimi süsleyişime kadar... Çünkü devamında birazcık bunlardan bahsedeceğim.

 

Şimdi nereden geldi bu “Mate Acquisition,” bundan bahsetmek istiyorum. Özellikle altını çizmeliyim, nispeten uzun bir şeyler karalayacak olmama rağmen yazdıklarım çok kabataslak olacak... bu yüzden de özür dilemeliyim sanıyorum.

 

Başlıyorum:

Korku duygusu, insanın bu güne gelişinde en önemli yere sahip olan duygudur. Karanlıktan korkarız, başkalarından korkarız, örümcekten, yılandan... bir çok şeyden korkarız. Korktuğumuz için de bir çok şeye karşı önlemler almaya çalışırız. Bu korkunun temeli ise hayatta kalmaktır – tüm canlılarda olduğu gibi. Basit bir kural, şartlara uyum sağlayamayan ya da şartları değiştiremeyen canlı ölür / soy yokolur. Fakat, popülasyona ait bir elemanının hayatta kalması kadar, soyunun devamlılığı da önemlidir. Şartlar ne olursa olsun, o soy devam etmelidir – biz canlılar en temel yaklaşımlarımızda ve toplumsal kurallarımızda bunu önemseriz.

 

Burada “iyi gen” (good genes) kavramı ön plana çıkıyor, evrimsel olarak, iyi genlerin soya aktarılması – kötü genlerin yok olması gerekiyor. (Evrim neden kanseri yenemedi ^.^)

 

Hemen bir örnek vermem gerekirse:

Ensest ilişki ya da “soy içi üreme” (inbreeding) neden tehlikelidir? Ya da yasaktır? İğrenç olduğu için mi? Neden bunun iğrenç olduğunu düşünüyoruz – bunu neden önemsiyoruz? Inbreeding seçili bir gen havuzundaki en iyi kombinasyonu arayışla sonuçlanacaktır. Soy dışı üreme “iyi gen” olarak tabir ettiğim baskın karakteristiklerin güçlenmesini sağlayacakken, soy içi üreme bunun tam tersine sebep olacaktır. Özellikle kalıtsal hastalıkların azalmasında soy dışı üremenin önemini anlatmama gerek yok sanıyorum. Freud’un Totem ve Tabu isimli bir kitabı vardır, burada en ilkel topluluklarda dahi “tabu” ile nasıl soy içi üremenin yasaklandığı anlatılır. Kısaca, aslında bu düşüncenin altında da evrimsel bir sebep olduğunu söylemek çok yanlış olmazdı. Bu konuya yaklaşırken, “Ay tabiki iğrenç, akraba içi ilişki mi olurmuş?” demek, bu evrimsel sürecin bir sonucudur – bunu söylemeye çalışıyorum. Diğer bir deyişle “Akraba ile evlenilmez.” önermesinin sebebi bunun iğrenç bir şey olması değildir, senin bunu iğrenç olarak görmen ve hatta bundan korkman aslında evriminin sonucudur. Ve inkar edemem, bence de iğrençtir. Kısaca hepimiz bu hislere sahibiz ^.^ Bu durum hayvanlar için de böyledir, yalnızca hayvanlardaki doğum süreci ve hamilelik süreci çok daha kısa ve doğum daha kolay olduğu için (bu bir genelleme, bu süre uzadıkça her bir yavrunun önemi artacaktır) çiftleşme öncellikken, bu çiftleşmenin sonucunda doğacak canlının gen kalitesi ikinci planda kalabilir. Fakat gene de bir hayvan sürüsünde, alfa erkek tercihini daha uzak soylardan yana kullanacaktır. (Quality vs. Quantitiy – Kalite vs. Sayı)

 

Özetle, bizim evrimsel kodlamamız, iyi genlerin aktarılarak soyun hayatta kalma şansını arttırmaya – gen havuzunda bulunmasını istediğimiz genleri de yok olmaya itecektir. Güçlü yaşar, zayıf ölür. (Neden sadece uzun boyunlu zürafalar var – kısa boyunlular öldü mü?  xD xD)

 

Buraya kadar bahsettiğim anahtar kelimeleri hemen listeliyorum: korku, hayatta kalma, soyun devamlılığı, iyi gen ve bu iyi genin aktarılması, doğal seçilim.

 

***Bahsettiğim şeyler gerçekten çok kabataslak ve kimi yerlerde o kadar çok yuvarladım ki kısmen doğru ya da büyük oranda yanlış şeyler de söylemiş olabilirim. Aşırı basitleştirirken bu şekilde hatalar kaçınılmaz olabiliyor.

 

Buraya kadar anlattığım yer konunun alt yapısı için ihtiyacım olan yerlerdi, bundan sonra daha fazla; iyi gen arayışı, erkeğin eş seçimi ve bunun kadın-kadın rekabetine ve kadının üzerine etkisi, toplumsal roller ve bu rolün yaratılması, toplumun kadın algısı ve kadından beklentisi üzerine odaklanıyor olacağım. Daha çok “kadın” üzerine odaklanacağım, erkeklerden bahsetmeyeceğim; fakat bahsedeceğim toplumsal rollerin erkeğin üzerine etkisi olduğunu da söyleyebilirim – sadece konu bu olmadığı için çok fazla değinmeyeceğim.

 

Eş seçimi (mate choice) ve eş edinimi (mate acquisition) kavramları burada devreye giriyor. Altını çizmem gerekiyor, bundan sonra söyleyeceğim her şey tamamen evrimsel temellere dayanmaktadır. Toplumsal düşüncelerim ile uyuştuğu / uyuşmadığı yerler olduğunu söyleyebilirim.

 

İyi gen konusundaki seçicilik daha çok kadının rolüdür – ki doğaya bakarsanız, bir türün erkeği dişini etkilemeye çalışmaktadır. Örneğin bir tavus kuşunun kuyruğunu kabartması onu diğer canlılar için kolay bir av yapmasına rağmen, kendisi için tercih ettiği dişiyi etkilemek için fedakarlık yapar. İyi bir kuyruk, ya da güzel ötüş vb. göstergeler erkeğin gen kalitesini göstermektedir. Hatta kimi türlerde, erkek dişiyi etkileyebilmek adına hemcinsleri ile dövüşmek zorundadır. Günümüz toplumuna ve insanlara daha sonra değineceğim.

 

Erkek için ise eş seçimi daha kolaydır. Erkeğin bakış açısından – kadının doğurganlığı onun iyi genleri taşıyabildiğine dair en önemli göstergedir. Bir erkek eşini iyi bir anne olarak seçer. Kısaca eş seçimi rolü, dişidedir. Erkek, soy için güvence vermeye çalışırken; dişi yavruların doğumu ve yavru bakımı olan türlerde yetiştirilmesi konularında güvence vermeye çalışır.

 

İşte burada işin sosyolojik boyutu başlıyor. Evrimsel olarak her türün dişisi ve erkeğinin belirli rollere sahip olduğunu biliyoruz. İnsan farklıdır. En başta bipedal duruşa sahibiz. Ellerimizi aletleri kullanmak ya da iletişim kurmak için kullanabiliyoruz. Yavaş gelişiyoruz. Yavru bakımımız çok uzun sürüyor. Toplum anlayışımız diğer türlere göre çok daha farklı. “İnsan en gelişmiş canlıdır.” tanımını da doğru bulmuyorum. Bir canlının başarısından bahsedeceksek, hamam böcekleri, radyoaktif alanlardan piramitlerin içine ve volkanik alanlara kadar bir çok yerde hayatta kalabiliyorlar. Bence hamam böcekleri bizden çok daha başarılılar – neyse konu bu değildi.

 

Tekrar bağlıyorum, insan sosyal şartları en komplike canlı türü – bu noktada, bu süreci yalnızca evrimsel olarak incelemek insanı yanlış anlamak ile sonuçlanacaktır. Öte yandan, binlerce yıllık bir öğretiden bahsediyoruz – evrim, ve evrimsel sürecinin insan davranışları üzerinde etkisinin olmadığını söylemek de konuyu kısıtlı bir perspektiften incelemek anlamına gelecektir. Doğuştan her insan yavrusu düşmeye ve yüksek seslere karşı korku ile doğuyor ise – evrimi bir çırpıda kenara atıp, insanı yalnızca bugün olduğu konumda incelemek bana pek doğru gelmiyor.

 

Hemen düşüncemi ortaya atayım: Feminist bir söylem, “kadın ve erkek eşittir.” insan hakları ve temel haklar bağlamında elbette eşittir – yalnız bu eşitlik şartını, “kadın ve erkek aynıdır” şeklinde algılamak yanlış olacaktır. Şunu kabul edelim, kadın ve erkek aynı değildir.

 

Devam ediyorum: toplumun kadından ve erkekten bazı beklentileri vardır.

 

Yakın geçmişe gidelim, sanayi devrimi sonrasında başlayan ağır sanayileşme ve işçi sınıfının ortaya çıkışı ile birlikte sosyal anlamda da büyük değişiklikler olmuştur. Erkek düşük maaş ile yüksek risk içerisinde bulunduğu bir atmosferde, uzun süreler çalışmaktayken; kadın, evde çocuklarına bakıp kocasının isteklerini yerine getirmek ile sorumluydu. Kadının finansal olarak kocasına bağlıydı ve “Aile kutsaldır.” inancı sebebi ile sosyal konumuna karşı çıkamıyordu. Toplumda statü olarak en altta yaşayan işçi sınıfının daha altında yaşayan bir “kadın” statüsünden bahsediyorum.

 

Başka bir döneme gideyim; kadınlar, mağara yaşantılarında, mağaranın çevresindeki toplayıcılık işlerini gerçekleştirip çocuklara bakarken, erkek avlanmaya çıkar – erkek yokken kadın yuvasını korumak ile yükümlüdür, tuzaklar kurar, saklanmayı ve gizlenmeyi / tırmanmayı öğrenir. Kadın da en az fiziksel olarak erkek kadar güçlü olmak zorundadır. Burada da toplumlar daha çok anaerkil yapıdadır, çünkü erkeğin yokluğunda, her şeyi idame ettirme gücü olan kadın – kendi hükmünü sürmekte özgürdür. Bir erkek çocuğu ilk avını yapıp kadına ödüllerini sunmadan, kadın tarafından eş olarak görülmez.

 

Hadi biraz daha modern ve pazarlamanın bakış açısından bir örnek vereyim: evlilik yüzükleri. 1947’de De Beers adında bir firma şu slogan ile yola çıktı “A diamond is forever,” küçücük bir taş parçasının sonsuz olduğunu iddia eder:

Video thumb

Başka nasıl, 2 aylık maaşın sonsuza dek sürebilir ki... işte bu erkeğin kadına sunduğu finansal bir güvencedir. Evlilik yüzükleri çok ilkel olan bir geleneği, evlilik hediyesini, farklı bir boyuta taşıyarak milyon dolarların döndüğü ve milyonların sömürüldüğü bir sektör kurmuştur. (Medya, sen misin?)

 

Kısaca toplumda kadın ve erkek, her zaman bildiğimiz anlamıyla karşımıza çıkmadı – toplumun dinamikleri ile birlikte / kadın ve erkek dönemsel olarak kendisinden bekleneni sağlamaya çalıştı.

 

Son bir örnek vererek bu roller ve beklentileri geçmek istiyorum. Güzel kadın algısı da değişmektedir. Şuanda sıfır beden modelleri beğeniyoruz – lakin öncesinde güzelliği ve doğurganlığı temsil ettiği için daha balık etli kadınların beğenildiğini biliyoruz. 1480lere gidelim “the birth of venus” tablosuna bakalım. Venüs’ün dar bir omuz yapısı ve ayva göbeği var; bacakları kalın ve saçları çok uzun. Verdiği poz “feminen” özellikler taşımakta, mahremiyet bölgelerini örtmeye çalışan masum bir kadın imajının olduğunu söyleyebiliriz. Kısaca o dönemde güzel kadının Venüs olduğunu söylemek yanlış olmazdı.

 

Her dönemin belirli bir modası, her modanın belirli talepleri vardır – bu modayı insanların algıları yaratır. Bu algı – kadın açısından konuşursak – kadının, erkek için gözündeki imajını oluşturur.

 

Bu yüzden şu argümanın altında yatan sebepleri anlamakta zorlanıyoruz.

+ “Neden tayt giyiyorum?”

- Rahat, güzel hissediyorum; erkekler için değil, kendim için giyiyorum.

Hayır! Bu dönemin güzellik algısı bu. Ben istesem de istemesem de buna dair mesajlar her yerde. Kendime bu toplumda bir yer edinebilmek için – kendi özgüvenimi kazanabilmem için bunlara ihtiyaç duyuyorum. Hem cinslerim ile aramdaki – benim dahi farkında olmadığım – bir rekabet içerisindeyim. “Modern kadın” algısının beni şekillendirdiği ve soktuğu hal bu. Ben kendi tercihim ile tayt giymiyorum – ben evrimsel sürecim sebebiyle belirli standartlara girmek zorundayım, aksi durumlarda karşı cinsin gözündeki “doğurganlık / güzellik algısı” standartlarında olmayacağım. Bu, benim hem kendi cinsiyetim içerisinde, hem de karşı cinsiyete karşı ikinci planda olmama sebep olacak.

 

İşte buna karşı çıkıyorum. Soruya verdiğim cevaptaki “eş edinimi” cevabı, kadının erkeği elde etmek için bu şekilde giyindiği üzerine değildi. Hiç bir türde, hiç bir cinsiyet karşı cinsiyeti etkilemeye çalışmaz; tüm kadınlar, diğer kadınlardan daha iyi olduğunu, tüm erkekler, diğer erkeklerden daha iyi olduğunu ispat etmeye çalışır. Rekabet varsa, bu rekabet karşı cinsiyet ile yapılmaz; beni erkekler ile kıyaslayamazsınız. Ben, başka bir kadının yokluğunda her erkeği elde ederim – iddia ediyorum. Fakat bir erkek için, tercih edilebilir olmam ancak ve ancak başka bir kadından daha “değerli” olduğumu ispat edebildiğim sürece geçerli olacaktır. İyi genlere sahip miyim – işte soru bu ^^

 

Bakın çok basit, fıstıklı çikolata reklamı gördüğünüzde canınızın isteme sebebi dahi daha yağlı şeylerin sizin hayatta kalma şansınızı arttırdığına dair olan inancınızdır. Yani insanın bugünkü davranışlarını evrimsel sürecinden ve toplumun bugünkü yapısından bağımsız incelemek yanlış olurdu.

 

Feminizm hareketini neden seviyorum – örnek vermem gerekirse: İngiltere’de eşitlik bakanlığı okullardaki sıfır beden algısına yönelik bütün reklamları yasakladı. Feminizm, kadının bir şekle girmesine karşı çıkar. Feminizm, kadının değerinin – toplumda yaratılan kadın imajından bağımsız olması gerektiğine inanır. Feminizm, “kadınlar da erkek işi yapabilir, hadi vinç kullanalım.” demek değildir. Bir kadın vinç kullanmak isterse vinç kullanabilir, onun vinç kullanmasını “kadın olduğu için” kimse engelleyemez – ama “kadın güçlüdür” diye kadına vinç kullanmaya zorlamak da kadını bir imaja itmektir.

 

Kısaca, soruda vermiş olduğum eş edinimi cevabı, bir sebep değil – bir tepki içeriyordu. Sen ne denli aksini iddia edersen et (senden kastım tabii sen değilsin, genele hitap etmeye çalışıyorum) – giydiğin şeyleri kendine yakıştığı için giydiğini söyle – altında yatan sebepler, toplumun seni sokmaya çalıştığı şekilden öteye gidemiyor. Kadın – kadın arasındaki rekabetin markalar için bir değer haline dönüşmesi (aynı şey erkekler için de geçerli) ve bu değerin kullanılması toplumda bir delüzyona sebep oluyor. İletişim çağı ile birlikte, toplum çok daha kolay manipüle edilebilir ve şekillendirilebilir bir hal aldı. O yüzden artık kadın kimliği – tarihte ilk defa bu kadar arada kaldı.

 

“Fitnessa gidip kalçamı büyütmeye çalışıyorum, çünkü mutlu hissediyorum.” Hayır, kendine yalan söylüyorsun – farkında değilsin, ama yalan söylüyorsun.

 

Şunu diyorsun, haklısın: “Kadın istediğini yapar, bu seni ilgilendirmez.”

Yerden göğe kadar haklısın; fakat yaptıklarını gerçekten istediğini nereden biliyorsun? Manipüle ediliyorsun – aklına yerleştirilen ve sana yakıştırılan rolleri üstleniyorsun. Sonra sen olduğunu iddia ediyorsun. Bugün sosyal medyayı açtığında takip edilen bir çok kadının benzer pozlara, benzer imajlara sahip olduğunu anlamak çok mu zor? Herkes bir anda kendisini bu şekilde mi mutlu hissetmeye başladı? Biz bunu yeni mi keşfettik? Yanılıyorsun... Belirli standartlara uymaya çalışıyorsun, çünkü hayatta kalmak ve devam edebilmek için “toplumun güzellik anlayışına” uymaya zorlanıyorsun. Sonra bu durum sana "Özgür kadın!" imajı ile aktarılıyor. Kendi kararını kendinin verdiğine inanıyorsun, kontrolün sende olduğuna inanıyorsun - ama zaten buna inanman gerekiyor, yoksa neden başkasının dediklerini takip edesin ki? 

 

Bahsetmeye çalıştığım şey buydu.

 

Fakat bir gün bu tepki hareketleri, marketin ve diğer insanların bizi sokmaya çalıştığı şekilden kurtulabilirse – o zaman cinsiyetin olmadığı bir toplumda yaşayacağız. İşte benim ütopyam bu. Beni erkek ya da kadın olarak değil, insan olarak görmeye çalışan bir toplumun hayalini kuruyorum. (Evrimsel sürecime karşı mı çıkıyorum - ?)