123SUNUŞ
Aziz Türk Milleti,
7 Haziran 2015’te yapılacak olan Milletvekili Genel Seçiminde he-
defimiz, milletimizin desteği, Cenab-ı Allah’ın izniyle tek başına ikti-
dar olmaktır.
Biz Türkiye’nin önüne aydınlık ufuklar açarak, ülkemizi ve milleti-
mizi güvenli bir geleceğe taşımaya kararlıyız.
Türkiye’yi yaşadığı sıkıntılardan kurtaracak program ve projeleri-
mizin yanı sıra 46 yıllık tecrübe, yetişmiş kadrolar ve imanımız iddia-
mızın kefilidir.
Milliyetçi Hareket Partisi’nin hem meselelere bakışında hem de
çözüm önerilerinin temelinde; Türk milletine millî, manevi ve insanî
açılardan seslenen; sevgiyi, adaleti, özgürlüğü, barışı ve güven içinde
bir gelişimi amaçlayan Türk milliyetçiliği anlayışı bulunmaktadır.
Milliyetçi Hareket,
 Türkiye’nin millî varlığına ve tarihi misyonuna sahip çıkmanın
ve bütün mazlum milletleri kendi ayakları üzerinde başı dik yaşatacak
kutsal bir görevin adıdır.
 “Önce Ülkem ve Milletim” anlayışını kendisine düstur yapan
yüce bir davadır.
 Adalette yarışmak, yoksullukla savaşmaktır.
 Türkiye’nin uluslararası gücü ve yüksek prestiji için onurlu
mücadeledir.
5 “Tek vatan, tek bayrak, tek millet, tek devlet, tek dil” anlayı-
şını hâkim kılma ve yaşatma iradesidir.
 Ahlak, mukaddesat ve Türkiye merkezli yeni bir medeniyet
hareketidir.
 Ülkemizin kalkınması, milletimizin refah ve huzurunun temin
edilmesidir.
 Yenilikçiliğe, demokratikleşme ve özgürleşmeye, kardeşlik
ve barışa açılan siyaset penceresidir.
 Toplumsal onarımı gerçekleştirecek ve huzurlu bir geleceği
tesis edebilecek yegâne güçtür.
Milliyetçi Hareket; adalette, demokraside, güvenlikte, kardeş-
likte, ahlakta, kalitede, güvende, itibarda ve ekonomide ortaya çı-
kan fiyasko, çöküş ve bozulmaları yok edecek, açıkları kapatacak
program ve projeleri ile Türkiye’yi içinde bulunduğu kısır döngüden
kurtaracak ve refah içinde bir toplum inşa edecektir.
Uygulayacağımız politika ve projeler ile;
 Ekonomide toparlanma ve canlanma,
 Devlet ve yönetimde onarım ve yeniden yapılanma,
 Uluslararası düzeyde saygınlık ve sözü dinlenir olma,
 Karşılıklı güveni esas alan vatandaş odaklı bir yönetim,
 Adaletine inanılan bir yargı sistemi,
 Devlet ve toplum hayatında ahlak ve kalite,
 Üniter milli devlete yönelen bölücü saldırıların hak ettiği kar-
şılığı aldığı, terörün son bulduğu ve asayişin sağlandığı güvenlikli bir
yaşam,
 Temel hak ve özgürlüklerin teminat altına alındığı, hukukun
üstünlüğüne dayalı demokratik bir düzen, tesis edilecektir.
Milliyetçi Hareket Partisi olarak;
Kaos, kargaşa, kan ve gözyaşı ile anılır olan küreselleşme süreci-
6nin bir an önce insani bir mecraya sokulmasını ve küresel ölçekte bir
adalet hareketine dönüşmesini istemekteyiz.
Türk milletinin ve bütün insanlığın barış ve mutluluk içinde in-
sanca yaşayacağı bir dünya idealinin ise Türkiye merkezli yeni bir
medeniyet inşasıyla mümkün olabileceğine inanmakta ve bu doğ-
rultuda siyaset yapmaktayız.
Demokratik olgunluk ve uzlaşı kültürünün egemen olduğu, dış-
layıcı ve ötekileştirici söylem ve üslubun törpülendiği, Türkiye’nin
milli ve manevi değerlerinin ortak payda olarak kabul edildiği bir
siyaset anlayışının hâkim kılınmasını önemli bulmaktayız.
Parlamenter demokrasilerde egemenliğin yegâne sahibinin mil-
let olduğuna, siyasi iktidarların meşruiyetinin milli iradeye dayandı-
ğına, milli iradenin tecelli ettiği yerin ise Türkiye Büyük Millet Mecli-
si olduğuna inanmaktayız.
Demokrasiyi; hukukun üstünlüğünün, insan şeref ve haysiyeti-
nin, fikir, teşebbüs, din ve vicdan özgürlüğünün teminatı olarak ka-
bul etmekte; sosyal ve siyasî ilişkilerde, demokrasinin bütün kurum
ve kurallarıyla işletilmesini asgari bir gereklilik olarak görmekteyiz.
Sağlıklı bir demokrasinin tesis edilebilmesinin bireysel hakla-
rın geliştirilmesine ve bireyin özgürleştirilmesine bağlı olduğunu
düşünmekteyiz.
Ekonomik, siyasi ve sosyal hayatta, sağlıklı gelişmelerin önünün
açılabilmesinin ise fikri hür, vicdanı hür bireylerin yetişmesine fırsat
vermekle mümkün olabileceğine inanmaktayız.
Gelinen noktada meselelere salt “siyasî parti” çerçevesinden
değil “siyasî duruş”, “ilke”, “amaç ve hedefte uzlaşma” çerçevesin-
den bakılmasının mecburiyet haline geldiğini değerlendirmekteyiz.
Türkiye’nin ve Türk milletinin geleceğe taşınması için benzer hassa-
siyetleri paylaşan tüm kesimlerin böyle bir bütünleşme ideali etra-
fında toplanmasının ise içinden geçilen bunalımlı dönemden çıkma-
nın ilk şartı olduğu fikrini benimsemekteyiz.
7Bu çerçevede;
 Milli ve manevi değerlerin yıpratıldığına inananları,
 Cumhuriyetin temel niteliklerinin aşındığını düşünenleri,
 Yolsuzluk, usulsüzlük, istismar ve aldatma düzeninden bizâr
olanları,
 Siyasi vesayetin her alana hükmetmesinden kaygı duyanları,
 Namusuyla çalışan, helal lokma için ter döken ve bunun so-
nucunda emeğinin karşılığını görmek isteyenleri,
 Vatan ve millet sevgisi ile Türkiye’nin onurlu ve huzurlu ge-
leceği ortak paydasında aynı duyguları, hassasiyetleri ve endişeleri
paylaşanları,
 Gelecek nesillere güçlü ve kalkınmış bir Türkiye bırakma ar-
zusunda olanları,
 Bireysel hakların en geniş anlamda kullanılabildiği, temel
hakların güvence altına alındığı müreffeh bir Türkiye inşasına katkı
vermeye hazır bulunanları,
 Yolu Ahmet Yesevi’nin, Mevlana’nın, Yunus Emre’nin, Hacı
Bektaş-ı Veli’nin yolu olanları,
 Türkiye’nin birliğine, dirliğine ve geleceğine duyarlı, demokra-
sinin erdemine inanan, tam bağımsız Türkiye ve barış içinde bir vatan
bekleyenleri,
“Bizimle Yürümeye”, Türkiye’yi lider ülke yapma yolunda Milli-
yetçi Hareket Partisi’ne güç ve omuz vermeye, ortaya koyduğu prog-
rama destek olmaya davet ediyoruz.
Bunu başarabilecek kadro, fikri hazırlık, azim ve irade bizde mev-
cuttur. Tek ihtiyacımız yüce Türk milletinin güçlü desteğini almaktır.
Milliyetçi Hareket sağduyunun ve milli vicdanın sarsılmaz
sesidir. Onun için;
Yolsuzluğa, rüşvete, adaletsizliğe ve ahlaksızlığa karşı “Bizimle
Yürü”,
8Kutuplaşmaya, kaosa, kavgaya ve karanlığa karşı “Bizimle Yürü
Türkiye”.
Çözülmeye ve çöken dış politikaya karşı “Bizimle Yürü”,
Bölücülüğe ve ihanete karşı “Bizimle Yürü Türkiye”.
Türkiye’nin kırılan onurunu, kaybolan huzurunu, yok olan kar-
deşliğini, çürüyen değerlerini, bozulan ekonomisini onarmaya “Bi-
zimle Yürü Türkiye”.
Refah ve mutluluğa, hak ve adalete, güçlü bir demokrasiye, barış
içinde bir hayata, ahlaklı bir kalkınmaya “Bizimle Yürü Türkiye”.
Toplumsal onarım ve huzurlu bir gelecek için bir adımın ye-
ter... “Bizimle Yürü Türkiye”.
“Toplumsal Onarım ve Huzurlu Gelecek” adını taşıyan Seçim
Beyannamemizi Türkiye’yi bölgesel ve küresel güç yapma hede-
fi doğrultusunda Milliyetçi Hareket’in sözü olarak aziz milletimizin
değerlendirmesine ve onayına sunuyoruz.
Gayret bizden, destek milletimizden, takdir Cenab-ı Allah’tandır.
Saygılarımla.
Devlet BAHÇELİ
Milliyetçi Hareket Partisi
Genel Başkanı
9İÇİNDEKİLER
SUNUŞ
5
A - AKIL TUTULMASINDAN AKILLI DEVLETE 15
B - ÇAĞIN DİNAMİKLERİNE MİLLİ BAKIŞ 23
C - “KÜRESEL GÜÇ TÜRKİYE” VİZYONU 29
D - İKTİDAR ANLAYIŞIMIZ, TEMEL GÖRÜŞ VE HEDEFLERİMİZ 43
E - DEMOKRASİ ANLAYIŞIMIZ VE TEMEL HAKLAR 53
F - POLİTİKALARIMIZ 65
1 - ADALET
67
2 - YOLSUZLUKLA MÜCADELE, SİYASÎ VE AHLÂKÎ YOZLAŞMANIN
ÖNLENMESİ
74
3- KAMU YÖNETİMİ 80
4 - EKONOMİK HEDEF VE POLİTİKALAR 89
a) Ekonomi Politikamızın Esasları 89
b) Üreten Ekonomi Programı 91
c) Üreten Ekonomi Programının Makroekonomik Hedefleri 95
d) Ekonomik Büyüme 96
e) Para Politikası ve Fiyat İstikrarı 100
f) Kamu Maliyesi 101
g) Borç Yönetimi Politikası 107
h) Borç Sarmalından Çıkış Projesi 108
ı) Finansal Piyasalar ve Bankacılık 109
11i) Dış Ticaret 113
j) Doğrudan Yabancı Sermaye ve Özel Sektör Yatırımları 116
k) Özelleştirme 119
l) Ekonomi Yönetiminde Yeniden Yapılanma 121
m) Katılımcı kalkınma 123
5 - BİLİM VE TEKNOLOJİ 124
6- BİLGİ VE İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİ 128
7- SANAYİLEŞME 131
8- KÜÇÜK VE ORTA BÜYÜKLÜKTEKİ İŞLETMELER 136
9 - ENERJİ VE DOĞAL KAYNAKLAR 139
10 - ULAŞTIRMA 147
11- TARIM, HAYVANCILIK VE KIRSAL KALKINMA 151
12 - BÖLGESEL KALKINMA 161
13 - ESNAF VE SANATKÂR 164
14 - İŞSİZLİKLE MÜCADELE 168
15 - YOKSULLUKLA MÜCADELE 172
16 - SOSYAL KORUMA 175
a) Sosyal Yardım ve Destekler 175
b) Gaziler, Şehit Yakınları ve Maluller 177
c) Yaşlılar 179
d) Engelliler 180
17 - SOSYAL GÜVENLİK VE EMEKLİLER 182
18 - ÇALIŞMA HAYATI 184
19- KADIN, ÇOCUK VE AİLE 189
20 - EĞİTİM VE İNSAN KAYNAKLARI 193
1221 - GENÇLİK 200
22 - SPOR 205
23- KÜLTÜR VE SANAT 208
24 - SAĞLIK 213
25 - KENTLEŞME VE KONUT 218
26 - ÇEVRE 223
27 - TURİZM 226
28 - GÜVENLİK VE SAVUNMA POLİTİKASI 228
a) Asayişin Tesisi 228
b) Terörle Mücadele 230
c) Savunma Politikası 235
d) Güvenlik Birimleri ve Güvenlik Çalışanları 237
29 - DIŞ POLİTİKA
239
a) Dış Politika Anlayışımız, Temel İlke ve Hedeflerimiz 239
b) Huzurun ve İstikrarın Teminatı “Bölgesel Lider” Türkiye 241
c) Uluslararası Barış ve Adaletin Savunucusu“Küresel Güç” Türkiye 243
d) Türk Dünyası İle İlişkiler 244
e) Kıbrıs 245
f) Avrupa Birliği 246
g) Amerika Birleşik Devletleri 246
h) Rusya Federasyonu 247
ı) Yükselen Güçler 247
30 - KAMUOYUNU AYDINLATMA
G - GELECEĞİN BİRLİKTE İNŞASI
248
251
13A
AKIL TUTULMASINDAN
AKILLI DEVLETETürkiye, on iki yılı aşkın bir süredir tek başına iktidar olan bir siyasi
partinin kurduğu hükümetler tarafından yönetilmektedir. Bu süre içinde
millettin desteği, adalet, huzur ve refah için kullanılmak yerine gerilim,
kutuplaşma ve çatışma ekseninde heba edilmiş, “Milli irade” yolsuzluk,
adaletsizlik ve bölücülük için kılıf yapılmıştır.
Bugünkü Türkiye tablosu milli ve manevi değerlerimizin tahrip edil-
diği, terörün azdığı, bölücülüğün cesaret bulduğu, işsizlik ve yoksulluğun
tırmandığı, yolsuzluk ve adaletsizliğin zirve yaptığı, eğitimin milliliğini
kaybettiği, Türkiye’nin uluslararası camiada itibarsızlaştığı, vatandaşla-
rın borç yükü altında bunaldığı bir yıkım ve hezimet tablosudur. Türkiye
meşruiyetini başka mahfillerde arayan, liyakatsiz ve basiretsiz AKP hü-
kümetlerinin idaresinde, başta Büyük Ortadoğu Projesi olmak üzere em-
peryalist projelerin taşeronu olma zilletine düşürülmüş, kan, gözyaşı ve
katliamlara ortak edilmiştir.
Son yıllarda, Türkiye’nin tek milletli ve tek devletli olarak ilelebet ya-
şama ülküsünü zedeleyen gelişmeler birbiri peşi sıra meydana gelmiştir.
Başta bölücülük hareketlerinin hiç olmadığı kadar güç kazanması
olmak üzere, siyasî taviz politikalarıyla terör meselesinin aynı zamanda
bir kimlik meselesi hâline getirilmesi, sözde demokratik söylemlerle kılıf-
landırılan bölücü taleplerin kabul ve karşılık görmesi, Türkiye üzerindeki
sosyal ve siyasî basıncın yükselmesi bunlardan bazılarıdır.
Millî kimlik ve milli tarih şuurundan yoksun AKP yönetimleri,
sistematik biçimde yürütülen Türk milletini tasfiye projesinin ilmek ilmek
örülmesine uygun vasat oluşturmuşlardır. Bu süreçte önce milletin fertleri
arasındaki güçlü bağlar gevşetilmeye çalışılmış, bu amaçla çoğu ayrıntı
17düzeyindeki farklılıklar öne çıkarılmış, tarihi ve kültürel derinliğe sahip
ortak değerler kıymetsizleştirilmiştir. Sürekli olarak 36 etnik gruptan söz
edilerek toplumda etnik ayrılıkçılık öne çıkarılmış, ötekileştirici bir dil ile
de mezhepçilik kaşınmıştır.
“Siyasî/hukuki” kimlik ile “etnik/kültürel kimlik” arasındaki ayrımın
anlaşılamaması, “insani hak talebi” ile “etnik /ayrılıkçı imtiyaz talebi”
arasındaki farkın da anlaşılamamasına sebep olmuş, bu durum ise bölü-
cülüğün ivme kazanmasına yol açmıştır.
“Millet olma hâli”, böylelikle topyekûn ve organize bir saldırıya ma-
ruz bırakılmıştır.
“Türk” isminin tüm dünyada zihinlerde çağrıştırdığı ihtişamın içinin
boşaltılması çalışmalarına girişilmiş, bu çerçevede, Anadolu coğrafyasın-
da mukim irili ufaklı etnik topluluklarla birlikte telâffuz edilerek “Türk”
kelimesinin kapsayıcı, kuşatıcı, heybetli ve en az bin yıldır bir medeniyete
gönderme yapan niteliği örselenmiştir.
Türk isminin ve tanımlamasının karşılık bulduğu evrensel çerçeve
bu şekilde zayıflatılmaya, vatandaşlarımızın bu tanımlamayla olan duy-
gudaşlıkları kurutulmaya ve irtibatları kesilmeye çalışılırken, eşzamanlı
olarak bir etnik grubun milletleştirilmesi ve ait olduğu kültür havzasından
soyutlanarak emperyalizme yem edilmesi gayretleri de hız kazanmıştır.
Açılım sürecine paralel olarak yapılan birçok yasal ve idari düzenle-
me, etnisite merkezli, farklılıkları ve ayrımcılığı öne çıkartan bir anlayışla
şekillendirilmiş, bu kapsamda sürdürülmekte olan hukuki süreçler, gide-
rek Türkiye’nin üniter yapısını zorlayan bir mahiyete sürüklenmiştir.
Bölücü terörle yürütülen müzakere süreci, ne PKK’nın dağdan inme-
sine ve silah bırakmasına ne de birlikte yaşama iradesinin güçlenmesine
yol açmıştır. Sadece taviz ve teslimiyet döngüsünde ilerleyen bir hükü-
met icraatı ile birliğimiz zedelenmiş ve Türkiye zayıflatılmıştır. Yol kes-
me, yakma, yıkma, adam kaçırma, bombalama ve katliamlar sürmekte-
dir. PKK terörü Türkiye’nin bekasını, vatandaşın can ve mal güvenliğini,
huzur ve refahını tehdit etmeye devam etmektedir. Bu sonuç AKP’nin
18“açılım politikası”nın iflas ettiğini, MHP’nin haklılığının bir kez daha orta-
ya çıktığını göstermektedir.
Bize göre zaman geçirilmeden Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin ve
Türk milletinin bekasını tehdit eden bölücü terörle mücadele kapsamın-
da yeni bir yaklaşım geliştirilmelidir.
Güvenlik kuvvetlerinin savunmacı bir anlayışla kışla ve karakollarına
hapsedilmesi uygulamasına ve terör örgütüyle örtülü ve/veya açık
müzakerelere derhâl son verilmelidir. Bölücü terör sorununun çözümünün
öncelikle terörist unsurların etkisiz hâle getirilmesine bağlı olduğu
gerçeği doğrultusunda kendileri de terör örgütünün tehdidi altında olan
birtakım siyasî figürlerden medet umma yaklaşımı terk edilmelidir. Eş
zamanlı olarak da terör unsurlarının istismar ettiği ekonomik ve sosyal
sebeplerin ortadan kaldırılması için tedbirler hayata geçirilmelidir.
Milli birlik ve beraberliğin tesisi ancak ortak değerler ve geçmiş üze-
rinde inşa edilen bir millet anlayışıyla ve müşterek bir gelecek yürüyüşü
ile mümkün olabilecektir.
Ortadoğu coğrafyasında yaşanan büyük karmaşa ve kargaşa, hem
tarihî ve kültürel ilişkileri, hem de bölgeye olan doğal yakınlığı sebebiyle
Türkiye’yi olumsuz etkilemektedir. Aynı zamanda dar bir bürokrasi çev-
resinin tekelinde ve şahsî egolar ekseninde şekillenen dış politika yak-
laşımı, sadece Ortadoğu’da değil, diğer bölgelerde de Türkiye’nin işini
zorlaştıracak ve manevra alanını daraltacak bir mahiyet kazanmıştır.
Türkiye makroekonomik büyüklükler açısından da gittikçe kırılgan
hâle gelmektedir. Gerekli tedbirlerin alınamaması durumunda bu kırıl-
ganlıklar, Türk halkı için sarsıcı sonuçlar doğurabilecektir.
Sıcak para akışına dayalı ve üretmekten çok tüketmeye, bilgi ve tek-
noloji yoğun, rekabetçi yatırımlar yerine hizmet sektörüne dönük yatı-
rımlara ve rant ekonomisine dayalı yaklaşımlar sürdürülebilir olmadığı
gibi, Türkiye ekonomisinin geleceği için de önemli bir risk faktörü oluş-
turmaktadır. Rekabet gücü yüksek, üretken ve dinamik bir ekonomiye
sahip ülkeler, bölgesel ve küresel siyasette daha fazla rol alabilmektedir.
19Türkiye’nin böylesi sağlıklı bir ekonomik düzene kavuşması, önümüzdeki
yılların şekillenmesini etkileyecek en önemli hususlardan birisi olacaktır.
İşsizlik, yoksulluk, gelir dağılımındaki adaletsizlik, eğitim sisteminde-
ki çarpıklıklar ve sosyal güvenlik sistemindeki yetersizlikler ile her alanda
yaşanan yozlaşma ve yolsuzluk, Türkiye’nin önünde duran ve köklü te-
melleri bulunan başlıca sosyo-ekonomik sorunlardır.
Politik iklimin sertleştiği, siyasî söylemlerin zaman zaman seviyesiz
bir nitelik arz ettiği, uzlaşma kültürünün zayıfladığı, kamplaşmaların kö-
rüklendiği ve kardeşlik hukukunun yara aldığı bir Türkiye manzarası, son
zamanlarda daha çok konuşulur hâle gelmiştir.
17-25 Aralık’ta deşifre olan yakın siyasi tarihimizin hükümet üyeleri
eliyle yapıldığı iddia olunan en büyük yolsuzluk ve rüşvet olayları ile bu
iddiaların üstünün iktidar gücü kullanılmak suretiyle örtülmesi; toplum-
sal huzur, kardeşlik ve güven için en çok ihtiyaç duyulan hak, adalet, eşit-
lik ve meşruiyet gibi değerlerin örselenmesine ve bu değerlere inancın
kalmamasına sebep olmuş, insanların adalet arayışında meşru mekaniz-
malardan umudunu kesmesine yol açmıştır.
Bu manzara karşısında Türkiye’nin; neredeyse bir asırdır süregelen ve
birçoğunun toplumsal karşılığı olmayan tartışmaları bir kenara bırakma-
sı, enerjisini müreffeh bir ülkenin inşası ve yüksek değerlerle donanmış
yeni bir Türk medeniyeti oluşturulması hedeflerine yöneltmesi gerekli-
dir.
Zira Türkiye’nin ekonomik, sosyal ve siyasi olarak sağlıklı bir zemine
oturamaması ve gelişmiş çağdaş demokratik ülke standartlarına erişe-
memesi; ana çerçevesi çizilmiş, ayrıntıları üzerinde düşünülmüş, devletin
ve milletin geleceğe dönük yol haritası olarak müştereken benimsediği
bir medeniyet projesinin bulunmamasından kaynaklanmaktadır.
Bu çerçeve içinde öncelikle Türk milletinin türedi bir topluluk olma-
dığı hususunda başta siyasî partiler olmak üzere üst düzeyde bir muta-
bakat sağlanmalıdır. Türk milletini etnik gruplara göre sınıflandırma gaf-
letinden behemehâl vazgeçilmelidir.
20Türkiye’nin sadece bir ülkenin adı değil, görkemli bir medeniyetin ve
zengin Türk-İslam geleneğinin mirasını barındıran toprakların adı olduğu;
ayrıca bu toprakların batı dışı dünyada yeni buluşma ve uzlaşmalar için
bir sembol değeri taşıdığı unutulmamalıdır.
Bize göre Türk- İslam medeniyetinin temsil ettiği ruhu ve kök değer-
leri bugün yeni bir başlangıç noktası yapmak, Türkiye’yi içinde bulundu-
ğu kafa karışıklığından ve kısır döngüden çıkaracağı gibi mazlum milletler
için de bir umut ışığı olacaktır.
Türk milletinin başlatacağı yeni bir medeniyet yürüyüşü; manevi ik-
limini Türk-İslam kaynaklarından, kültürel temellerini kadim değerleri-
mizden alacaktır.
Bu yürüyüş, öncelikle Türkiye’yi kendisine güvenen, kendi gücüyle
ayakta duran, başı dik, karnı tok ve özgür insanların yaşadığı onurlu bir
ülke hâline getirme yürüyüşüdür. Giderek acımasızlaşan küreselleşme
olgusunun insani bir nitelik kazanmasını, adaletsizliklerin azaltılmasını
ve milletler arasındaki dayanışmanın artırılmasını hedefleyen insan mer-
kezli bir yürüyüştür.
Türk milleti sahip olduğu engin tarihi tecrübeye ve kültürel derinliğe,
demokratik değerlerle teçhiz edilmiş evrensel kazanımları da katarak ye-
niden büyük bir sentez yaratma imkân ve potansiyeline sahiptir.
Bu anlayışın gerçekleşebilmesi, siyasetin her seviyede toplumla bü-
tünleşmesinin yolunu açacak olan “kesintisiz tam demokrasi” ile devletin
toplumdan, tarihten ve millî kimlikten uzaklaşmasına yol açan antide-
mokratik, gayri milli kural, kurum ve yapıların tasfiyesini; ayrıca Türki-
ye’nin kendi kabuğunu yırtabilme ve mazlum milletlere medeniyet yapı-
cı değerleri ulaştırma gücünü yakalayabilmesini sağlayacak kural, kurum
ve yapıların ihdasını gerekli kılmaktadır.
Gücünü mukaddesattan, inançlarından, ilkelerinden ve Türk mille-
tinden alan Milliyetçi Hareket Partisi, siyasette “toplumsal merkezi” hem
inşa hem de temsil iddiasını taşımaktadır.
21Milliyetçi Hareket Partisi çatışmacı değil uzlaşmacı, ayrıştırıcı değil
bütünleştirici, kavgacı değil barışçı, ötekileştirici değil kucaklayıcı, bö-
len değil birleştiren, kaostan değil huzurdan beslenen, Türkiye’yi ve Türk
milletini geleceğe birlikte taşıma iradesini ortaya koyan bir siyaset diliyle
bu iddiasını pekiştirmektedir.
Bireysel hakların en geniş manada kullanımını sağlayarak “hür bire-
yi”, güçlü sanayi, güçlü ekonomi, güçlü demokrasi ile yatırım, üretim ve
istihdamı artırarak “müreffeh toplumu”; bunlarla birlikte milli birlik ve
bütünlük, etkin dış politika, caydırıcı silahlı kuvvetlerin tesisi ile “güçlü
devleti” inşa; küresel düzeyde insan haklarını, adaleti, sürdürülebilir kal-
kınmayı öne çıkararak ise “daha insani bir dünya”nın gerçekleştirilmesini
tasavvur etmektedir.
Milli ve evrensel düzeydeki politikalarını bu temel ilke ve kabuller
ekseninde şekillendiren MHP; ülkemizin sorunlarını çözecek, Türkiye’yi
dünyada saygın, sözü dinlenir, kalkınmış bir ülke yapacak projelerle mil-
letimizin huzuruna çıkmaktadır. Temel proje alanları şu şekilde belirlen-
miştir:
 Toplumsal Onarım Sürecinde Devlet ve Yönetim Reformu
 Üreten Ekonomi Programı
 Yoksullukla Mücadele Projesi
 Terörle Mücadele ve Milli Birlik Projesi
 Yolsuzlukla Mücadele, Ahlak ve Kalitenin Tesisi Projesi
Türkiye’de uzunca bir süredir yaşanan “akıl tutulmasının” sona erdi-
rilmesi ve toplumsal bir mutabakatla, birlikte yaşama iradesinin güçlen-
dirilmesi ve vatandaşlarını hor görmek yerine onlara değer veren bir dev-
let aklının oluşturulması için bu ana projeler ile bunların uygulanmasını
düzenleyen alt projeler geliştirilmiştir.
Ayrıca, Türkiye’nin behemehâl çözüme kavuşturması gereken acil
sorunlarına ilişkin olarak “Öncelikli Eylem Planı (ÖNEP)” hazırlanmış ve
çözüme yönelik süreç takvimlendirilmiştir.
22B
ÇAĞIN DİNAMİKLERİNE
MİLLİ BAKIŞ21’nci yüzyılın ilk yılları küreselleşme rüzgârı ile birlikte geleneksel
bazı ittifakların dağıldığı, gelişen teknolojinin üretme, tüketme, yönet-
me ve yaşama tarzı üzerinde belirleyici olduğu, küresel sermayenin sınır
tanımaz hareketliliğe ulaştığı ve çok boyutlu ortaklıklar ekseninde dünya
düzenini yeniden şekillendirme çabalarının devam ettiği yıllar olmuştur.
Bununla birlikte daha çok demokrasi, insan hakkı, adalet, barış ve refah
artışı beklenilmiştir.
Her ne kadar küreselleşmenin insanlığın ortak refah ve mutluluğu-
nun tesisi gerekçesiyle demokrasinin yaygınlaştırılması ve geliştirilmesi,
hukukun üstünlüğünün hâkim kılınması, temel hak ve özgürlüklerin gü-
vence altına alınması açısından fırsatlar sunduğu söylense de bu süreç;
uluslararası terörizm, göç, etnik çatışmalar, iç karışıklıklar, bölgesel ça-
tışmalar, uluslararası hukuka aykırı çifte standartlar, açlık ve yoksullaş-
ma, zengin ülkelerle fakir ülkeler arasında büyüyen uçurum, demokrasi
adına yapılan hukuk ihlalleri, çevresel felaketler gibi sorunlarla birlikte
ilerlemiştir.
Bazı güçler bu süreçte önlerine çıkan milli ve insani duyarlılıkları ve
kuralları olabildiğince yok saymaya ya da ortadan kaldırmaya çalışarak
kendi imtiyaz ağlarını genişletme çabasında olmuşlardır. Bunu yaparken
de “insan hakları” bayraktarlığına soyunarak hedef alınan ülkelerde hü-
kümet dışı sivil toplum yapılanmalarını, etnik ve dini unsurları en önemli
araç ya da işbirliği aktörü olarak kullanmışlardır. Teknolojik ve ekonomik
hâkimiyetin sağladığı üstünlükle etnik kimlikleri kaşıyarak ve milli kimliği
zayıflatarak milli devlet yapısını tehdit etmeye yönelmişlerdir.
25Küresel saldırı karşısında, asgari müşterekleri zayıflayan, ahenkli bir
toplumsal birliktelik zemini oluşturamayan, ortak karar ve çözüm ürete-
meyen toplumlar bu süreçte milli direnç kalelerini birer birer kaybetmek-
le yüz yüze kalmışlardır. Özellikle etnik ve dini kırılganlığın hâkim olduğu
bölgelerde, kamu düzeni bozularak kaotik bir ortam oluşturulmak sure-
tiyle çok kimlikli, çok kültürlü, çok dilli ve çok hukuklu parçalı yapıların
oluşumu körüklenmiştir.
Jeopolitik konumu itibariyle çatışmaların, kaos ve kargaşanın oda-
ğında bulunan Türkiye ne yazık ki bu döneme, meşruiyetini çatışmaların
yaşandığı bölgede egemenlik kurma peşinde koşan emperyalist güçler-
de arayan; basiretsiz, istikametsiz, kimliksiz ve kişiliksiz siyaseti ön plana
çıkarmış kadroların yönettiği AKP’li hükümetlerle yakalanmıştır. Büyük
Ortadoğu Projesi’nin eş başkanı olan bir Başbakan yönetiminde Türkiye,
“demokrasi” vaadi ile girişilen Ortadoğu’ya yeniden şekil verme sürecin-
de rol üstlenmeye kalkmış, yaşanan çatışma, zulüm, kan, gözyaşı ve mil-
yonlarca Müslümanın ölümüne ortak olmuştur.
Oysa hukuk devleti ancak araçsallaştırılmamış bir demokrasi ve te-
miz siyasetle mümkün olabilecektir. Demokrasinin araçsallaştırıldığı bir
siyasi ve sosyal ortamda demokrasiye özgü değerler de içeriği olmayan
bir söylemden ileri gidemeyecektir.
Öngörüsüz, gerçeklerden uzak, başka ülkelerin önceliklerine göre
şekillenen politikaların bir sonucu olarak Türkiye, dünyada sözü dinlenir
ülke olmaktan çıkmış, yakın coğrafyasında meydana gelen hiçbir geliş-
mede belirleyici olamayan, tamamen etkisiz bir duruma düşürülmüştür.
Bu gelişmelerin dünyayı ve dünyanın en stratejik bölgesinde yer alan
Türkiye’yi ne denli tehdit ettiğinin farkında olan Milliyetçi Hareket Par-
tisi, siyaset sahnesinde yer aldığı geçmiş kırk altı yılda, nasıl ki Türkiye’yi
ve insanlığı tehdit eden gelişmeleri kimsenin henüz algılayamadığı dö-
nemlerde önceden görerek kararlı duruşunu ortaya koymuşsa, bugün de
küresel tehdidin ülkemizi, bölgemizi ve insanlığı sürüklediği akıbeti gör-
mekte ve buna karşı milli tavır ve politikalar geliştirmektedir.
26Bu noktadan hareketle Partimiz; küreselleşme sürecinin insani bir
mecraya sokulabilmesinin ve küresel ölçekte bir adalet hareketine dö-
nüşebilmesinin; dünya nimetleri ve teknolojik imkânların tüm insanlığın
ortak geleceğine hizmet edecek şekilde kullanılması, insanların temel
hak ve özgürlüklerinin teminat altına alınması, kültürler ve medeniyetler
arasında ekilmeye çalışılan kin ve nefret tohumları yerine karşılıklı saygı,
hoşgörü ve anlayışa dayalı işbirliğinin geliştirilmesi, açlık ve yoksulluğun
önüne geçilmesi, terörizmle mücadele için ortak bir tavır geliştirilmesi,
kadın ve çocuk hakları ile yaşanabilir bir çevre için seferber olunması ha-
linde mümkün olabileceğine inanmaktadır.
Türk milletinin ve bütün insanlığın barış ve mutluluk içinde insanca
yaşayacağı bir dünya ideali, Türkiye merkezli yeni bir medeniyet projesi-
nin hayata geçirilmesiyle gerçekleşebilecektir. Türkiye, sahip olduğu im-
kân ve kabiliyetlerini, evrensel değerlerle bütünleştirerek küresel ölçekte
etkili ve güçlü bir ülke olduğu takdirde, Türk ve İslam dünyası için ana
eksen ve cazibe merkezi olabilecektir.
Türkiye MHP yönetiminde, millî varlığına ve tarihi misyonuna sahip
çıkarak bugün içinde bulunduğu ataletten kurtulacak; sahip olduğu zen-
ginlikler, köklü devlet tecrübesi ve ortaya koyacağı vakur duruş ile böl-
gesel güç olmanın ötesine geçecek ve küresel bir oyun kurucu haline
gelecektir.
27C
“KÜRESEL GÜÇ TÜRKİYE”
VİZYONUMHP’nin “Küresel Güç Türkiye” vizyonu, ülkemizin imkân ve kabi-
liyetleri ile sahip olduğu potansiyelin, gerçekçi bir şekilde değerlendiril-
mesi esasına dayanan bir vizyondur.
Milliyetçi Hareket Partisi’nin tek başına iktidarında, tarihi ve kültürel
birikimi, jeo-stratejik konumu, doğal ve beşeri kaynakları gibi sahip olduğu
imkân ve kabiliyetleriyle Türkiye’nin; fırsatları değerlendirmek, tehditleri
bertaraf etmek ve imkânları kullanmak suretiyle bölgesel ve küresel bir
güç merkezi haline gelmesi ve “Lider Ülke” olması sağlanacaktır.
Türkiye’nin 21’inci yüzyılda lider ülke olma hedefini gerçekleştirmek
için öncelikle bütün sosyal kesimlerin tarih, din, kültür gibi ortak değer-
ler ekseninde müşterek bir anlayış ve dayanışma içinde geleceğe birlikte
yürüme azim ve kararlılığına sahip olmaları temin edilecektir.
Temel millî ve insanî değerler ile millî ülküler ve hedefler ekseninde
sağlanacak toplumsal uzlaşma, Türkiye’nin temel meselelerde görüş bir-
liği içinde olmasını mümkün kılacak ve geleceğe dönük plân ve program-
ların işbirliği içinde uygulamaya konulmasını kolaylaştıracaktır.
Siyasi istikrar içinde ekonomik büyüme, sosyal gelişme ve milli
bütünleşmesini sağlamış bir Türkiye; siyasi, askeri, ekonomik ve sosyal
açıdan milletler camiasının belli başlı aktörlerinden biri konumuna
gelecektir.
Türkiye bölgesinde ekonomik ve siyasi işbirliğine dayalı etkin birlik-
teliklerin oluşturulması için inisiyatif alarak gerekli kurumsal, hukuki ve
siyasi adımları atacak ve bunların hayata geçirilmesini sağlayacaktır.
31Türkiye’nin öncülüğünde inşa edilecek olan işbirliği projelerinin için-
de yer alacak ülkeler; demokratik standartların yükseltilmesi, refahın
artırılması, insan hak ve hürriyetlerinin teminat altına alınması, adaletin
hâkim kılınması, barış ve huzurun tesis edilmesi, yoksulluğun kökünün
kazınması suretiyle güç kazanacaktır.
Milliyetçi Hareket’in 1990’lı yıllarda siyaset gündemine soktuğu ve
bir proje olarak 1999 yılında kamuoyuna takdim ettiği, 2001 yılında ise
Sekizinci Kalkınma Planına dâhil edilerek devlet politikası haline getirdi-
ği, Cumhuriyetimizin yüzüncü kuruluş yıldönümünde Türkiye’yi dünyada
lider ülke yapmayı hedefleyen “2023 Lider Ülke Türkiye” vizyonunun, 12
yılı aşkın süredir ülke yönetiminde olan AKP hükümetlerinin yetersiz per-
formansı nedeniyle gerçekleşmesi sekteye uğramış, öngörülen hedefler-
den uzaklaşılmıştır. 2023’e sekiz yıl kala Türkiye’nin dünyadaki saygınlığı
azalmış, bölgesinde belirleyici olabilme vasfı kaybolmuştur.
Bu nedenle 2023’e kadar olan sekiz yıllık iki dönemde MHP iktidarıy-
la; AKP’nin ülkemize kaybettirdiği zamanın, yaptığı tahribatın ve verdiği
açığın bertaraf edilmesi sağlanacaktır.
2015-2019 arasını kapsayan “Onarım, Bütünleşme ve Atılım” dö-
neminin ardından Türkiye, 2023 yılında bölgesel güç ve küresel bir aktör
olacak, 2053 yılında ise ekonomik, sosyal, siyasi, teknolojik ve strate-
jik alanlarda küresel ölçekte etkili bir güç ve lider ülke haline gelecek ve
bunu sürdürülebilir kılacaktır.
Milliyetçi Hareket Partisi Türkiye’yi küresel güç ve lider ülke yapma
yolunda kısa, orta ve uzun vadeli hedeflerle kamuoyunun huzuruna çık-
maktadır.
Kısa vadeli hedefimiz; tek başına iktidar olmak, 2015-2019 yıllarını
kapsayan birinci iktidar dönemi sonuna kadar tahrip edilen Türkiye’nin
onarılmasını, çözülen milletin bütünleştirilmesini, demokrasinin güçlen-
dirilmesini sağlamak; ekonomik, siyasi, sosyal ve teknolojik alanlarda
yapılacak atılımlarla Türkiye’yi içine girdiği kısır döngüden çıkarmak ve
sıçrama yapmasını temin etmektir.
32Orta vadeli hedefimiz 2019-2023 yıllarını kapsayan ikinci iktidar
dönemi sonunda 2023 yılında, Türkiye’nin bölgesel güç haline gelmesi,
siyasi ve sosyal sorunları aşarak küresel ölçekte söz sahibi olmasıdır.
Uzun vadeli stratejimiz ise 2053 yılında Türkiye’nin “Küresel Güç ve
Lider Ülke” olmasını sağlamaktır.
MHP, Türkiye merkezli yeni bir medeniyet ve yeni bir dünya tesis
etme anlayışını kendisine siyasi misyon olarak kabul etmiştir. Bu misyon,
hem Türkiye’yi lider ülke konumuna taşıyacak, hem de başta Avrasya
coğrafyasındakiler olmak üzere, bütün mazlum milletlerin hür ve onurlu
bir şekilde yaşamasına vesile olacaktır.
Bunu başarmanın şartı, öncelikle Türkiye’nin teslimiyetçilikten kur-
tulması ve Türk milletinin özünü temsil eden değerlere yönelmesinden
geçmektedir.
Kendi milli ve tarihi değerleri ile barışık, sorun çözme kabiliyetine
sahip, siyaset üretme kapasitesi yüksek, etkin bir devlet düzeni kurmuş,
kaynaklarını üretime seferber edecek bir ekonomi modeli uygulamaya
koymuş ve küresel sistemde saygın konuma gelmiş güçlü bir Türkiye;
21’inci yüzyılda dünya siyasetine ve ekonomik hayatına mührünü vura-
caktır.
MHP, 2015-2023 yıllarını kapsayan sekiz yıllık dönemde bölgesel
güç ve küresel aktör haline gelmiş bir Türkiye’yi oluşturmaya kararlıdır.
Bunun gereği olarak tek başına iktidara talip olmakta ve bu hedefe matuf
program ve projelerle Türk milletinin huzuruna çıkmaktadır.
Birinci İktidar Dönemi: 2015-2019 Yıllarını Kapsayan “Onarım,
Bütünleşme ve Atılım” Dönemi
Bu dönemde Türkiye’nin küresel güç olması yolunda ihtiyacı olan
çağdaş normlarda bir devlet ve toplum düzeninin gerektirdiği kurum ve
kurallar tesis edilecektir.
Bununla birlikte, AKP hükümetlerinin eseri olan anti-demokratik, ve-
sayetçi, kayırmacı, hukuk tanımaz, kişi güvenliğini ihlal edici, özgürlükleri
33kısıtlayıcı her türlü iş, işlem, kural ve kurumlar bütün unsurlarıyla ele alı-
narak bozuk düzene son verilecektir.
AKP’nin devletin kurumları, milli ve manevi değerlerimiz ile vatan-
daşlar üzerinde oluşturduğu her türlü tahribat onarılacak, kuvvetler
ayrılığı ilkesinin gerekleri tesis edilecek, korku ve şüphe gibi travmalar
toplum üzerinden kaldırılacaktır. Bu dönem vatandaşlarımız arasındaki
ayrışma ve kutuplaşmanın ortadan kaldırıldığı, devlet ile milletin, de-
mokrasi ile cumhuriyetin buluşturulduğu, kurumlar ile vatandaş arasın-
daki güven bunalımının giderilerek her alanda güvenin tesis edildiği bir
dönem olacaktır. Tüm toplum kesimleri ve aktörler arasında uzlaşmanın
tesis edileceği bu dönemde yasal ve idari tedbirlerle birlikte “yönetim
üslubu” uzlaşmanın temel dinamikleri olacaktır.
Her bakımdan toparlanmanın sağlanacağı bu dönemde; öncelikle
toplumsal uzlaşma niteliği taşıyan sonuç alıcı bir Anayasa yenileme giri-
şimi başlatılacaktır. Terör tamamen bitirilerek toplumsal huzur ve güven
tesis edilecektir. İşsizlik ve yoksulluk sorunu önemli ölçüde hafifletile-
rek vatandaşlarımızın refah düzeyi yükseltilecektir. Devletin ve milletin
bütünlüğünü esas alacak şekilde devlet teşkilatı yeniden yapılandırıla-
caktır. Demokrasi tüm kurum ve kurallarıyla işler hale getirilecek, temel
haklar teminat altına alınacak, bireysel özgürlükler güçlendirilecektir.
Toplumun eğitim ve sağlık düzeyi yükseltilerek yaşam kalitesi iyileş-
tirilecek, gelir dağılımı adil hale getirilecek, bilim-teknoloji ve yenilik ye-
teneği güçlendirilecek, yeni teknolojiler geliştirilecek, ulaşım ve altyapı
hizmetlerinde etkinlik artırılacak, çevre korunarak ekonomik ve sosyal
yapıda dönüşüm büyük ölçüde gerçekleştirilecektir.
Ayrıca, devletin düzenleme, gözetim ve denetleme fonksiyonları ge-
liştirilecek, yerel yönetimler hizmet bakımından güçlendirilecek ve hür
bir medya ve sivil toplum kuruluşları yapısı oluşturulacaktır.
Yüksek standartlı bütün kamu hizmetleri herkes için erişilebilir ve
kullanılabilir olacaktır.
34Bilgi teknolojilerinin kullanımı yaygınlaştırılacak; özel sektörün, sivil
toplumun, kamu kurum ve kuruluşlarının iş ve işlemlerinin yürütülme-
sinde e-kültürün tesisi sağlanacaktır.
Yargının işleyişinde ve temel unsurlarında hizmet kalitesi
artırılacaktır. Hukukun üstünlüğü ve hukuk devleti gerekleri çerçevesinde,
yargılama sürecinin hızlı, adil, güvenli ve isabetli şekilde işlemesini
temin edecek gerekli hukuki ve idari düzenlemeler yapılacaktır. Yargı
kurumları üzerindeki tahakküm kaldırılacak, bağımsız yargı teminat
altına alınacaktır.
Ülkemizin sahip olduğu doğal kaynakların korunma ve kullanma
şartları belirlenerek bilinçsiz kullanma ve tahribat önlenecek, bu kaynak-
lardan etkin ve verimli bir şekilde yararlanılmasını temin edecek çevre
yönetim sistemleri oluşturulacaktır.
Gıda güvencesinin ve güvenliğinin sağlanması ile doğal kaynakların
sürdürülebilir kullanımı gözetilecek, örgütlü ve rekabet gücü yüksek bir
tarımsal yapı oluşturulacaktır.
Sosyal güvenlik sistemi; mevcut aksaklıkları giderilerek nüfusun tü-
münü kapsayan, toplumun değişen ihtiyaçlarını karşılayabilen, mali sür-
dürülebilirliği olan ve kaliteli hizmet sunan bir yapıya kavuşturulacaktır.
Orta ve yüksek teknolojili üretim yapan sektörlerde yenilikçilik faali-
yetlerine ve Ar-Ge altyapısına öncelik verilecektir.
Türk girişimcisi dünya ölçeğinde üreten ve satan, rekabet gücü yük-
sek girişimci haline gelecektir.
Muhtaç insanlar devletin tam koruması altına alınarak yoksullukla
etkin bir şekilde mücadele edilecektir.
Araştırmacı insan gücü yetiştirilmesine önem verilecek, bilgi ekono-
misi ve inovasyon için gerekli ortam oluşturulacaktır.
Bölge ülkeleri ile ilişkiler, sıkı ve kalıcı bağlarla güçlendirilecek,
bölgeye yönelik yeni ekonomik ve siyasi girişimlerde bulunulacak ve
35bölge ülkeleriyle bozulan ilişkilerin onarılmasına bu dönemde öncelik
verilecektir.
Türkiye, tüm vatandaşları ile “birlikte yaşama arzusunu” ortaya ko-
yarak iç mücadele için harcadığı enerjisini ülkenin kalkınmasına yönelt-
me başarısını gösterecektir.
Yapılan teknoloji yoğun, yüksek katma değerli yatırımların üretime
dönüşmeye başladığı süreçte, enerji gibi stratejik sektörlerde iç ve dış po-
tansiyel harekete geçirilerek arz güvenliği tam manasıyla sağlanacaktır.
2015-2019 yıllarını kapsayan “Onarım, Bütünleşme ve Atılım” dö-
neminin son yılı, 2015’ten itibaren yapılan hamlelerin sonuç verdiği, Tür-
kiye’nin her bakımdan sıçrama yaparak demokratik, ekonomik, sosyal
ve teknolojik kısır döngüden kurtulduğu, 2023 hedeflerinin alt yapısının
tamamlandığı bir süreç olacaktır.
Ağırlıklı olarak 2016-2019 yıllarını kapsayacak olan birinci iktidar
döneminde; yıllık ortalama yüzde 5,2 büyüme ve 700 bin yeni istihdam
sağlanacak, dönemin sonunda GSYH 1,1 trilyon dolara, kişi başına milli
gelir 13,3 bin dolara, ihracat 239 milyar dolara yükselecek ve istihdam
yaklaşık 29,1 milyon kişiye ulaşacaktır. 2014 yılında yüzde 45,5 olan
istihdam oranı, dönem sonunda yüzde 47,8’e çıkarılacaktır.
İkinci İktidar Dönemi: 2019-2023 Yıllarını Kapsayan “Bölgesel
Güç, Küresel Aktör Türkiye” Dönemi
2019-2023 yıllarını kapsayan MHP iktidarı Türkiye’nin bölgesel güç
ve küresel aktör olma, 2023 yılı vizyonunu yakalama dönemi olacaktır.
Yıllar öncesinden uzun vadeli stratejik hedef olarak ortaya koyduğumuz
“2023’te Lider Ülke Türkiye” siyasi vizyonunun temel amacı; ülkemizin,
çağdaş dünyayı Türkçe algılama ve değerlendirme yeteneğine sahip, kü-
resel düzeyde etkili ve ekonomide dünyanın ilk 10 ülkesinden biri olan
“lider ülke” konumuna yükseltilmesidir.
MHP’nin 2023 vizyonu çerçevesinde ortaya koyduğu politikalar, Tür-
kiye ve dünya gerçekleri dikkate alınarak geliştirilmiş, erişilebilir nitelikte
hedefler olsa da, AKP iktidarı ile geçen on iki yıllık dönemde Türkiye bu
36hedeflerin çok gerisinde kalmıştır. Ancak, ülkemizin sahip olduğu kay-
nakların “2023 yılı kalkınma hedefleri” doğrultusunda harekete geçiril-
mesi için geç değildir. MHP bu potansiyeli harekete geçirecek birikime
ve donanıma sahiptir. AKP’nin on iki yıllık tahribatına rağmen 2015-2019
yıllarını kapsayan ilk MHP iktidarı dönemi ve ardından 2019-2023 yılları-
nı kapsayan ikinci MHP iktidarı döneminde Türkiye’nin, yapacağı sıçrama
ile 2023’yılında “bölgesel güç ve küresel aktör” olması sağlanacaktır.
2019-2023 dönemi MHP iktidarında kaynaklar harekete geçirilerek,
ileri teknoloji kullanan, yüksek katma değer ve istihdam yaratan, küresel
ölçekte rekabet gücüne sahip bir üretim yapısı tesis edilecektir.
Bilgi toplumu olmanın bütün unsurları sağlanmış olacaktır.
“Türk Malı” markalı ürünler dünya markası haline getirilecek ve dün-
yanın her yerinde en çok aranan ürünler olacaktır.
Uluslararası işbirliğine açık yerli enerji sanayi kurulacak, ileri teknolo-
ji kullanılarak yeni ve yenilenebilir enerji kaynaklarından yararlanılacak,
enerji bağımlılığını en aza indirmiş Türkiye, uluslararası enerji piyasasının
önemli aktörlerinden olacaktır.
2023 yılına kadar olan dönemde Türkiye malzeme teknolojileri, bio-
teknoloji ve bilişim teknolojileri alanında ciddi atılım yaparak teknolojik
rekabet üstünlüğü kazanacaktır.
İnsanın yaşam standartlarının artmasını sağlayan, refah düzeyini
yükselten, kaliteli üretimi gerçekleştiren teknolojiler uygulamaya konu-
lacaktır.
Türkiye, uzayın imkânlarından yararlanabilen bir ülke haline gelecek
ve gelişmiş uydu üretme teknolojisi yetkinliğine kavuşacaktır.
Eğitim çağındaki nüfusun eğitim sisteminde ortalama kalma süresi
15 yılın üzerine, ilk ve ortaöğretimde okullaşma oranı yüzde 100’e ve ör-
gün yükseköğretimde okullaşma oranı ise yüzde 75’e çıkarılacaktır.
Bin kişi başına düşen tam zamana eşdeğer araştırmacı sayısı 3’e, Ar-
Ge harcamalarının GSYH’ya oranı yüzde 3’ün üzerine çıkartılacaktır.
37İnsanın insan olmaktan kaynaklanan temel hak ve hürriyetleri tar-
tışmasız bir şekilde teminat altında olacak, hukukun üstünlüğü tam ola-
rak tesis edilecek ve Türkiye’nin içinde yer aldığı uluslararası hiçbir siyasi
projede bu hakların ihlaline fırsat verilmeyecektir.
Bu dönem aynı zamanda, ülkemizin milletler camiasında saygınlı-
ğının arttığı, vatandaşlık bilincinin geliştirilerek herkesin Türk vatandaşı
olmaktan gurur duyduğu bir dönem olacaktır. Böyle bir ülkede yaşama-
nın değerli olduğuna bütün vatandaşlarımız inanacak ve hiç kimse fark-
lılıkların bölünme ve ayrışma unsuru olması yönündeki çabalara itibar
etmeyecektir.
2015 yılında başlayan “Onarım, Bütünleşme ve Atılım” döneminden
sonra, mevcut kaynak, imkân ve kabiliyetlerin stratejik bir vizyonla hare-
kete geçirilmesi; vatandaşlık bilincinin güçlendirilmesi; tarih ve inanç te-
melinde kaynağını bulan ortak değerler ekseninde bütünleşilmesi; dünya
ölçeğindeki karar süreçlerinde söz sahibi olunması MHP’nin tek başına
iktidarında geçecek olan sekiz yıllık dönemin sonunda gerçekleştirilmiş
olacaktır.
Yıllık ortalama yüzde 6,6 büyüme ve 1 milyon 25 bin yeni istihdamın
sağlanacağı bu dönemin sonunda GSYH 1,7 trilyon dolara, kişi başına
gelir 20 bin dolara, ihracat 400 milyar dolara yükselecek ve istihdam
33,2 milyon kişiye ulaşacaktır. İstihdam oranı ise dönem sonunda yüzde
52,5’e çıkarılacaktır.
Orta Vadeli Türkiye vizyonumuz çerçevesinde, 2023 yılına kadar
Türkiye’nin şu hedeflere ulaşmasını öngörmekteyiz:
 Gerçek anlamda demokratik bir hukuk devletine bütün yönleriy-
le işlerlik kazandırmak,
 Yüksek demokrasi standartlarını yakalamak,
 Yargı bağımsızlığını ve hukukun üstünlüğünü teminat altına
almak,
 Hak ve özgürlükleri dünya standartlarına çıkarmak,
38 Temiz toplum-temiz siyaset anlayışını hâkim kılmak,
 Yolsuzlukların kökünü kurutmak, yozlaşmaya yol açan sebepleri
ortadan kaldırmak,
 İçerde huzurlu ve güvenli, dışarıda onurlu ve itibarlı bir ülke
olmak,
 Ekonomik ve teknolojik gelişmeyi sağlamak, “milli yenilik siste-
mi” oluşturmak,
 Üretim kapasitesini, sanayi ve enerji alt yapısını dünya standart-
larının üzerine çıkarmak,
 Tarımda kendine yeterli olmanın ötesine geçerek bölge ve dün-
ya pazarına yüksek katma değerli işlenmiş tarım ürünü satabilir hale
gelmek,
 Kayıtdışı ekonomiyi kayıt altına almak ve vergi adaletini sağlamak,
 Doğal kaynakları optimum düzeyde değerlendirmek,
 Enerjide yerli, yeni ve yenilenebilir kaynaklara yönelerek dışa ba
ğımlılığı azaltmak,
 Dezavantajlı ve muhtaç durumda olan vatandaşlarımızın diğer
toplum fertleriyle aynı düzeyde yaşam sürmesini temin edecek ya-
pıyı oluşturmak,
 Gelir dağılımındaki adaletsizliği gidermek,
 Sosyal güvenlik ve sosyal adaleti bütün icaplarıyla tesis etmek,
 İşsizlik ve yoksulluğu ortadan kaldırmak,
 Köklü bir eğitim reformu gerçekleştirmek ve bilgi toplumu dönü-
şümünü tamamlamak.
 Vatandaşlarımızın kimseye muhtaç olmayacağı ve insanca yaşa-
yacağı bir sosyal refah düzenini tesis etmek,
39Bu hedeflere ulaşmış bir Türkiye’de;
 Siyasi, sosyal ve ekonomik istikrar sağlanmış,
 Toplumsal yaralar sarılmış ve kronik sorunlar çözülmüş,
 Ortak milli ve manevi değerler ekseninde bütünleşilmiş,
 Milli birliğin siyasi, sosyal ve kültürel temelleri güçlendirilmiş,
 Terör tamamen sona erdirilmiş,
 Cumhuriyet’in temel nitelikleri ile milli ve manevi değerler, siyasi
ve toplumsal çatışma alanı ve aracı olmaktan çıkarılmış,
 Zengin ortak değerlerin bütünleştiriciliğinde milli şuur
oluşturulmuş,
 Husumetin yerini sevgi, ayrışmanın yerini kucaklaşma almış,
 Bin yıllık kardeşlik hukuku yüceltilmiş,
olacaktır.
Uzun Vadeli Strateji: “Küresel Güç Türkiye Vizyonu”
MHP’nin uzun vadeli stratejik hedefi Türkiye’nin 2053 yılında “Küre-
sel Güç ve Lider Ülke” olmasıdır. Bu hedefin gerçekleştirilebilmesi için
Türkiye’nin doğal ve beşeri kaynakları ile ekonomik sosyal ve teknolojik
imkân ve fırsatlarının harekete geçirilmesi ve kararlılığın en güçlü şekilde
ortaya konulması, MHP iktidarlarıyla mümkün olacaktır.
MHP’nin birinci ve devam eden iktidarları döneminde Türkiye’nin
her alanda küresel belirleyici aktörlerden birisi olması sağlanacaktır. Tür-
kiye üretim yapısı ileri teknoloji kullanan, yüksek katma değer yaratan ve
küresel ölçekte rekabet gücüne sahip bir ülke olacaktır.
Böylesi bir gelişimi yakalamış Türkiye, devam eden yıllarda göste-
receği üstün performans ile 2053 yılında küresel güç ve lider ülke olma
hedefine ulaşacaktır.
402053’te Türkiye’nin nüfusu 100 milyonu, istihdam ise 50 milyonu
bulacaktır. İhracat 3,2 trilyon dolara, Gayrı Safi Yurtiçi Hasıla 10 trilyon
dolara, kişi başına düşen milli gelir ise 100 bin dolara ulaşacaktır.
Türkiye küresel düzeyde söz sahibi, siyasi, ekonomik ve diplomatik
alanda belirleyici bir güç olacak; silahlı kuvvetleri dünyanın en güçlü ve
caydırıcı üç ordusundan biri konumuna gelecek; eğitim, sağlık, adalet,
hukuk, toplumsal cinsiyet eşitliği, çocuk hakları, sürdürülebilir kalkınma,
sağlıklı çevre ve engelli yaşama şartları gibi evrensel normları esas alan
insani gelişmişlik endeksinde en üst sıralarda yer alacaktır. Bilime, tek-
nolojiye, insanlık yararına gelişmelere katkı yapacaktır. Dünyanın her ye-
rinde yüksek teknolojili “Türk Malı” markalı ürünler yer alacak ve en çok
tercih edilen ürünler olacaktır.
Türkiye 2053 yılında, uzayın imkânlarından etkin şekilde yararlana-
cak, uluslararası enerji piyasasının belirleyici aktörlerinden olacak, üret-
tiği değerlerle birçok alanda teknolojik rekabet üstünlüğü kazanacaktır.
Türkiye’nin lider ülke olmasıyla Türkçe, dünya üzerinde öğrenilen ve ko-
nuşulan en yaygın dillerden birisi olacaktır.
Eğitim çağındaki nüfusun eğitim sisteminde ortalama kalma süresi
18 yılın üzerine, ilk ve ortaöğretimde okullaşma oranı yüzde 100’e, örgün
yükseköğretimde ise yüzde 90’ın üzerine çıkarılacaktır.
OECD tarafından geliştirilen ve ülkelerde eğitim kalitesini ortaya ko-
yan Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programında (PISA) OECD ülke-
leri arasında ilk 10 arasına girmesi sağlanacaktır.
Türkiye kalkınmış demokratik yapısı ile sahip olduğu kültürel biriki-
mini ve kadim değerlerini, küreselleşmenin daha insani bir nitelik kazan-
ması yolunda kullanacak; dünyanın hiçbir yerinde açlık ve hastalıklar
nedeniyle çocukların ölmediği, kimsenin zalimane davranışlara muhatap
olmadığı, başta yaşama hakkı olmak üzere temel insan haklarının temi-
nat altına alındığı, evrensel düzeyde “adaletin” tesisini esas alan, Türkiye
merkezli yeni bir medeniyet inşasını gerçekleştirmiş olacaktır.
41Yüzyılları bulan mazlum milletlerin sömürülmesini, demokrasi,
insan hakları ve adalet adına sürdürülen zorbalık düzeninin bitirilmesini
sağlayacak medeniyet inşasıyla, İstanbul’un fethinden 600 yıl sonra
yeniden bir “Yeni Çağ” açılacaktır.
TABLO: ÜRETEN EKONOMİ PROGRAMININ MAKROEKONOMİK HEDEFLERİ
2014
2,9
0,8
10,4 2019
6,1
1,1
13,3 2023
6,8
1,7
20,0 20,4
15,2 23,9
19,4 28,9
23,8 22,1
17,9 27,1
22,1
Üretim Faktörlerinin Büyümeye Katkısı (%)
Sermaye Oluşumu
64,8
İstihdam
104,2
Toplam Faktör Verimliliği
- 69,0 44,7
27,7
27,6 53,0
30,8
16,2 45,5
29,1
25,4 49,9
30,0
20,1
700 1.025
Büyüme
GSYH (Trilyon dolar)
Kişi Başı Gelir (Bin Dolar)
Sabit Sermaye Yatırımları / GSYH (%)
Yurt İçi Tasarruflar / GSYH (%)
2016-19 Ort. 2020-23 Ort.
5,2
6,6
İstihdam (Milyon Kişi)
İstihdam Artışı (Bin Kişi)
istihdam Oranı (%)
İşgücüne Katılım Oranı (%) 25,9 29,1 33,2 45,5
50,5 47,8
52,9 52,5
55,6 İhracat (milyar dolar)
İhracatın Reel Değişimi (%)
İthalat (milyar dolar)
İthalatın Reel Değişimi (%) 158
3,5
242
1,2 239
9,5
348
8,2 400
10,3
559
8,5 9,3 10,2
7,0 8,4
Cari Açık / GSYH (%) 5,7 5,2 5,1 5,1 5,2
Enflasyon (TÜFE yıllık ortalama) 8,9 6,0 5,0
-
42D
İKTİDAR ANLAYIŞIMIZ,
TEMEL GÖRÜŞ VE
HEDEFLERİMİZSiyaseti, milletin huzur ve refahının teminine yönelik politikaların
geliştirilmesinin yolu olarak görmekte, bunun için, devlet hizmetlerinin,
vatandaşların beklentilerine uygun nitelikte sunulmasını, kurum ve ku-
rallarının bu anlayışa göre şekillenmesini öngörmekteyiz.
Devlet idaresinde, milletin en iyi şekilde temsil edildiği rejim olan
demokrasiyi; hukukun üstünlüğünün, insan hak ve özgürlüklerinin en ge-
niş anlamda teminat altına alındığı bir sistem olarak benimsemekte ve
demokrasinin kurumsallaşmasının hayati önemine inanmaktayız.
Demokratik siyasi kültürü, uzlaşma ve sorumluluk ahlakını önde tu-
tan bir anlayışla siyaset yapan Partimiz; bu anlayışın Türk siyasi hayatına
hâkim olmasına da öncülük etmeye devam edecektir.
Vatandaşların inançlarına saygı duyan, din ve vicdan özgürlüğünü
esas alan bir laiklik anlayışını, milli birlik ve bütünlüğün güvencesi olarak
görmekteyiz.
Türk milletinin tarihinden, kültüründen, geleneklerinden ve inanç
dünyasından feyiz alarak şekil bulan milliyetçilik anlayışımız; gelenekten
geleceğe uzanan çizgide Türk milletinin sahip olduğu milli ve manevi de-
ğerlerin varlığını anlamlandırarak sürekli kılmayı ifade etmektedir.
Yaşadığımız topraklarda bin yıllık güçlü devlet yapısının, kültürel
birikimimizin, basiretsiz ve teslimiyetçi bir anlayış ile tüketilmesi,
kirletilmesi, itibarsızlaştırılması ve nihayetinde bölücü unsurlara ve
menfaat çetelerinin buyruklarına terk edilmesini asla kabul edilemez
görmekteyiz.
45Milliyetçilik anlayışımızın manevi temelini oluşturan “yaşa ve yaşat”
ilkesi; tarihin imbiğinden süzülüp gelen ve milletimizin hayat kaynağı
olan değerlerimizin bütün benliğimizi kuşatacak şekilde yaşamımıza an-
lam kazandırmasını, yaşanarak zenginleşen ve kurumsallaşan bu değerler
hazinesinin gelecek nesillere aktarılmasını ifade etmektedir.
Milliyetçi Hareket Partisi beşeri ilişkilerde sevgi, hoşgörü ve adaleti
tesis etmeyi hedef alan bir ahlak anlayışını benimsemektedir. Bu anlayı-
şın, bütün kurum ve kurallarıyla toplumun her kesiminde hâkim kılınma-
sı için, yozlaşma eğiliminin önüne geçecek ilke ve standartların hayata
geçirilmesini savunmaktayız.
Toplumsal dayanışma ve uzlaşma kültürünün geliştirilmesi suretiyle
barış, huzur ve refah içinde topyekûn kalkınmanın gerçekleştirilmesini
öngörmekteyiz.
Adalet, liyakat, hakkaniyet ve kurumsallaşmayı sağlamanın önemi-
ne, bireysel yeteneklerin ancak kurumsallaşmış bir ortamda üretim ve
değere dönüşeceği ve bunun da sadece adil bir toplumda mümkün oldu-
ğu gerçeğine inanmaktayız.
Tarih, kültür ve inanç temelinde derinliği olmayan yapay farklılıkların
ayrıştırıcılığı yerine, zengin ortak değerlerin bütünleştiriciliğini esas alan
bir anlayışla, ekonomik ve sosyal birikimlerimizin ortak hedeflere seferber
edilmesini milli birlik ve bütünlüğümüzün teminatı saymaktayız.
Hukukun üstünlüğünü, demokratik sistem içerisinde düzeni sağla-
yan bir kanunilikten öte, insanın yüce değerini ve temel haklarını tanı-
mak, kabul etmek ve bunları güvence altına almak şeklinde değerlen-
dirmekteyiz. Hiçbir kişi ya da kurumun hukukun üstünde olamayacağı
gerçeğinden hareketle hukuku, Cumhuriyetin temel niteliklerinin ve ev-
rensel değerlerin de güvencesi olarak görmekteyiz.
Sağlıklı bir demokrasinin ancak hoşgörü, dürüstlük, tutarlılık, sami-
miyet gibi ahlaki değerlerle bezenmiş bir siyasi kültür zemini üzerinde
46yükselebileceğine inanmakta ve ilkeli, seviyeli ve temiz siyaseti demok-
rasinin teminatı olarak görmekteyiz.
Toplumun demokrasiye ve devlete olan güven duygusunun zaafa
uğramasına neden olan siyasetteki yozlaşmanın önüne geçilmesinin;
milli, ahlaki ve toplumsal duyarlılığa sahip bir anlayışı hâkim kılmakla
mümkün olabileceğini savunmaktayız.
Her insanın dokunulmaz, devredilmez ve vazgeçilmez temel hak ve
özgürlükleri bulunduğuna; bu hakların kullanma yetki ve özgürlüğünün
kutsallığına, bunları her türlü istismardan korumanın, teminat altına al-
manın ve işlerlik kazandırmanın vazgeçilmezliğine inanmaktayız.
Toplumsal huzur ve barışın pekiştirilmesi için gelir dağılımını adaletli
ve dengeli bir biçimde gerçekleştirmeyi, toplumun millî duyarlılıklarını
yaşatmayı, dayanışma kültürünü geliştirmeyi, bencillik ve vurdumduy-
mazlığa karşı feragat ve fedakârlık gibi güzel hasletleri yüceltmeyi ön-
görmekteyiz.
Devlet hizmetinde verimlilik ve kaliteyi esas alan bir yönetim kültü-
rünün yerleştirilmesini, halka güveni esas alan ve halkın güvenini kazan-
mayı hedefleyen şeffaf, katılımcı, hesap verebilir, kollayıcı ve koordine
edici bir anlayışın ve bunlara yönelik idari yöntemlerin hâkim kılınmasını
hedeflemekteyiz.
Serbest teşebbüsün esas olduğu, üretimin teşvik edildiği, rekabetçi
ve hakkaniyetli bir ekonomi politikasını savunmakta, Türk girişimcisinin
dünya ekonomisinde söz sahibi olabilmesi için Türk firma ve markalarının
küresel düzeyde rekabet gücü kazanmasına stratejik bir önem
atfetmekteyiz.
Bilgi toplumu altyapısının hızla oluşturulmasını, bilgi ve teknoloji
üretimi, kullanımı ve ihracını mümkün kılacak politikaların uygulanması-
nı ve bu yönde toplumsal bilincin geliştirilmesini hedeflemekteyiz.
47Dış politikada siyasi eşitlik zemininde; karşılıklılık esası ve milli çıkar-
ların gözetilmesi doğrultusunda, etkin ve saygın devlet anlayışıyla, sos-
yal, ekonomik ve siyasi ilişkileri zenginleştirmeyi hedeflemekteyiz.
Milliyetçi Hareket Partisi, her insanı mukaddes bir varlık ve emanet
olarak kucaklamak ve onların gönlünü, sevgisini ve saygısını kazanmak
suretiyle bir gönül seferberliği anlayışı içerisinde “Lider Ülke Türkiye”
hedefine ulaşmak istemektedir.
Bu anlayışı, yurt ve dünya barışına katkı sağlayacak vicdani bir so-
rumluluk olarak da kabul etmekte olan Partimiz, Türkiye’yi geleceğe taşı-
ma ideali için belirlenecek ortak tavrın ve onu gerçekleştirme arzusunun
tüm gönüllerde yer bulması ile bu hedefe daha hızla ulaşılabileceğine
inanmaktadır.
Gücünü milletten alan Partimiz; ülkemize ve vatandaşlarımıza hiz-
met etmenin, içinde bulunduğumuz bölgede ve dünyada barış, huzur ve
kardeşliği hâkim kılmanın ve “Küresel Güç Lider Ülke Türkiye” idealini
gerçekleştirmenin demokratik düzen içerisinde temel yolunun siyaset
kurumu olduğuna inanmakta ve bu hedef doğrultusunda milletimizin te-
veccühüne mazhar olarak “Tek Başına İktidar” olmayı amaçlamaktadır.
Milliyetçi Hareket Partisi’nin güçlü iktidarında hedefimiz;
 Hukukun üstünlüğünü ve adaleti her alanda hâkim kılmak,
 Anayasanın ilk üç maddesinde anlam bulan esasları güçlendi-
recek, özgürlükleri esas alacak ve demokratik standartları yükseltecek
“toplum sözleşmesi niteliğinde” bir anayasa yapmak,
 Cumhuriyetin temel niteliklerine sahip çıkmak,
 Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin; ülkesi ve milletiyle bölünmez
bütünlüğünü korumak, üniter milli devleti baki kılmak,
 Uzlaşma kültürünü geliştirerek toplumsal dayanışmayı güçlen-
dirmek ve kardeşliği pekiştirmek,
48 Temel insan hak ve hürriyetlerini teminat altına almak,
 Güçlünün değil haklının yanında olan adil bir sistem oluşturmak,
 Milletin değerlerini temsil eden, milletin hizmetinde, güçlü, adil,
müşfik ve insani bir devlet anlayışını hâkim kılmak,
 Adaletli, açıklığa dayalı bir yönetim anlayışı benimsemek ve bu
anlayışa uygun kurum ve kuralları oluşturmak,
 Devlet tarafından sunulan hizmetlerin ülkenin her yerinde ve
çağdaş standartlarda her vatandaş tarafından erişilebilirliğini temin et-
mek,
 Seviyeli, ilkeli, dürüst, ahlaki siyaset anlayışını hâkim kılmak,
 Ahlaki kirlilik ve yolsuzluklarla kararlı ve etkin mücadele suretiyle
temiz siyaset-temiz yönetimi tesis etmek,
 Rekabetçi piyasa ekonomisini ve serbest teşebbüsü esas alan,
kaynakların rasyonel kullanıldığı, bir ekonomik düzen oluşturmak,
 Çevreye dost ve duyarlı bir kalkınma anlayışıyla ekosistemleri,
tabii varlıkları ve kaynakları koruyarak büyümeyi gerçekleştirmek,
 Teknolojik gelişmeyi, verimliliği, istikrarlı büyümeyi ve istihdam
sağlamayı esas alan güçlü bir “üretim ekonomisi” oluşturmak,
 Yatırımların; yüksek teknolojiye dayalı ve katma değeri yüksek
mal ve hizmet üreten alanlara yöneltilmesini öngören bir sanayileşme
stratejisini tesis etmek,
 Özel sektörün dinamizmini ve teşebbüs gücünü desteklemek,
 Ekonomik ve sosyal politikaları dar ve sabit gelirlileri gözetecek
şekilde ahenk içinde uygulamak,
 Vergi adaleti sağlamak, üretimin ve istihdamın sürdürülebilirliğini
zora sokmayacak bir anlayışla kazancın vergilendirilmesini temin etmek,
49 Tarımda kendi kendine yetebilen hale gelmek, teknoloji kullanma
kapasitesi ve verimliliği yüksek bir üretim yapısına geçmek, çiftçimizin
gelir ve refah düzeyini artırmak,
 Küçük sanayici ve esnafı destekleyerek yatırım, üretim ve istih-
damı artırmak,
 Bölgeler arası gelişmişlik farklarını en aza indirmek,
 Bilim ve teknolojide çağı yakalamış, kudretli, itibarlı ve önder bir
toplum oluşturmak, hayatın her alanında “e-yaşam” tarzının benimsen-
mesini temin etmek,
 Adil bir gelir dağılımı sağlamak,
 Yoksulluk, işsizlik ve yolsuzlukla mücadele etmek üzere milli se-
ferberlik başlatmak,
 Sosyal koruma programları geliştirerek yardıma muhtaç, yoksul
ve kimsesiz vatandaşları aç ve açıkta bırakmamak,
 Çalışanların çalışma şartlarını iyileştirmek ve adaletli bir ücret
sistemine kavuşturmak,
 Bütün vatandaşlarının eğitim, sağlık ve sosyal güvenlik gibi temel
ihtiyaçlarının eksiksiz olarak karşılandığı, insan onur ve haysiyetine yakı-
şır sosyal düzen oluşturmak,
 İstihdam edilebilirliği yüksek, eğitimli, sağlıklı, vasıflı, yüksek ah-
lak ve seciye sahibi, Türk kültür ve değerlerini özümsemiş, evrensel dü-
zeyde iddia sahibi bir gençlik yetiştirmek,
 Milli ve manevi değerleri güçlendirerek kültürel ve ahlaki yozlaş-
mayı önlemek,
 Milli kimliğimizin vazgeçilmez unsurlarından birisi olan Türk-
çe’nin, Türk dünyasında kullanılan ve anlaşılabilen ortak bir kültür ve bi-
lim dili olmasını sağlamak,
 Bilinçsiz ve kontrolsüz göç olgusunu durduracak, yerinde yaşamı
teşvik edecek projeler geliştirmek,
50 Uluslararası ve bölgesel krizlerden kaynaklanan dış göç ve kont-
rolsüz mülteci akınlarına karşı ülke çıkarlarını ve güvenliğini dikkate alan
tedbirler almak,
 Her türlü terör ve anarşiye son vermek suretiyle huzur ve güven
ortamını tesis etmek,
 Çevre şartlarını sürekli iyileştirerek yaşanabilir hale getirmek,
 Türkiye’nin jeo-stratejik konumunu dikkate alan, dünya ölçeğin-
de siyasi, sosyal ve ekonomik politikaların oluşturulmasında söz sahibi
olan, gelişmeleri ve sorunları gerçekçi, milli bir strateji çerçevesinde de-
ğerlendiren, Türkiye merkezli ve çok yönlü bir dış politika yürütmek,
 Türkiye’nin tarihine, kültürüne, yeraltı ve yerüstü zenginliklerine,
beşeri-askeri-iktisadi kapasitesine, jeopolitik avantajlarına uygun bölge-
sel ve küresel işbirliği programları geliştirmek,
 Ülkemizi 2023 yılında çağdaş değerlere sahip, küresel düzeyde
etkili hale getirmek, 2053 yılında ise Türkiye’nin küresel güç ve lider ülke
olmasını sağlamaktır.
51E
DEMOKRASİ ANLAYIŞIMIZ
VE TEMEL HAKLARDemokrasi anlayışı
Hukukun üstünlüğünün, insan şeref ve haysiyetinin; fikir, teşebbüs,
din ve vicdan özgürlüğünün teminatı olarak demokrasiyi sadece bir siyasî
rejim değil, aynı zamanda bir hayat tarzı olarak gören Partimiz, sosyal ve
siyasî ilişkilerde, demokrasinin bütün kurum ve kuralları ile işletilmesinin
gereğine inanmaktadır.
Milli ve demokratik nitelikte bir Anayasanın, mümkün olabildiğince
geniş bir uzlaşmaya dayanmasını, genel sınırlama hükümlerinden daha
çok genel koruma hükümlerine yer vermesini ve özgürlükleri esas alma-
sını savunmaktayız.
Millet ve milli irade
Parlamenter demokrasilerde egemenliğin yegâne sahibinin millet
olduğuna, siyasi iktidarların meşruiyetinin milli iradeye dayandığına, mil-
li iradenin tecelli ettiği yerin ise Türkiye Büyük Millet Meclisi olduğuna
inanmaktayız.
Partimiz; hangi düşünce ve gerekçeyle olursa olsun demokratik reji-
me ve parlamentonun anayasal yetkilerine dışarıdan her türlü müdaha-
lenin gayri meşru ve kabul edilemez olduğuna ve Türkiye Büyük Millet
Meclisi’nin; devletin kuruluş ilkelerine, Türk milletinin ortak değerlerine,
Türkiye’nin huzuruna ve kardeşliğine, Parlamento’nun itibarına ve yet-
kilerine ve siyasetin ahlakına her şartta sahip çıkması gerektiğine inan-
maktadır.
55Milli iradeyi kılıf yaparak otoriterleşme eğilimini ise “milli irade” an-
layışı ile bağdaştırmamaktadır.
Kuvvetler ayrılığı ilkesi
Kuvvetler ayrılığı ilkesini, demokratik hukuk devletinin hayatiyet
kaynağı ve yaşam sigortası olarak görmekte olan MHP; devletin üç temel
fonksiyonu olan yasama, yürütme ve yargının görev ve yetkilerinin en
rasyonel şekilde dengelenmesi ve bunların uyumlu bir şekilde icra edil-
mesine önem vermektedir.
Partimiz, erkler arasında yetki aşımı ve çatışması ekseninde yaşanan
sorunların, herkesin Anayasadan kaynaklanan görev ve yetkileri ile sınırlı
hareket etmesi suretiyle giderilebileceğine inanmakta, sağlam teminat-
lara bağlanmış yargı bağımsızlığının ve Anayasa yargısının demokratik
rejim için hayati önemini her türlü tartışmanın üstünde görmekte, hiçbir
organın kaynağını Anayasadan almayan bir yetkiyi kullanamayacağını
savunmaktadır.
Siyaset anlayışı
Siyasetin ahlaki bir temele dayandığı, demokratik olgunluk ve uzlaşı
kültürünün egemen olduğu, ayrıştırıcı dilin törpülendiği, Türkiye’nin milli
ve manevi değerlerini ortak payda olarak kabul eden bir siyaset anlayışı-
nın hâkim kılınması gerektiğine inanmaktayız.
Milliyetçi Hareket Partisi, devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bü-
tünlüğünü hedef almaması, terör ve şiddeti siyasi amaç ve araç olarak
görmemesi kaydıyla, her siyasi görüşün partileşerek bu görüşlerini Ana-
yasal çerçevede, demokratik platformlarda açıklama, savunma ve yay-
ma özgürlüğüne sahip olması gerektiğini savunmaktadır.
Siyasi partilerin sadece Türk milleti tarafından ve seçim sandığı yo-
luyla tasfiye edilebileceğine inanan Milliyetçi Hareket Partisi, terör ve
şiddeti siyasi amaç ve araç olarak gören ve destekleyen partiler dışında
siyasi partilerin kapatılmasına karşı olup parti kapatma yerine bireysel
sorumluluk esasını öngörmektedir.
56Milletvekili dokunulmazlığının, kamu vicdanının kabul edeceği ma-
kul esaslara bağlanması ve Türkiye Büyük Millet Meclisi içerisindeki yasa-
ma ve denetleme faaliyetlerinin dışında kalan hususlardaki dokunulmaz-
lıkların kaldırılması gerektiğine inanmaktayız.
Özgür ve bağımsız medya
Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne, Cumhuriyetin
temel ilkelerine, millî güvenliğe ve kamu düzenine aykırı olmamak üzere
basın, yayın ve diğer iletişim araçları üzerinde kısıtlama konulmaması,
bunların sansür edilmemesi ve hür olması gerektiğine inanmaktayız.
Bununla birlikte düzeltme ve cevap hakkı, kişilerin haysiyet ve şerefi-
ne dokunulmaması ve gerçeğe aykırı yayınlar yapılmaması gibi hususları
içeren basın ve yayın ahlakının gelişip kurumsallaşması, bu doğrultuda
mesleki denetim ve kamuoyu denetiminin de sağlanmasını gerekli gör-
mekteyiz.
Milliyetçi Hareket Partisi, demokrasinin vazgeçilmez unsurlarından
biri olan medyanın ahlaki ilke ve standartlara uygun hareket etmesi için
hukuki düzenlemelerin yapılmasının yanı sıra, medyanın kendi öz deneti-
mini sağlamasını da öngörmektedir.
Herhangi bir kişi ya da grubun çıkarlarını kamu çıkarlarının önüne
koymayı, habercilik adına yanıltma, aldatma ve karalamaya dönük ya-
yıncılık yapmayı, kamuoyu adına denetim yapmak yerine iktidarın şak-
şakçılığına soyunmayı demokratik yapı ile bağdaştırmamaktayız.
Bu kapsamda siyaset, medya ve iş dünyası ilişkilerinde geçerli olacak
temel etik kuralların belirlenmesi ve etkili yaptırımlara bağlanması ge-
rektiğine inanmaktayız.
Bireysel özgürlüklerin geliştirilmesi
Bireysel hak ve özgürlüklerin önündeki engellerin kaldırılması ile bu
hakların en geniş anlamda kullanımının teminini gerekli görmekteyiz.
57Sağlıklı bir demokrasinin tesis edilebilmesinin birey anlayışının egemen
olmasına ve bireyin özgürleştirilmesine bağlı bulunduğuna inanmaktayız.
Ekonomik ve sosyal hayatta, adalette, siyasette sağlıklı gelişmelerin
önünün açılabilmesinin, fikri hür, vicdanı hür bireylerin yetişmesine fır-
sat vermeyi gerekli kıldığını düşünmekteyiz. MHP olarak insanın, insan
ve vatandaş olmaktan kaynaklanan haklarını kullanabileceği, herkesin
kendi ayakları üzerinde durabileceği bir özgürlük alanına sahip olmasını
temin edecek demokratik bir yapı, sosyal ve ekonomik düzen oluşturma-
yı hedeflemekteyiz.
İyi yönetim
Partimiz vatandaş memnuniyetini esas alan bir anlayışla kamu hiz-
metlerinin; açıklık, katılımcılık ve hesap verebilirlik ilkeleri çerçevesinde
vatandaşa en yakından, hızlı ve etkili sunumunu esas kabul etmekte; bilgi
edinme, yasal yollara başvurma ve hak arama yollarını göstermeyi de
vatandaşa yakın yönetimin gereği saymaktadır.
Hesap verme anlayışı çerçevesinde, idarenin sürekli olarak kamu-
oyunu bilgilendirmesini, vatandaşın devlete güveninin tesisi açısından
önemli görmekteyiz.
Sivil toplum ve katılımcılık
Milliyetçi Hareket Partisi, ülkemizde sağlıklı işleyen bir sivil toplum
yapısının güçlendirilmesi için, vatandaşların birey olmanın sorumluluğu-
nu taşıyarak içinde yer alacağı sivil oluşumların kamu hizmetlerinin de-
netimine iştirakini öngörmektedir.
Sivil toplum kuruluşlarının, ülkenin hukuk düzenine, değerlerine, ge-
leneklerine, üniter yapısına ve kamu düzenine uygun faaliyet yürütmeleri
kaydıyla toplum hayatında etkin bir rol üstlenmeleri esas olacaktır.
Vakıfların ve sivil toplum kuruluşlarının gelişmesi ve toplum haya-
tında öne çıkması sağlanarak, toplumsal ihtiyaçların daha iyi karşılanma-
sı, kamuoyu denetiminin etkinleştirilmesi ve kamuya destek olunması
temin edilmiş olunacaktır.
58Sivil toplum kuruluşlarının, kamuoyu adına denetim yapma görevini
bırakarak, hükümet uygulamalarını aklama, pazarlama, bir ideolojik gru-
bun ya da zümrenin kamu kaynakları üzerinde hâkimiyet oluşturma ça-
basına destek verme ve siyasi bir figür haline gelmelerini bu kuruluşların
temel işlevleriyle bağdaştırmamaktayız.
Etik kuralların hâkim kılınması
Demokratik sistemin varlığını tehdit eden ve devlet kurumlarına
olan güveni sarsan ahlaki kirlilik ve yolsuzluklarla kararlı ve etkili müca-
dele edilmesi “temiz siyaset-temiz yönetim” anlayışımızın gereğidir. Mil-
liyetçi Hareket Partisi, yolsuzlukla mücadeleyi siyaset anlayışının temel
unsurlarından birisi olarak görmektedir.
Bu doğrultuda, siyasette ve kamu yönetiminde, sivil toplum kuru-
luşları, medya ve iş dünyasında, sporda ve sanatta toplumsal tüm alanda
yaşanan yozlaşma ve yolsuzluklara karşı etik kuralları aktif bir şekilde
gündelik hayatımıza sokacak düzenlemelerin aciliyetine inanmaktayız.
İktidarımızda toplumsal dokuyu tahrip eden bu yapı ile etkin mücadele
edilecektir.
Temel hakların teminat altına alınması
Başta yaşama hakkı olmak üzere, insanın dokunulamaz, devredile-
mez, vazgeçilemez temel hak ve özgürlüklerinin korunması ve geliştiril-
mesi devletin başta gelen görevlerinden biri olup, bu hak ve özgürlük-
lerin tanınması ve teminat altına alınmasını özgürlük, adalet ve barışın
temelidir.
Milli güvenliğe, Cumhuriyetin temel niteliklerine, devletin ülkesi ve
milletiyle bölünmez bütünlüğüne, kamu düzenine, genel ahlaka, genel
sağlığa ve başkalarının temel haklarını kullanmasına tehdit oluşturma-
mak kaydıyla temel hak ve özgürlüklerin kullanımına kısıtlama getirile-
meyeceğini savunuyoruz.
59Kişi dokunulmazlığı
Partimiz; her türlü işkence ve eziyet ile insanlık dışı ve aşağılayıcı
davranış ve uygulamalara şiddetle karşı olup, herkesin yaşama, maddi
ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahip olduğuna, her bi-
reyin kişisel özgürlüğü ve güvenliğinin sağlanması ve hayatının güvence
altına alınması gerektiğine inanmaktadır.
Düşünce ve kanaat özgürlüğü
Millî birlik ve bütünlüğü, kamu yararı ve genel ahlâkı zedelememek
kaydıyla, herkesin düşünce ve kanaat, düşünceyi ifade etme ve inandığı
gibi yaşama hürriyetine sahip olması düşünce ve kanaat özgürlüğü anla-
yışımızın esasını oluşturmaktadır.
Özel hayatın gizliliği ve dokunulmazlığı
Milliyetçi Hareket Partisi, özel hayatın ve aile hayatının gizliliğine
dokunulamayacağına inanmakta, özel hayata ve aile hayatına saygı gös-
terilmesini isteme hakkını temel insan hakkı olarak görmekte ve konut
dokunulmazlığının esas olduğu kabulü ile yasalarla belirlenen hallerde
usulüne göre alınmış hâkim kararı olmadan kimsenin konutuna girileme-
yeceğini temel bir ilke olarak benimsemektedir.
Haberleşme özgürlüğünün temel insan hakkı olduğunu, engellene-
meyeceğini ve gizliliğine dokunulamayacağını savunmaktayız.
Din ve vicdan özgürlüğü
Herkes vicdan, dinî inanç ve kanaat hürriyetine sahiptir. Toplum ve
devlet hayatında din ve vicdan özgürlüğünün engellenmemesi, insanla-
rın inançları ve ibadetlerinden dolayı kınanmaması, tenkit edilmemesi,
hor görülmemesi, hangi gerekçe ile olursa olsun din ve vicdan özgürlüğü-
nün kısıtlanmaması, din ve vicdan özgürlüğü anlayışımızın esasını oluş-
turmaktadır.
60Eğitim ve öğrenim hakkı
Partimiz herkesin eğitim ve öğrenim hakkına sahip olduğuna ve bu
hakkın her ne suretle olursa olsun engellenemeyeceğine, eğitim ve öğre-
timin devletin gözetim ve denetimi altında yapılması gerektiğine inan-
maktadır. Eğitimin her kademesinde eğitim dilinin Türkçe olması esastır.
Örgütlenme, toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı
Milliyetçi Hareket Partisi; Cumhuriyetin temel ilkelerine, milli gü-
venliğe ve kamu düzenine aykırı olmamak şartıyla; örgütlenme, toplantı
ve gösteri düzenleme hakkının özüne uygun olarak kullanılmasının esas
olduğuna inanmaktadır.
Kadın ve çocuk hakları
Partimiz kadınlara karşı her türlü fiilî ve hukukî ayrımcılığa ve kadın
istismarına karşı durmakta, ailelerinden kaynaklananlar da dâhil olmak
üzere çocukların her türlü hak ihlaline ve istismarına karşı korunmasını
gerekli görmektedir.
Hak arama özgürlüğü ve kanun önünde eşitlik
Herkesin, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı
mercileri önünde adil yargılanma hakkına sahip olduğuna, hiçbir eylem
ve işlemin yargı denetimi dışında bırakılamayacağına inanmaktayız. Par-
timiz herkesin kanun önünde eşitliği ilkesi uyarınca, Anayasa ve kanunla-
rımızdaki dokunulmazlıkların kaldırılmasını, herkesin hak arama özgürlü-
ğüne sahip olmasını gerekli görmektedir.
Milli ve demokratik anayasa anlayışımız
Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin temel harcını oluşturan “hâkimiyet
kayıtsız şartsız milletindir” ilkesinin hukuki alanda en üst dayanağı oldu-
ğuna inandığımız Anayasa’nın; milli ve üniter devletin temeli olan “hâ-
kimiyet-i milliye”nin yerleşmesine ve yaygınlaşmasına imkân sağlaması
gerektiğini düşünmekteyiz.
61Anayasa’yı, yalnızca bugün yaşayanları değil gelecek nesilleri de et-
kileyecek, siyasetin ve zamanın üstünde ve ötesinde bir sözleşme olarak
görmekteyiz.
Partimiz Anayasa’nın, genel sınırlama hükümlerinden daha çok, ge-
nel koruma hükümlerine yer vermesini, özgürlükleri esas almasını ve bir
“Toplum Sözleşmesi” niteliğinde olmasını gerekli görmektedir.
Milliyetçi Hareket Partisi, çağdaş normlarda bir Anayasa için müm-
kün olabildiğince geniş bir uzlaşma ile toplumun tamamının beklenti-
lerini dikkate alan geniş bir vizyonla, farklı görüş ve düşüncelere saygı
gösteren bir anlayışla, herkesin katkısının sağlanacağı uzlaşma arayışıyla
ve ahlaka uygun yöntemlerle yapılmasını gerekli görmektedir.
Anayasa yapılmasındaki önceliklerimiz:
Milliyetçi Hareket Partisi, anayasa değişikliği yahut yeni bir anayasa
yapılmasında;
 Siyasal yapıdaki anti demokratik uygulamaları tasfiye ederek
modern demokrasilerde olduğu gibi düşünce, inanç, teşebbüs, örgütlen-
me ve benzeri alanlarda temel hak ve hürriyetleri güvence altına alan
demokratik devlet yapısına ulaşılması,
 Vatandaşlarımızın aynı milletin bir ferdi olmaktan gurur duyaca-
ğı, ayrışmayı değil bütünleşmeyi, farklılaşmayı değil kucaklaşmayı, ku-
tuplaşmayı değil kaynaşmayı sağlayacak toplumsal uzlaşmayı gerçek-
leştirmesi,
 Birbirinden uzaklaşmamış, birbirine yabancılaşmamış bir millet
yapısı ile etnik köken, inanç, mezhep gibi özelliklerin milli kimliğin ve
bin yıllık kardeşliğin zenginliği olarak görüldüğü bir toplum hayatına
kavuşulması,
 Devletin taviz ve teslimiyet döngüsünden kurtulup bağımsız ka-
rar verebilen, yeryüzünde sözü geçen ve dünyaya başkent Ankara vizyo-
nundan bakabilen kudret haline gelmesi,
 Bizi bir millet olarak tanımlayan, milli ve üniter varlığımızı
güvenceye alan Anayasamızın başlangıç kısmında ve ilk üç maddesinde
62ifadesini bulan esaslara ve Cumhuriyetin kurucu değerlerine saygı ve
riayetin gerçekleşmesi,
hususları üzerinde önemle durmaktadır.
Anayasa değişikliği veya yeni bir anayasa yapılması kapsamında
hiçbir şekilde tartışmayacağımız hususlar:
Milliyetçi Hareket Partisi; Cumhuriyetin temel nitelikleri, Türk milli
kimliği, demokratik rejim ve temel insan hakları gibi değerleri vazgeçil-
mez olarak kabul eder ve bunların uzlaşma arayışı içinde tartışılmasını
reddeder. Tek millet-tek devlet esasına dayanan, üniter yapıdaki milli
devlet bünyesinde,
 Farklı etnik kimliklere siyasi ve hukuki statü tanınarak çok parçalı
millet yapısı oluşturulmasına,
 Kişi hak ve özgürlüklerinin etnik temelli kolektif haklara dönüştü-
rülmesine,
 Türkçe dışındaki dillere ve farklı kültürlere statü kazandırılarak
yapay azınlık yaratılmasına,
 Vatandaşların birbirleriyle ve milletin devletle çatıştırılmasına
zemin hazırlanmasına,
 Milli kimlik tanımının değiştirilerek “Türkiyelilik” kavramının esas
alınmasına,
 Vatandaşlık bağının Türk milleti kavramı yerine ikame edilmeye
çalışılmasına,
 Türkçe’den başka dillerde “anadil” olarak eğitim yapılmasına,
 Türkiye’nin idari yapısının değiştirilerek yerel yönetimlerin ma-
halli Parlamento olarak çalışacağı özerk bölgeler sisteminin hayata geçi-
rilmesine,
zemin hazırlayacak anayasa değişikliği yahut yeni bir anayasa yapıl-
masını hiçbir şekilde tartışma konusu yapmayacak ve karşı duracaktır.
63Türkiye Cumhuriyeti’nin üniter milli devlet yapısını esas alan parla-
menter sistemi, demokratik siyasi sistemin sürdürülebilmesi bakımından
gerekli görüyor ve Türk milletine en uygun yönetim şekli olarak değerlen-
diriyoruz. Sistemin işleyişinden kaynaklanan sorunların yine parlamen-
ter sistem içinde çözülmesini mümkün görüyoruz. Bu sebeple iktidarın
kişiselleşmesi suretiyle temel hak ve özgürlükler bakımından tehlikeli bir
otoriterleşmenin önünü açabilecek, Türkiye Cumhuriyeti Devletini kuru-
luş esaslarından kopararak devleti ve milleti farklı siyasi ve idari yapılan-
malara götürecek altyapı oluşturmayı hedef alan, başta Başkanlık olmak
üzere yarı başkanlık ve benzeri sistemleri uygun bulmuyoruz.
Anayasa ihtiyacını toplumsal gereklilikler yerine devleti ve milleti
parçalanmaya götürecek bir sistem değişikliğine endeksleyen siyasi yak-
laşımı reddediyoruz.
64F
POLİTİKALARIMIZ1- ADALET
Adalet sistemi güçlüyü değil haklıyı koruyacak
Adaleti, temel hak ve özgürlüklerin güvencesi ve devletin temeli ola-
rak görüyoruz. Bu nedenle yargı, insanların tereddütsüz güvenebileceği,
adalet duygusunun zihinlerde ve kalplerde yer ettiği bir yapıda olacaktır.
Hâkim ve savcıların liyakat ve vicdan sahibi olması ile “kanaat adaleti-
nin” tesisi, yargıya olan güvenin teminatı olacaktır. Sistemin etkin, erişi-
lebilir ve adil olması sağlanarak adalete güven tesis edilecektir.
Yargı siyasi iktidarların veya belirli kişi ya da grupların güdümünde
hareket etmeyecek, bir kısım aidiyetlerin “adalet” duygusunun önüne
geçmesine imkân verilmeyecek, daima ve her şartta hakkı savunan bir
yapıya büründürülecek; bu amaçla fiziki ve teknolojik imkânlar gelişti-
rilecek, insan kaynakları nitelik ve nicelik olarak güçlendirilecek, hukuki
tedbirler alınacaktır.
Çeşitli güç unsurlarının hukuk devleti kurallarına göre sınırlandırıl-
ması suretiyle güçlünün değil haklının korunması, toplumsal ahengin ve
huzurun tesis edilmesi devletin temel görevleri olacaktır.
Hukukun üstünlüğü hâkim kılınacak
İnsanlarımızın adaletli ve hakkaniyetli bir sosyal düzen içerisinde
yaşaması sağlanacak, hukukun üstünlüğü prensibi hâkim kılınacak, temel
hak ve özgürlükler güvence altına alınacaktır.
67Suçun oluşmasının önlenmesine ilişkin tedbirlerin alınması, suçun
işlenmesinden sonra olaya ait delil ve bilgilerin sağlıklı bir şekilde mah-
kemelere intikali, mahkemelerin bağımsız, hızlı ve doğru karar vermesi
sağlanacak, bu süreci etkin kılacak bilgi teknolojilerinin kullanılması te-
min edilecektir.
Reformlarla adalete güven artırılacak
Yargı reformu kapsamında yapılacak her türlü değişikliğin toplumun
adalete güven duygusunu artıracak şekilde olması sağlanacaktır.
Hukuk ve adalet alanında evrensel normları da dikkate alan kısa, orta
ve uzun vadeli devlet politikaları oluşturulacaktır.
Milli ve manevi değerleri tehdit ve tahrip eden yasal ve idari
düzenlemeler kaldırılacak
AKP döneminde başta bölücü terör örgütüyle sürdürülen müzakere
sürecine paralel olarak yapılanlar olmak üzere etnisite merkezli, ayrım-
cı, milli ve manevi değerlerle üniter milli devlet yapısını, Cumhuriyetin
temel niteliklerini tahrip eden, Türkiye’nin ülkesi ve milletiyle bölün-
mezliğini tehdit eden, yolsuzluk ve usulsüzlüğü teşvik eden yasal ve idari
düzenlemeler kaldırılacak ve oluşan tahribatı onarıcı yeni düzenlemeler
hayata geçirilecektir.
Yargı hizmetlerinde etkinlik sağlanacak
“Geciken adaletin adalet olmadığı” ilkesinden hareketle adil ve hızlı
yargılamanın sağlanması için gerekli altyapı oluşturulacaktır.
Adalet hizmetlerinin etkinleştirilmesi için devlet erk ve işlevlerinde
yargıya yük getiren, verimliliği ve etkinliği azaltan unsurlar ortadan kal-
dırılacaktır.
Tutukluluğun cezalandırmaya dönüşmemesi ve yargılama sürecinin
uzamasıyla birlikte cezadan kurtulmaya fırsat verilmemesi amacıyla
68yargılama sürecini hızlandıracak adli yapılanmaya gidilecek, Yargıtay’ın
hizmet kapasitesi geliştirilecektir.
Yargı bağımsızlığı teminat altına alınacak
Hiçbir organ, makam, merci, kişi ve baskı gurubuna ayrıcalık tanın-
mayacak biçimde yargı bağımsızlığı tesis edilecek, hiçbir kimse ya da
organ yargı denetimi dışında bırakılmayacaktır. Yargı yetkisinin kullanıl-
masında hiçbir organ, makam, mercii veya kişinin mahkemelere ve hâ-
kimlere emir ve talimat verememesi, tavsiye ve telkinde bulunmaması
esas olacak, hukukun herkes için eşit ve adil bir şekilde tecelli etmesi sağ-
lanacaktır.
Yargıdaki seçimler demokratik usullerle yapılacak
Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu üyelerinin seçimi demokratik
usullere uygun olarak ve yargı bağımsızlığını zedelemeyecek şekilde ye-
niden düzenlenecektir.
Hâkim savcı atamaları ve yargıda yapılan seçimler objektif kriterlere
dayandırılacaktır. Seçimlerin, hâkim ve savcıların mesleklerinin ve karar-
larının önüne geçmesine yol açan siyasi, ideolojik ya da bir gurubun tem-
siline dönük yarışa dönüşen çarpıklıkları giderilecektir.
Adli yardım uygulaması etkinleştirilecek, aile avukatlığı sistemi
oluşturulacak
Hak arama özgürlüğünün tam olarak kullanılmasının sağlanması
amacıyla, adlî yardım uygulaması etkinleştirilecektir. Dezavantajlı grup-
lar başta olmak üzere adli yardıma erişim sağlanacaktır. Yararlanıcıların
hukuki sorunlar ve dava akış süreçleri konusunda bilgilendirilmeleri sağ-
lanacaktır.
Bu çerçevede vatandaşlarımızın muhatap olduğu hukuki meseleler-
de hangi hukuki yollara ne şekilde başvuracağı ile ortaya çıkmadan huku-
ki problemlerin önlenmesi, uyuşmazlıkların azaltılarak yargının yükünün
69hafifletilmesi amacıyla tüm vatandaşlarımızı kapsayan bir aile avukatlığı
sistemi oluşturulacak ve hukuki koruma sigorta sistemi yaygınlaştırıla-
caktır.
Kadın, çocuk, engelli ve yaşlılara yönelik şiddet olaylarında dava
zamanaşımı kaldırılacak
Kadın, çocuk, engelli ve yaşlılara yönelik şiddet olaylarında dava za-
manaşımı kaldırılacak, harç ve benzeri mahkeme masrafları alınmayacak.
Kesin hüküm olmadan kimse suçlu gösterilemeyecek
Suçlu olduğuna dair kesin hüküm bulunmayan kişilerin beyan, yayın
ve diğer yollarla suçlu gösterilmesi önlenecektir.
Suç ve ceza arasında adil bir denge kurulacaktır.
Suçlular topluma kazandırılacak
Güvenli ve huzurlu bir toplum anlayışımızın gereği olarak; suçu orta-
ya çıkaran nedenlerin önlenmesi, suç işleme eğiliminin önüne geçilmesi,
caydırıcı hukuki tedbirlerin uygulanması ve suçlunun topluma kazandırı-
larak yeniden suç işlemesine mani olunması sağlanacaktır.
Suç işleme eğiliminin ortadan kaldırılması amacıyla eski hükümlüle-
rin bulunduğu toplumla uyum sağlayabilmesi için psikolog, pedagog ve
sosyologların hizmetlerinden yararlanmasını sağlayacak imkânlar oluş-
turulacaktır.
Yargıda ihtisaslaşma sağlanacak
Hâkim ve cumhuriyet savcılarının örgütlü suçlar, haksız rekabet, dö-
viz işlemleri, sigortacılık, kara para aklama, iş kazaları, sermaye piyasası
suçları gibi bazı özel alanlarda uzmanlaşması sağlanacaktır.
Yargının genel bütünlüğünü bozmadan ihtisas mahkemeleri oluştu-
rulacaktır.
70Yüksek yargının içtihat oluşturma işlevi önündeki engeller
kaldırılacaktır.
İnfaz hizmetlerindeki altyapı eksiklikleri giderilecek
İnfaz hizmetlerinin etkinliğinin artırılabilmesi için gerekli fiziki ve
teknik altyapı eksiklikleri giderilerek teşkilat ve personel yapısı güçlen-
dirilecektir.
Tutuklu ve hükümlülerin ceza infaz kurumlarında insan onuruna ya-
kışır bir biçimde ve güvenlik içerisinde barındırılmaları, iaşeleri, tedavile-
ri, sevk ve nakilleri, eğitimleri ile rehabilitasyonları sağlanacak, üretime
katılmaları temin edilecektir.
Delillerin kaybolmadan toplanması sağlanacak
Suç delillerinin bozulmadan ve değiştirilmeden ileri teknoloji kulla-
nılarak, modern yöntemlerle toplanması ve korunması için cumhuriyet
savcılıkları ve kolluk kuvvetleri araç, gereç ve laboratuvar imkânları açı-
sından güçlendirilecektir.
Suç tiplerine göre geliştirilecek bilgisayar programları ile mahkeme-
ler, cumhuriyet savcılıkları ve kolluk kuvvetleri desteklenecek ve usul
hataları önlenecektir.
Yargının iş yükü azaltılacak
Bilgisayar teknolojisinin yargı hizmetlerinde kullanılması ile yargının
iş yükü azaltılacaktır.
e-devlet altyapısının tamamlanmasıyla kolluk kuvvetleri, cumhuri-
yet savcılıkları, mahkemeler ve yüksek mahkemeler, Ceza ve Tevkif Evleri
Genel Müdürlüğü ve Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü arasında su-
çun işlendiği andan yargılamanın sonuçlanmasına, cezanın infaz ve adli
sicilden silinmesine kadar geçen süreçte adaletin maddi hatalardan arın-
dırılmış hızlı ve doğru bir şekilde tecelli etmesi sağlanarak mahkemelerin
iş yükü azaltılacaktır.
71e-devlet ile nüfus, tapu, vergi gibi yargılama süreci ile yakından ilgili
tüm kuruluşlar eşgüdümlü çalışacaktır.
Yargıya gitmeden bazı uyuşmazlıkların çözümü için yeni müessese-
ler oluşturulacaktır.
Bilirkişilik müessesesi yeniden düzenlenecek
Adli, idari ve askeri yargıda; ceza, hukuk ve idari yargılama usulünde
bilirkişilik müessesesi ile bilirkişilerin seçimi ve denetimi yeniden düzen-
lenecek, adaletin gerçekleşmesine katkı sağlayacak bir yapıya kavuştu-
rulacaktır. Adliyelerin fiziki şartlarının iyileştirilmesi ve E-Devlet ile UYAP
sistemleri ve yardımcı diğer sistemlerdeki bütün sorun ve kullanım zor-
luklarının giderilmesi sağlanarak verimlilik azami düzeye yükseltilecektir.
Adalet sisteminin ayrılmaz bir parçası olan hâkim ve savcılar dışın-
daki görevlilerin özlük hakları ve çalışma şartları düzeltilecektir. Kolluk
sisteminden kaynaklanan yapısal ve hukuki sorunlar çözülecektir. Bilirki-
şilerin raporlarında objektif bilimsel ölçütlerin uygulanması temin edile-
cektir. Yargı sisteminin ayrılmaz bir parçası olan avukatlık, noterlik, icra
ve iflas idareleri ile ceza infaz kurumlarının kronik sorunları çözüme ka-
vuşturularak adalet sistemine katkı sağlaması temin edilecektir.
Yurt dışındaki vatandaşlarımızın adalete erişiminin önündeki yapısal
ve hukuki engeller, uluslararası işbirliği imkânlarına da ağırlık verilerek
kaldırılacaktır.
Ailenin korunması esasından hareketle, aile içi şiddetin önlenmesi,
özellikle çocuk, yaşlı ve kadınların korunması kapsamında adli mercilerin
etkin şekilde koruma ve soruşturma yapmalarını sağlayacak imkânların
geliştirilmesi için gerekli tedbirler alınacaktır. Ayrıca, adliye ve ceza infaz
kurumlarında engellilere yönelik iyileştirici tedbirler artırılacaktır.
72Yargının insan gücü yapısı etkinleştirilecek
Hâkim, savcı ve yardımcı personel ihtiyacı giderilerektir.
Hâkim ve savcıların mesleki gelişmeleri takip edebilmeleri ve nite-
liklerinin artırılması için hizmetçi eğitim faaliyetlerinde devamlılık sağ-
lanacaktır.
Kamuda çalışan avukatların ek göstergeleri 3600’e yükseltilecektir.
İnfaz koruma memurlarının yıpranma payı hakkı yeniden verilecek
İnfaz koruma memurlarına, çalışma sürelerinin her bir yılı için 90 gün
fiili hizmet süresi zammı (yıpranma payı) hakkı verilecektir.
Mübaşir, zabıt katibi ve diğer adalet çalışanlarının özlük hakları
iyileştirilecek
Mübaşir, zabıt katibi ve diğer adalet hizmetlerinde çalışanların mali
ve sosyal haklarıyla diğer özlük haklarında gerekli iyileştirmeler yapıla-
caktır.
Adli teşkilat yeniden yapılandırılacak
Adli teşkilatın toplumsal ihtiyaçlar ve çağın gereklerine uygun ola-
rak yeniden yapılandırılması temin edilecek, bu çerçevede fiziki altyapı
ve teknik donanım açısından modernize edilecek, insan gücü kapasitesi
geliştirilecektir.
Üniversitelerde verilen hukuk eğitiminin bilimsel gelişmelerle ve adli
sistemin beklentileri ile uyumlu hale getirilmesi sağlanacaktır.
Adli hizmet sunan kolluk güçleri; idari yönden yeniden yapılandırıla-
cak, modern delil toplama yöntem ve teknikleri ile diğer mesleki bilgile-
rinin artırılması amacıyla etkin bir hizmet içi eğitim, araç, gereç, bilgisa-
yar sistemleri ile desteklenecektir.
73Adli Tıp dış etkilerden bağımsız karar verecek
Adli Tıp Kurumunun yargı bağımsızlığı anlayışı içindeki özerk yapısı
korunup güçlendirilecek, kurumun dış etkilerden uzak tarafsız bir şekilde
karar vermesine yönelik düzenleme yapılacak ve etkin bir denetim me-
kanizması kurulacaktır.
2- YOLSUZLUKLA MÜCADELE, SİYASÎ VE AHLÂKÎ
YOZLAŞMANIN ÖNLENMESİ
Yolsuzluklarla amansız bir şekilde mücadele edilecek
Devlet idaresi milletimizin bir emaneti olarak görülecek, yolsuzlukla-
ra, rüşvete, yağmacılığa ve kayırmacılığa meydan verilmeyecektir.
Toplum hayatını, demokratik rejimi ve ahlaki değerleri tahrip eden,
halkın devlete olan güvenini azaltması ve toplumsal dokuyu tahrip et-
mesi yanında kaynak israfına, yatırım ortamının bozulmasına ve ulusla-
rarası itibarımızın zedelenmesine yol açan yolsuzluğa karşı köklü ve kalıcı
tedbirler alınacak, yolsuzluk yapanlar ve yolsuzluğu doğuran unsurlarla
etkili bir mücadele yürütülecektir.
Türk siyasi ve bürokratik hayatına ilkeli, seviyeli ve temiz bir yönetim
anlayışı yerleştirilecektir.
Rüşvet ve yolsuzluğu caiz gören anlayışa son verilecek
Siyasi ya da herhangi bir aidiyet duygusunun yolsuzluk ve usulsüzlük
yapmaya vesile kılınması veya yapılan bir kamu hizmetinin karşılığı ola-
rak doğal karşılanması gibi kamuoyunda oluşturulmaya çalışılan sakat
algı yok edilecektir.
Yolsuzlukla mücadelede kamu menfaatinin kişisel menfaatlerden
üstünlüğü anlayışının toplumsal bir değer olarak benimsetilmesi, eğitim
başta olmak üzere çeşitli araçlarla sağlanacaktır.
74Dürüstlük kültürü yerleştirilecek
Dürüstlüğü teşvik eden davranış kuralları oluşturulacak, eğitimin
her kademesinde, insanımıza dürüstlük ve sorumluluk gibi erdemlerin
kazandırılmasına önem verilecektir. Bu amaçla medya ve sivil toplum
kuruluşlarının desteğinden de yararlanılacak, dürüstlük kültürünün bir
hayat tarzı olarak benimsenmesi sağlanacaktır.
Bağımsız ve etkin bir denetim yapısı oluşturulacak
Yolsuzlukların önlenmesinde etkinliği sağlamak amacıyla denetim
sistemi, yapısal ve işlevsel olarak yeniden düzenlenecektir.
Denetim bulgularının, sonuç ve önerilerin örtbas edilmesini önlemek
amacıyla, uygun teminatlar verilmek suretiyle denetim birimlerinin faa-
liyetlerini bağımsızlık ilkesi çerçevesinde yürütmesi sağlanacaktır.
Etkin bir hukuka uygunluk denetimi yanında, performans denetimi
yapılması sağlanacaktır. Kamu kaynağını kullanan hiç bir kuruluş dene-
tim dışında bırakılmayacaktır.
Yolsuzluk yapanlardan hesap sorulacak
Siyaset, iş çevresi, bürokrasi, sivil toplum ve medya tarafından iş-
birliği içinde yapılan ve karşılıklı koruma ve kollama anlayışıyla örtbas
edilen her türlü yolsuzluk ortaya çıkartılarak, makam ve mevkii ne olursa
olsun yolsuzluk yapanların bağımsız Türk adaleti önünde hesap vermesi
sağlanacaktır.
“17-25 Aralık rüşvet, yolsuzluk ve kara para” soruşturması ile ortaya
dökülen, hükümet üyeleri ile aile fertlerinin içinde yer aldığı siyasi tari-
himizin en büyük rüşvet ve yolsuzluk iddiaları başta olmak üzere tüm
yolsuzlukların üzerine titizlikle gidilecek, kul hakkı yiyenlerden, rüşvetçi-
lerden, soygunculardan ve hortumculardan hesap sorulacaktır.
Yolsuzluk yoluyla elde edildiği hukuki olarak tespit edilen her türlü
varlığa el konulması ve suçluların bu varlıktan mahrum bırakılması
75amacıyla, yolsuzluktan suçlu görülen kişilerin servetlerinin nerede
ve kimin adına kayıtlı olursa olsun, zaman aşımı gözetilmeksizin el
konulmasına imkân sağlayacak hukuki düzenlemeler yapılacaktır.
“Yolsuzlukla Mücadele Kurulu” kurulacak
Yolsuzlukla mücadeleden sorumlu olan kurumların görevlerini etkin
bir şekilde yerine getirebilmesi için gerekli idari, mali, teknik ve hukuki alt
yapı oluşturulacak ve insan gücü kapasiteleri geliştirilecektir.
Bu doğrultuda; yolsuzlukları önlemek, yolsuzluklarla mücadelede
etkin ve kalıcı politikalar üretmek ve ilgili kuruluşlar arasında eşgüdüm
sağlamak üzere, özerk bir “Yolsuzlukla Mücadele Kurulu” oluşturulacaktır.
Her alanda etik kurallar hâkim kılınacak
Yozlaşmanın önlenebilmesini teminen, kamu yönetimini, sivil
toplum, medya ve özel teşebbüsü kapsayacak temel ahlaki düzenlemeler
yapılacaktır.
Rüşvet ve yolsuzluğa zemin hazırlayan gereksiz bürokratik formalite-
ler ortadan kaldırılacaktır. Kamu yönetiminde şeffaflık ve hesap verme
sorumluluğu etkili kılınacaktır.
Kamu görevinden ayrılanların yapamayacakları işler yeniden belirle-
nerek, kamu kaynaklarının kaybına neden olacak çıkar ilişkilerine girme-
leri önlenecektir.
Kamu görevlilerinin, işe ve iş sahiplerine karşı tutum ve davranışla-
rını etkileyecek, ayrıcalık ve öncelik tanımasına yol açacak hediye kabul
etmeleri etkin hukuki müeyyidelerle engellenecektir.
Yolsuzluk yapan kamu görevlilerine, tüketiciyi aldatanlara ve vergisi-
ni vermeyenlere ağır cezalar getirilmesinin yanı sıra, bunların kamuoyu-
na duyurulması sağlanacaktır.
76Yolsuzlukla mücadele için eğitim yoluyla bilinçlendirmeye
ağırlık verilecek
Yolsuzluklarla mücadele ile toplumdaki ahlaki değerlerin
güçlendirilmesi için devlet, özel sektör ve sivil toplum kuruluşları
arasında işbirliği yapılması sağlanacaktır.
Kamu kurumları, meslek teşekkülleri, odalar, sivil toplum kuruluşları
ve medyada çalışanlara dürüstlük, sorumluluk gibi erdemlerin kazandı-
rılmasını sağlayacak düzenlemeler uygulamaya konulacaktır.
Temel ahlaki normlar, toplumsal kalite anlayışı, feragat ve fedakârlık
duygusu, vatandaşlık bilinci, dayanışma kültürü gibi toplumsal duyarlık-
lar güçlendirilecektir.
Bu amaçla her türlü örgün ve yaygın eğitim araç ve yöntemleri kul-
lanılarak, toplumun her kesimine milli bir şuur kazandırılması sağlana-
caktır.
Öncelikle geleceğimizin teminatı olan çocuklarımızın eğitimlerine
ilişkin müfredat programlarında; temel hak ve özgürlükler, sorumluluk-
lar, hak arama bilinci, topluma zarar vermeyecek hâl ve hareketler, kamu
malına en az kendi malı kadar önem vermenin erdemi, insani ilişkiler gibi
hususların yer alması temin edilecektir.
Yolsuzluğun toplumumuzdaki olumsuz etkilerinin önlenmesi temiz
kuşaklar yetiştirilebilmesi için her yıl 17-25 Aralık tarihleri arasındaki dö-
nem “Yolsuzlukla Mücadele Haftası” ilan edilecektir.
Yolsuzluğa zemin hazırlayan mevzuat değiştirilecek
Teşvik, ihale ve bilirkişilik gibi yolsuzluğa açık müesseseler denetle-
nebilir hale getirilecek ve suiistimallere açık olmaktan çıkarılacaktır.
İhale sisteminde yatırımcı kuruluşların ihale sistemi dışına
çıkartılması ve istismar edilmesine dönük istisnalar ortadan kaldırılarak
77işlemlerin hızlı, doğru, şeffaf, güvenli ve verimli şekilde yürütülmesini
teminen kamu ihale sistemi bütünüyle yeniden düzenlenecektir. Bu
doğrultuda “Kamu İhale Kurumu” da yeniden yapılandırılacaktır.
Mal bildiriminde bulunma zorunluluğu olanların görev öncesi ve gö-
rev sonrası mal bildirimlerinin kamuoyuna açıklanmasını sağlayacak dü-
zenleme yapılacaktır.
Kamu kaynaklarının istismarı ile her türlü yolsuzluk ve usulsüzlükle-
rin ortaya çıkartılmasında yardımcı olanların ödüllendirilmesi ve ihbarda
bulunanların korunmasına yönelik kapsamlı bir düzenleme yapılacaktır.
Tüketiciyi aldatmaya dönük girişimler engellenecek,
hakları korunacak
Tüketicinin sağlık ve güvenliği ile ekonomik çıkarlarını koruyucu, tü-
keticiyi aldatmaya ve istismara dönük uygulamaların önüne geçici, za-
rarlarını tazmin edici önlemler kapsamında tüketici haklarını koruyucu
yasal ve idari düzenlemeler geliştirilecek, tüketici bilincinin artırılmasını
amaçlayan sivil toplum yapılanmaları desteklenecektir.
Sağlıklı işleyen sivil toplum ve medya yapısı tesis edilecek
Kısıtlama ve sansürün olmadığı, basın ve yayın ahlakının gelişip ku-
rumsallaştığı, ahlaki ilke ve standartlara uygun hareket eden, hür ve ba-
ğımsız bir medya yapılanması tesis edilecektir.
Sivil toplum kuruluşlarının; ahlaki ilke ve standartlara, meslek etiği-
ne uygun hareket eden, kamuoyu denetimine ve kendi öz denetimlerine
tabi faaliyet gösteren özgür yapılar haline gelmesi sağlanacaktır.
Temiz siyaset, dürüst yönetim tesis edilecek
Türk siyasî ve bürokratik hayatına ilkeli, seviyeli, dürüst ve temiz bir
yönetim anlayışının yerleştirilmesine özel önem verilecektir.
78Siyasi yozlaşmanın, kültürel ve ahlaki erozyonun önlenmesi için millî
değerlerin yozlaşması ve medeniyet telâkkisinin kaybolmasının önüne
geçilecektir.
Siyasette demokratik standartlar esas olacak, elektronik oy
kullanımına geçilecek
Siyasi partiler ve seçim kanunları gözden geçirilerek siyasette
demokratik ilke ve standartların hâkim olmasını sağlayacak düzenlemeler
yapılacaktır.
Siyasete katılımın artırılması sağlanacak, mevzuatta yer alan engel-
leyici hükümler yeniden düzenlenecektir.
Siyasi parti üyeliği sağlam teminatlar altına alınacaktır.
Yurt dışında yaşayan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının seçim-
lerde, bulundukları yerde kolaylıkla oy kullanabilmeleri sağlanacak, bu
yöndeki bürokratik formaliteler kaldırılacaktır.
Seçimlerde oy kullanımının “elektronik oylama” yöntemi ile yapıl-
ması sağlanacak ve bu yöntem ilk seçimlerde uygulanacaktır. Bu kap-
samda SEÇSİS programı yerine milli bir yazılım sistemi geliştirilerek se-
çim sistemi güvenli hale getirilecektir.
Dokunulmazlıklar kaldırılacak ve yüce divan yeniden düzenlenecek
Milletvekili dokunulmazlıkları kaldırılarak kürsü dokunulmazlığı ile
sınırlandırılacaktır. Milletvekillerinin yapamayacakları işlerin; parlamen-
to faaliyetlerinde etkinlik sağlanması ve Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin
saygınlığı çerçevesinde değerlendirilmesi benimsenecektir.
Yüce divan yetkisinin ve görevinin, yargılanmanın adil, bağımsız ve
ihtisas sahibi mahkeme tarafından yapılması anlayışı içinde tanzimi esas
olacaktır.
79Siyasi ahlâk yasası çıkarılacak
Siyasi partilerin, TBMM üyelerinin ve üst siyasi yönetim kadrolarının
faaliyet ve çalışmalarının tüm yönlerinin etik esaslara bağlanması esas
olacaktır. Bu amaçla kapsamlı bir siyasi ahlak yasası çıkarılacaktır.
Milletvekilleri, belediye başkanları, siyasî partilerin merkez yönetim-
lerinde, il ve ilçe teşkilâtında görevli başkan ve yönetim kurulu üyelerinin
görev öncesi ve görev sonrası mal bildirimlerinin kamuoyuna açıklanması
sağlanacaktır.
Siyasetin finansmanı şeffaflaştırılacak ve harcamalar
denetlenecek
Siyasî partiler ile parti yönetici ve adaylarının gelir kaynaklarının ve
seçim harcamalarının denetim altına alınarak kamuoyunun bilgisine su-
nulması sağlanacaktır.
Siyasi partilere yapılabilecek bağışların üst sınırı yükseltilecek, ancak
belli tutarın üzerindeki bağışların kamuoyuna açıklanması esası getirile-
cektir.
Anayasa Mahkemesinin, siyasi partiler hakkında Sayıştay aracılığıyla
yaptıracağı denetimlere ilişkin raporları ile bütçe ve kesin hesap raporları
kamuoyuna açıklanacaktır.
3- KAMU YÖNETİMİ
Halkın güven duyduğu ve halkına güvenen bir kamu yönetimi
tesis edilecek
Türkiye’nin köklü devlet geleneğini çağdaş gelişmelerle buluşturan
bir kamu yönetimi yapısı ve işleyişi oluşturulacak, bu doğrultuda ger-
çekleştirilecek reform girişiminin temel ilkelerini; hukuk devleti ve ada-
let, kurumsal kapasitenin artırılması, bireysel yetkinlikleri, performansı
ve hizmet üretimini esas alan bir insan kaynakları yönetimi, e-dönüşüm,
yolsuzluklarla mücadele ve hesap verebilirlik oluşturacaktır.
80Kamu yönetimi alanında demokratik meşruiyetin güçlendirilmesi
ve devlete duyulan güvenin artırılması amacıyla yolsuzluk ve usulsüzlük
gibi güven sarsıcı uygulamaların önüne geçilerek hukuk devleti güçlen-
dirilecek, diğer yandan da vatandaşların ve sivil toplum kuruluşlarının
yönetim sürecine daha aktif katılımını sağlayarak vatandaşa duyarlı bir
kamu yönetimi inşa edilecektir.
Katılımcı bir yönetim yaklaşımı benimsenecek
Demokratik hukuk devleti ilkeleri çerçevesinde hakkaniyeti, verimli-
liği ve yeni gelişmeleri birlikte gözeten bir yönetim yapısı ve işleyişi oluş-
turulacaktır. Yönetimde ihtiyaçlara göre esnek ve hızlı bir yapı ile kaliteli
hizmet sunumu anlayışının ve buna ilişkin etkin yöntemlerin yerleştiril-
mesi sağlanacaktır.
Sadece “yönetilen” vatandaş yerine, birtakım sorumluluklar ve
ödevler üstlenen “aktif” vatandaş olgusu güçlendirilecektir.
Kamunun düzenleme ve denetleme yetkisi güçlendirilecek
Kamu sektörünün doğrudan hizmet sunumundaki rolü azaltılarak
düzenleme ve denetleme görevini daha iyi şekilde yürütmesi sağlana-
caktır. Stratejik işlevler merkezileştirilecek yerel yönetimlerin uhdesinde
daha etkin hizmet sunulabilecek olan operasyonel işlevler yerelleştirile-
cektir.
Politikaların etkin olup olmadığı sürekli olarak değerlendirilerek al-
ternatif politikalar üretilmesi suretiyle idarenin geliştirilmesi, vatanda-
şın; kendisi ile ilgili karar süreçlerine iştiraki, hizmetin nasıl yürüdüğü,
sorumluları ve kalitesi konusunda bilgi edinme ve hesap sorma hakkının
etkin kullanımı sağlanacaktır.
Kamu yönetimi disiplini, gelenekleri ve işleyişine ilişkin yapılan tah-
ribat giderilecektir.
81Hizmet sunumunda vatandaş memnuniyeti esas olacak
Kamu yönetimi, bütün kurum ve kurallarıyla milletin ortak taleple-
rini yerine getirmeye ve vatandaş memnuniyetini tesis etmeye yönelik
olarak açıklık, katılımcılık ve hesap verebilirlik anlayışıyla yapılandırıla-
caktır.
Vatandaş memnuniyeti ilkesi doğrultusunda özellikle hizmet sunu-
munda kalitenin artırılması ve yeterli tercih alternatiflerinin sunulması-
na önem verilecek, kullanıcı odaklı standartlar geliştirilecektir.
Vatandaşın, kamu kurumlarından aldığı hizmetten memnun ve mut-
lu olduğu, idari eylem ve işlemleri denetleyebildiği ve mutlak güven duy-
duğu bir kamu yönetimi tesis edilecektir.
Performans esaslı yönetim benimsenecek
Yönetim ilke ve uygulamaları ile teşkilatlanma, insan kaynakları,
personel sistemleri ve halkla ilişkileri içine alan performans esaslı bir yö-
netim kültürü oluşturulacaktır.
Görev, yetki ve sorumluluklarla uyumlu teşkilatlanma
oluşturulacak
Kamu yönetiminde politika belirleme kapasitesi geliştirilecek ve
kamu politikalarının birbiriyle uyumu sağlanacaktır.
Kurumlar, kendi kendisini sürekli ve sistemli bir şekilde geliştirebile-
cek dinamik bir yapı ve işleyişe kavuşturulacaktır.
Devletin fonksiyonlarının belirlenmesi suretiyle, görevlerin merkez,
taşra ve yerel yönetimler arasında dağılımı yapılacak, devletin yürüte-
ceği hizmetlerle uyumlu şekilde teşkilat yapısı yeniden düzenlenecektir.
Kurumlar arasındaki görev geçişleri önlenecek, hizmette birlik sağlana-
cak ve kaynak israfına son verilecektir.
Düzenleyici ve denetleyici kurumlar daha etkin hizmet sunmak üzere
yeniden yapılandırılacaktır.
82Kamu yönetiminin iyileştirilmesi için bütün kurum ve kurallarıyla
sistem kalitesinin geliştirilmesi yanında dönüşümü gerçekleştirecek ve
idame ettirecek insan gücü kalitesinin birlikte geliştirilmesi sağlanacaktır.
Kamunun sağlıklı veri toplama kapasitesi artırılacak
Kamu yönetiminde sağlıklı veri toplanabilmesini ve güvenli veri
oluşturulmasını sağlayacak yapılanmaya gidilecek, kamu kurumlarının
sağlıklı veri toplama ve değerlendirme kapasitesi geliştirilecektir.
Personel rejimi yeniden düzenlenecek
Personel rejimi, liyakati esas alan ve performansı değerlendiren an-
layışla yeniden düzenlenecektir. Kamu görevine girişte, ilerleme ve yük-
selmede objektiflik ve fırsat eşitliği esas olacaktır. İstihdamda bölgesel
dengesizlik giderilecek, ülkemizin her yerinde yeterli nicelik ve nitelikte
kamu görevlisi istihdamı sağlanacaktır.
Memur ve diğer kamu görevlilerinin tanımı yeniden yapılarak dev-
letin asli ve sürekli hizmetlerini yerine getiren daraltılmış memur tanımı
içine girenler ile belli özellik arz eden görevleri yürütenlerin dışında kalan
kamu görevlilerine, uluslararası normlara uygun sendikal haklar ve siyasi
partilere üye olma hakkı getirilecektir.
Kamuda çalışan taşeron işçiler, 4/C’liler, vekil, sözleşmeli ve geçici
statüde çalışanlar kadroya geçirilecek
Kamu istihdamı gözden geçirilerek aynı ya da benzer işi yapmakla
birlikte sözleşmeli, geçici, taşeron elemanı, 4/B’li, 4/C’li, vekil
ve benzeri adlar altında istihdam edilenlerin tamamının kadrolu
istihdamını sağlayacak düzenlemeler yapılacak, bu alandaki karmaşa ve
mağduriyetler giderilecek, eşitlikçi, adaletli ve hakkaniyetli bir istihdam
düzeni sağlanacaktır.
83Kamu işçilerine naklen atanabilme imkanı verilecek
Kamuda çalışan işçilerin, kamu kurumları arasında naklen geçişlerine
imkân sağlanacaktır.
Dezavantajlı grupların ve kadınların istihdamını artırmak için güven-
celi esnek istihdam şekilleri yaygınlaştırılacaktır.
Kamu çalışanları üzerinde uygulanan yıldırma, sürgün, ötekileştirme,
torpil ve kayırmaya dayalı zulüm düzenine son verilecek ve yaşadıkları
mağduriyetler giderilecektir.
Kamuda eşit değerde iş yapan eşit ücret alacak, ücret adaleti
sağlanacak
Kamuda ücret adaleti sağlanacak, görev, yetki ve sorumluluk bakı-
mından eşit değerde iş yapanın eşit ücret alması temin edilecektir.
Kamu çalışanlarının ek gösterge, denge ve hizmet tazminatı, fazla
çalışma tazminatı, diğer zam ve tazminatlar ile yan ödeme gibi kurumlar
ve statüler arası farklılıklara yol açan ödeme unsurları gözden geçirile-
rek, tüm kamu çalışanlarını kapsayacak şekilde ve hakkaniyete uygun bi-
çimde yeniden düzenlenecektir.
Şube müdürlerinin ek göstergesi 3000 olacak
Kamuda çalışan şube müdürlerine 3000 ek gösterge verilecek,
Kamuda çalışan müdürler, müdür yardımcıları, şef, memur ve yar-
dımcı hizmetlilerin mali ve sosyal hakları ile ilgili mağduriyetleri gideri-
lecektir.
Kamu çalışanları enflasyona ezdirilmeyecektir.
Ek ödemeler emekli aylığına yansıyacak, emekli ikramiyesinde
yıl sınırı kalkacak
Kamu çalışanlarına çeşitli adlar altında ödenmekte olan tüm ek öde-
meler emekli aylığına yansıtılacaktır.
84Kamu çalışanlarına disiplin affı getirilecek
Memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında verilmiş olan disiplin
cezaları, Devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlarla yüz kızartıcı veya şe-
ref ve haysiyet kırıcı suçlar ve yolsuzluk suçları ile ilgili olanlar hariç ol-
mak üzere bütün sonuçları ile affedilecektir.
Bir derece hakkından yararlanmamış memurlara bir derece
verilecek
Memur ve diğer kamu görevlilerinden bir derece hakkından daha
önce yararlanmamış olanlara bir derece verilerek eşitsizlik giderilecek ve
yeni göreve başlayacak olanların da derece ve kademelerine bir derece
ilâve edilmesine yönelik düzenleme yapılacaktır.
İmam ve müezzini olmayan cami kalmayacak
İmam ve müezzin kadrosu olmayan camilere kadro ihdası yapılacak,
boş bulunan imam ve müezzin kadrolarına atama yapılarak imam ve mü-
ezzini olmayan cami bırakılmayacak,
Vekil imam ve müezzinlere kadro verilecek
Yeterlilik belgesini alan vekil imam ve müezzinler daimi kadrolara ge-
çirilecektir.
Kamu görevlerinin nüfuz ve güç aracı olarak kullanımı önlenecek
Makamların nüfuz ve güç yeri olmaktan çıkarılarak hizmet yeri ol-
malarının sağlanması, yolsuzluk ve adam kayırmanın önlenmesi, kamu
görevlilerinin yaptıklarının yanında ihmallerinden de sorumlu tutulma-
ları temin edilecektir.
Kamu görevlilerinin yargılanmaları sürecini sekteye uğratan ve doku-
nulmazlık olarak nitelendirilen hükümler kaldırılacak, etkin bir yargılama
süreci tesis edilecektir.
85Kamu görevlilerinin, vatandaşla ilişkilerde baskı, cebir, şiddet ve
benzeri yöntemlere başvurması ve kamu gücünü kötüye kullanması en-
gellenecektir.
Görevi ihmal ve görevi kötüye kullanmak suretiyle kamu kaynak-
larının istismarına ve kamu zararına yol açan kamu görevlilerinin cezai
müeyyideleri artırılacak, yolsuzluklara ilişkin cezalarda zaman aşımı kal-
dırılacaktır.
Yerel yönetimlerin hizmet kapasitesi artırılacak
Yerel hizmetlerin zamanında, hızlı, ucuz ve adil bir şekilde sunuldu-
ğu; çevreye ve afete duyarlı, estetiğe önem veren planların yapıldığı ve
uygulandığı; fiziki ve sosyal alt yapının, yeterli yeşil alanların, spor alan-
larının ve sosyal donatıların sağlandığı; doğal, tarihi ve kültürel mirasın
korunduğu; yoksulların gözetildiği, yaşanabilir çağdaş bir kent ortamının
temin edildiği yapı, yerel hizmet ve belediyecilik anlayışımızın esasını
oluşturmaktadır.
Bazı kamu hizmetlerinin; erişimini kolaylaştırmak, kalitesini ve etkin-
liğini artırmak suretiyle yerel düzeyde vatandaşa sunumu esas olacak, bu
amaçla yerel yönetimlerin hizmet kapasitesi artırılacaktır.
Yerel yönetim reformu, merkezi idare ile yerel yönetimler arasında-
ki ilişki biçiminin tarif edilmesi ve yetki, görev ve sorumluluk sınırlarının
tam olarak belirlenmesiyle başlatılacak ve kamu yönetimi reformunun
bir parçası olarak uygulamaya konulacaktır.
Yerel yönetimlerle ilgili düzenlemeler, merkezi idarenin ihtiyaç ve
kriterlerine göre oluşturulmuş düzenlemeler yerine, yerel yönetimlerin
ihtiyaçları da dikkate alınarak yapılacaktır.
86Hizmet yönünden yerel yönetimin federasyon ve benzeri bölgesel yö-
netimlere dönüştürülmesine izin verilmeyecek
Hizmetin vatandaşa daha yakın ve hızlı ulaştırılmasını amaçlayan
hizmet yönünden yerinden yönetim yapısının, siyasi yerinden yönetime
dönüştürülmesine hizmet edecek hiçbir düzenleme ve çabaya fırsat ve-
rilmeyecektir.
Bazı belediyelerin fiili durum yaratarak yasaları çiğnemesine izin ve-
rilmeyecektir.
Belediye meclislerinin uhdesinde olan bütçe, kesin hesap, şirket kur-
ma, borçlanma, imtiyaz devri, davaların sulhen halli gibi bazı kararlar ile
mali yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinde istismarı ve usulsüzlükleri
önleyici etkin düzenlemeler yapılacaktır.
Büyükşehir sınırını mülki sınır yapan düzenleme kaldırılacak
Büyükşehir belediyesi sınırlarını mülki sınır haline getiren büyükşehir
belediyesi kanunundaki düzenleme kaldırılacak, bu doğrultuda ilçe bele-
diyeleri yetki ve işlevlerine yeniden kavuşturulacaktır.
Kapatılan belde belediyeleri, özel idare ve köyler yeniden kurulacak
Kaldırılan belediye, özel idare ve beldeler ile tüzel kişilikleri sona
erdirilen köylerin ekonomik, sosyal, demografik ve benzeri yöreye özgü
özellikleri dikkate alınarak yeniden kurulmaları ve tüzel kişiliklerine ka-
vuşturulmaları sağlanacaktır.
Belde ve köy mülki idare temsilciliği oluşturulup, vasıflı personel
alımı yapılacak
Belde ve köy Mülki İdare temsilciliği oluşturulacaktır.
Belde ve köylerde, üretim yapısı ve potansiyeli dikkate alınarak ta-
rım, hayvancılık, sağlık, turizm, orman, maden ve diğer alanlarda kamu
görevlileri görevlendirilecektir. Görevlendirilenlerden kıdem, liyakat ve
87benzeri hususlara göre belirlenecek birisi belde ve köy mülki idare tem-
silcisi olacaktır.
İhtiyar heyeti üyelerine her ay 150 lira huzur hakkı verilecek
Köy ve mahalle muhtarlarının maaşları, yerleşim biriminin idari ya-
pısı ve nüfusu gibi kriterler dikkate alınmak suretiyle en az asgari ücret
kadar olmak üzere kademeli olarak yükseltilecektir.
Köy ve mahalle ihtiyar heyeti üyelerine her ay 150 lira huzur hakkı
ödenecektir.
Muhtarların il genel ve belediye meclislerinde temsili sağlanacak
Köy odası ve mahalle muhtarlıkları hizmet bürolarının ilgili il özel
idareleri ve belediyeler tarafından yaptırılması ve zaruri giderlerinin kar-
şılanması, muhtarların belediye toplu taşıma araçlarından ücretsiz yarar-
lanmaları ve muhtarların İl Genel ve Belediye Meclislerinde temsil edil-
meleri için yasal düzenleme yapılacaktır.
İl genel ve belediye meclis üyeleri sosyal güvenceye kavuşturulacak
İl genel meclisi üyeleri ve büyükşehir belediye meclisi üyeleri sosyal
güvenceye kavuşturulacak, aldıkları huzur hakkı iyileştirilecektir.
884- EKONOMİK HEDEF VE POLİTİKALAR
Partimizin ekonomi politikaları milletimizin karşı karşıya olduğu
borçluluk, geçim sıkıntısı ve fakirliğe çare olacak acil önlemlerden oluşan
“rahatlatıcı politikalar” ile bununla eş zamanlı olarak Türkiye’yi gelece-
ğe taşıyacak “kalkınma politikaları” olmak üzere iki ana eksenden oluş-
maktadır.
a) Ekonomi Politikamızın Esasları
Küresel rekabet gücüne sahip üretim ekonomisi
Dışa açık ve rekabetçi bir yapı içerisinde dünya ekonomisiyle bütün-
leşerek, bölgesel ve küresel gelişmelerin önde gelen belirleyicileri ara-
sında yer alınmasını; bilgi çağının gereği olarak bilgi üretiminin destek-
lenmesi, bilgiye hızlı ve kolay ulaşımın sağlanması suretiyle bilginin en
etkin tarzda kullanımının gerçekleştirilmesini; kolay ve spekülâtif kazanç
sağlayan ranta dayalı bir tüketim ekonomisi yerine, teknolojik gelişmeyi,
yenilikçiliği, verimliliği ve istihdamı esas alan bir üretim ekonomisinin
oluşturulmasını gerekli görmekteyiz.
Geleneksel ihraç ürünlerinin yerini yüksek katma değerli, Ar-Ge ve
teknoloji odaklı çeşitlendirilmiş ürünlerin alması temin edilecek, işlen-
miş ürünü teşvik etmeye yönelik bir endüstriyel yaklaşım benimsene-
cektir.
Sürdürülebilir, kapsayıcı ve istihdam dostu büyüme
Piyasa ekonomisi kurallarının işletilerek tekelci oluşumların ve hak-
sız rekabetin önlenmesi, kamunun ekonomideki rolünün yol gösterici,
düzenleyici ve denetleyici faaliyetlerle sınırlandırılarak; özel sektör dina-
mizminin ve teşebbüs gücünün desteklendiği istikrarlı, çevreye duyarlı ve
istihdam dostu bir büyümenin gerçekleştirilmesi, ekonomi politikamızın
esasını oluşturmaktadır. Sadece iç talep artışını esas alan ve sıcak para
ile finanse edilen, istikrarsız ve dışa bağımlı büyüme anlayışının yerine;
küresel piyasalara hâkim, farklı ürünleri ve pazar çeşitlemesini esas alan,
89rekabet gücü yüksek sektörel kalkınma anlayışını egemen kılan strateji-
ler geliştirilecektir.
Sosyal adalet ve adil gelir dağılımı
İstikrarlı ekonomik büyümenin sağlanması ve güçlü bir üretim eko-
nomisinin tesisi suretiyle; üreten, istihdam yaratan ve üretilen değerden
bu süreçte yer alan her kesimin katkısı ölçüsünde adil pay almasını sağ-
layan, yoksulu gözeten, gelir dağılımını adaletli kılan bir sosyal refah dü-
zeni oluşturmak temel hedefimizdir.
Sosyal refahın asli unsuru olan beşeri sermayenin eğitimine önce-
lik verilecek, çalışma hayatı ve işgücü piyasası iyileştirilecektir. Güçlü bir
emek piyasası; yoksulluğun azaltılması ve sosyal refah düzeni açısından
vazgeçilmez bir unsurdur. Maliye politikası araçları sosyal adalet ve gelir
dağılımı yönünde daha etkin kullanılacaktır.
Makroekonomik hedefleri destekleyici birbirleriyle uyumlu para ve
maliye politikası
Sürdürülebilir bir büyümenin gerçekleştirilebilmesi için fiyat istikra-
rının sağlanması ve sürdürülmesi zaruri olup, bu amaçla borç stokunu ve
cari açığı ekonomide kırılganlığa yol açmayacak düzeylere çekecek para
ve kur politikası izlenecektir. Serbest döviz kuru politikası uygulanacak,
Merkez Bankasının araç bağımsızlığı korunacaktır.
Mali disiplinden taviz verilmeyecektir. Herkesin malî gücüne göre
vergi ödediği, üretimi ve istihdamı teşvik eden, öngörülebilir bir vergi sis-
temi tesis edilecektir. Ülkemizin ihtiyaçlarını en iyi şekilde karşılayacak
şekilde kamu harcamaları önceliklendirilecektir.
Beyannamede yer alan tahhütlerimizin, vatandaşlarımızın acil sıkın-
tılarını gidermek üzere behemahâl hayata geçirilmesine başlanacak; ya-
rıtılan kaynak dikkate alınarak makroekonomik istikrara ve mali disipline
zarar vermeden kademeli olarak uygulanması temin edilecektir.
90b) Üreten Ekonomi Programı
Üretimi ve istihdamı artıracak ekonomik program uygulanacak
Uzun vadeli stratejimizin 2015-2019 yıllarını kapsayan “Onarım, Bü-
tünleşme ve Atılım” döneminde ekonomide de “onarım ve atılım” ger-
çekleştirilecektir.
İleri teknoloji kullanan, yenilikçiliği, verimliliği ve istihdamı gözeten,
gelirin adil bölüşümünü esas alan, rekabet gücü yüksek üretim ekonomi-
sini tesis etmek ve sosyal dokuyu güçlendirmek amacıyla ülkemizin kendi
imkân ve şartları ile doğal ve beşeri kaynaklarını dikkate alan “Üreten
Ekonomi Programı” uygulamaya konulacaktır.
Ekonomi politikalarının merkezine insanı koyan; eşitlik, ahlak ve ada-
let ilkelerini gözeten bir yönetim anlayışıyla halkın refahının artırılması
temel hedefimiz olacaktır.
Türkiye ekonomisinin mevcut temel sorunları şunlardır:
 Başta ara malı, enerji ve sermaye malı olmak üzere ithalat
bağımlılığı
 Düşük tasarruf, aşırı tüketim ve israf
 Kaynak tahsisinde çarpıklık
 Yüksek reel faiz
 Yatırım yetersizliği
 İşletmelerde ölçek sorunu
 Düşük teknolojili üretim
 Enflasyon ve fiyat istikrarsızlığı
 Yüksek kayıtdışılık
 Kamu maliyesinde kalite sorunu
 Kalitesiz eğitim
91 Tarımsal yapıdaki verimsizlik
 İşgücü piyasasının etkin olmaması
 Kamu ve özel kesimde kurumsal kapasitenin yetersizliği
Bu temel sorunların ortaya çıkardığı sonuçlar ise şöyle
özetlenebilir:
 Düşük ve istikrarsız büyüme
 Yüksek işsizlik
 Düşük gelir ve adaletsiz gelir dağılımı
 Yüksek cari açık
 Ekonomi genelinde ve işletmelerde düşük verimlilik
 Özel kesimin artan dış borcu
 Hane halkının hızlı artan ve yüksek boyutlara ulaşan borç yükü
Uygulayacağımız Ekonomi Programının ulaşmak istediği hedefler
şunlardır:
 Sürdürülebilir ve yüksek bir büyüme ortamını tesis etmek
 Ekonominin dış kaynak bağımlılığını azaltarak şoklara karşı daya-
nıklı hale getirmek ve kırılganlığını azaltmak
 Fiyat istikrarını sağlamak
 Büyümeden taviz vermeden cari açığı kontrol altına almak
 Maliye politikasını makro politikaları destekleyici şekilde
yürütmek
 İstihdamı teşvik edici bir işgücü piyasası kurmak
 Ar-Ge payını artırmak, bilgiyi ticarileştirmek, yenilikçiliği ve giri-
şimciliği kurumsallaştırmak, dünyada Türk markalı ve patentli ürünleri
yaygınlaştırmak
 Ekonomide kaynakları üretken alanlara yönlendirmek
92 Firmaların ve hane halkının borç yükünü azaltarak sürdürülebilir
hale getirmek
Programın temel amaçları çerçevesinde şunlar gerçekleştiri-
lecektir:
 Rekabetçi piyasa ekonomisi geliştirilecek ve hukuki alt yapısı güç-
lendirilecektir. Rekabetin Korunması Hakkında Kanun geliştirilerek günü-
müz şartlarına uygun, yenilikçi ve etkili bir mevzuat oluşturulacak, fikri
mülkiyet hakları sadece mevzuat açısından değil fiili süreçler açısından
da Ar-Ge teşvikini sağlayacak seviyeye çıkartılarak, patent hukukunun
gelişmesine gereken önem verilecektir.
 Bilgi ve iletişim teknolojileri yaygınlaştırılacak, bilgiye erişim ko-
laylaştırılarak gerekli altyapı sağlamak suretiyle erişim maliyetleri en aza
indirilecektir. Üretim ve istihdam sağlanması teşvik edilecek, iş ve ya-
tırım ortamı iyileştirilecek, katma değeri yüksek ve yenilikçi bir üretim
ekonomisi tesis edilecektir.
 İhracat artırılacak ve ihraç malları çeşitlendirilecek, kaliteli ürün-
lerle uluslararası piyasalarda kalıcılık sağlanacaktır.
 İhracattaki artışı sürdürülebilir kılacak gerçekçi bir döviz kuru po-
litikası ekonominin gerekleriyle uyumlu bir şekilde uygulanacak, teşvik
sistemi etkin hale getirilecektir.
 Yatırımları ve istihdamı teşvik etmek amacıyla sektörel ve dar
bölge teşvik sistemine geçilecektir.
 Mali sistem ve sermaye piyasaları güçlendirilecek ve küçük yatı-
rımcı korunacaktır. Bankacılık sistemine yönelik düzenlemeler, müşteri
odaklı olacaktır.
 Kamu mali yönetimi ve mali kontrol sistemi etkin hale getirile-
cektir. Şeffaf yönetim anlayışının bir gereği olarak “hesap verilebilirliği”
yüksek, modern bir bütçe yönetimi benimsenecektir. Yasama organı ve
kamuoyunun denetimine açık bir kamu harcama-gelir ve bütçe uygula-
ması esas alınacaktır.
93 Kayıtdışı ekonomi ile etkin mücadele yapılacak, kayıtdışı ekono-
miye yol açan kamu kaynaklı yüksek istihdam maliyetleri en aza indirile-
cek, kayıt altında ve hukuken korunan bir istihdam anlayışı hâkim kılına-
caktır.
 KOBİ’lerin finansman ve altyapı imkânları artırılacak; karşılıksız
danışmanlık hizmeti verilecektir. Dağınık ve bireysel işleyen KOBİ’ler
yerine uluslararası piyasaları tanıyan ve entegre olan KOBİ’lerle, küresel
ekonomide rekabet edebilecek güçlü bir yapı oluşturulacaktır.
 Tarımsal üreticiyi koruyan yapısal nitelikli modern bir toprak-a-
razi reformunun oluşturulduğu, tarımsal şirketleşmenin üretici lehine
teşvik edildiği ve tarımsal mekanizasyonun güçlendirilmesine yönelik bir
anlayışın egemen olduğu bir tarım politikası esas alınacaktır.
 Tarım sektörü modernize edilerek verimlilik artırılacak ve tarım-
sal ürünler yerinde ve en uygun işletme projeleriyle işlenerek katma de-
ğeri yükseltilecektir.
 Üretici birlikleri siyasi anlayışları ve yönetim yapılarına göre de-
ğil üreticinin ihtiyaç ve isteklerine göre etkin bir üretim organizasyonuna
kavuşturulacaktır.
 Yeni ve yenilenebilir enerji kaynakları çevresel etkiler, dışsal ma-
liyet-faydalar, ekolojik dengeler dikkate alınarak, en üst düzeyde güvenli
ve temiz bir şekilde geliştirilerek, enerjide dışa bağımlılık azaltılacaktır.
 Ulaştırma altyapısı geliştirilerek, yaygın, hızlı, güvenli ve ucuz bir
ulaştırma sistemi tesis edilecektir. Gerek ekonominin gerek toplumun
ihtiyaçları doğrultusunda modern bir taşıma ağının oluşturulması esas
olacaktır.
 Ekonomiyle ilgili kurum ve kuruluşların eşgüdüm içinde çalışması
ve daha etkin bir ekonomi yönetiminin sağlanması için, öncelikle Ekono-
mi ve Hazine Bakanlığı adında yeni bir bakanlık kurulacak, ekonomi ile
ilgili bakanlıklar, kurum ve kuruluşlar, düzenleyici ve denetleyici kurum-
lar yeniden yapılandırılacaktır. Orta ve uzun dönem ekonomik ve sosyal
94politika, strateji ve hedefleri oluşturmak üzere Strateji ve Politika Geliş-
tirme Müsteşarlığı kurulacaktır.
 Türkiye’nin içine düştüğü “Orta Gelir Tuzağı”ndan çıkarılması için
yurtiçi üretimde rekabet gücü ve katma değeri yüksek ürünlerin üreti-
mine öncelik verilecek, ekonomik büyümeyi kısıtlayan tasarruf oranının
artırılması sağlanacaktır.
 KOBİ’leri, esnaf ve sanatkârı, çiftçileri ve diğer vatandaşları borç
ve yüksek faiz sarmalının neden olduğu yoksulluk tuzağından kurtarmak
amacıyla finansal borçların yeniden yapılandırılması için “Borç Sarma-
lından Çıkış Projesi” uygulamaya konulacaktır.
c) Üreten Ekonomi Programının Makroekonomik Hedefleri
Yanlış ekonomik politikalar nedeniyle, 2015 yılında da çok düşük
gerçekleşeceği tahmin edilen büyüme, MHP iktidarında oluşacak güven
ve istikrar ikliminde alınmaya başlanacak yapısal tedbirlerle, 2016 yılın-
dan itibaren kademeli olarak artmaya başlayacak ve birinci dönem so-
nunda yüzde 6,1’e ulaşacaktır. Böylece, 2019 yılında, GSYH 1,1 trilyon
dolara, kişi başına gelir ise 13,3 bin dolara yükselecektir.
Hem üretim faktörlerinin büyümeye katkısı açısından hem de iç ve
dış talep açısından dengeli bir büyüme hedeflenmektedir. Bu çerçevede,
büyümenin ortalamada dörtte birinin toplam faktör verimliliğinden gel-
mesi; ihracatın büyümeye güçlü katkı sağlaması öngörülmektedir.
2019 yılında, yüksek büyümenin ve reformların etkisiyle işgücüne
katılım oranı 2,4 puan artarak yüzde 52,9’a; istihdam, yıllık ortalama
yüzde 2,6 artışla, 29,1 milyon kişiye ulaşacaktır. 2016-2019 döneminde
yıllık ortalama 700 bin kişiye ilave iş sağlanacaktır.
2015 yılında 155 milyar dolara gerilemesi beklenen ihracatın,
ekonominin yeniden üretir hale gelmesi ve ihracatı artırmaya yönelik
alınacak tedbirlerin etkisiyle yıllık ortalama yüzde 9,3 reel artışla, 239
milyar dolara; kriz ortamının etkisiyle 2015 yılında önemli ölçüde azalan
95ithalatın ise nispeten daha düşük artarak dönem sonunda 348 milyar
dolara ulaşması beklenmektedir. Bu çerçevede, büyümenin hızlanmasına
rağmen dönem boyunca cari işlemler açığının milli gelire oranının yüzde
5 civarında tutulması hedeflenmektedir.
Bir yandan israf ve aşırı tüketimin önüne geçilerek, diğer taraftan
yüksek gelir artışı etkisiyle yurt içi tasarrufların milli gelire oranı dönem
sonunda yüzde 19,4’e ulaşacaktır.
Belirsizlikler ve istikrarsızlık nedeniyle yatırım yapılamaz hale gelen
ülkemizde yeniden yatırım hamlesi başlatarak sabit sermaye yatırımları-
nın GSYH’ya oranı, 4 puan artışla yüzde 24’e yükseltilecektir.
Yıllık ortalama enflasyonun kademeli bir düşüşle dönem sonunda
yüzde 6’ya geriletilmesi hedeflenmektedir.
Kamu maliyesinde mali disiplinden taviz verilmeyecek, makul ölçü-
de faiz dışı fazla verme politikası sürdürülecek; kayıtdışılığın azaltılması,
yolsuzluk ve israfın önlenmesi ve yüksek büyüme ortamının getirdiği adil
vergi artışı yoluyla politikalarımızın hayata geçirilmesi için kaynak oluş-
turulacaktır. Bu çerçevede genel devlet yapısal bütçe açığının milli gelire
oranı dönem boyunca yüzde 2 seviyesinde tutulacaktır.
d) Ekonomik Büyüme
Yapısal reformlarla desteklenmiş yüksek, sürdürülebilir ve
kapsayıcı bir büyüme ortamı oluşturulacak
2023’e kadar uzanan büyüme senaryosunda, bir taraftan makro den-
geleri sağlıklı bir şekilde kurarak, diğer taraftan da kapsayıcılık derecesi
artırılarak yüksek büyüme ortamına geçiş hedeflenmektedir. Bu doğrul-
tuda, maliye politikası ve para politikası eşgüdüm içinde daha güçlü bir
şekilde kullanılacak, bu politikalar yapısal reformlarla, özellikle de eko-
nominin rekabet gücünü artıracak adımlarla desteklenecektir.
96Para politikası, enflasyonun düşük seviyelere kalıcı olarak indirilmesi
hedefine odaklı aynı zamanda ekonomik ve finansal aktiviteyi de dikka-
te alan bir yapıya kavuşturulacaktır. Bu kapsamda daha öngörülebilir bir
hale getirilerek para politikasının etkinliği artırılacak ve enflasyon kade-
meli olarak düşürülecektir.
Maliye politikası, öncelikle gelir ve gider kalitesini artırarak üretimin
desteklenmesine ve bütçe esnekliğinin sağlanmasına odaklanacaktır.
Bütçe dengesini bozmadan hem gelir hem harcama tarafında etkinliği
artırıcı çalışmalar yürütülecektir. Gelir tarafında, ekonomideki kaynak-
ların üretken alanlara tahsisini sağlamaya, üretim üzerindeki yükleri
azaltmaya ve gelir dağılımını daha adil hale getirmeye yönelik çalışma-
lar yapılacaktır. Harcama tarafındaki çalışmalarda ise, sosyal devletin bir
gereği olarak korunması gereken yoksul kesimlere yönelik programlara
etkin bir şekilde devam edilecektir. Ayrıca, ekonomide üretimin teknolo-
ji seviyesini yükseltmeye yönelik programlar başlatılacak ve özel sektörü
destekleyecek kamu alt yapı yatırımlarına özel önem verilecektir. Tüm
bu politikalar, üretim kapasitesinin hem artırılmasına hem de daha et-
kin kullanılması yoluyla ekonomik büyümenin ivme kazanmasına zemin
oluşturacaktır.
Güçlü para ve maliye politikasını destekleyecek yapısal reformlar,
büyümenin hızlandırılması ve kalitesinin artırılması açısından temel un-
sur olacaktır. İş ve yatırım ortamı, işgücü piyasası ve rasyonelleştirilmiş
teşvik politikası, doğrudan yabancı yatırımların cezbedilmesinin de kat-
kısıyla yatırımların hızlı bir şekilde artırılmasını ve üretken alanlara yön-
lendirilmesini sağlayacaktır. Ayrıca, kamu kesimi bu süreci uygun altyapı
yatırımlarıyla da destekleyecektir. Böylece, sabit sermaye yatırımları-
nın GSYH içindeki payı 2019 yılında yüzde 24, 2023 yılında ise yüzde
29 düzeyine çıkarılacaktır.
Sağlanacak yatırım hamlesi ve bunun sonucunda hızlanan büyüme,
işgücü piyasasının etkinleştirilmesini sağlayacak reformlarla birlikte
istihdam imkanlarını artıracaktır. Diğer taraftan, yüksek düzeyde yeni
97yatırımların sağlayacağı teknolojik yenilenme kaynaklı verimlilik kazancı
yanında, Ar-Ge destekleri, dışa bağımlılığımızın en yüksek olduğu
enerji alanına dönük çalışmalar gibi hedefe odaklı politikalar, ekonomi
genelinde istikrarlı bir verimlilik artışını mümkün kılarak rekabet
gücümüzü destekleyecektir.
Bu politika çerçevesi, güçlü ve kaliteli bir büyümeyi beraberinde
getirecektir. Büyüme, 2016-2019 döneminde ortalama yüzde 5,2 sevi-
yesine, 2020-2023 döneminde ise yüzde 6,6 seviyesine çıkartılacaktır.
Bundan daha da önemlisi, ekonomimizin 2023 sonrasında büyüme ham-
lesini daha güçlü bir şekilde sürdürmesi için uygun bir altyapı oluşturul-
muş olacaktır.
Sanayide yeni bir yatırım ve üretim hamlesi başlatılacak
Gelişmiş ülkelerle olan kalkınmışlık farkının azaltılmasını sağlayacak
orta-uzun dönemli kalkınma stratejileri belirlenecek ve uygulamaya ko-
nulacaktır.
Bu kapsamda, toplumsal kesimlerin aktif destekleri ve işbirlikleri de
sağlanarak, bilgi ve teknolojiye dayanan, yüksek katma değerli mal ve
hizmet üretimini, verimliliği, yenilikçiliği, ileri ve öncü teknolojileri esas
alan rekabet gücü yüksek bir sanayileşme stratejisinin oluşturulması ve
kamu kaynaklarının seçici bir yapı içinde bu amaca tahsis edilmesi büyük
önem taşımaktadır. Sanayileşme stratejilerinin belirlenmesi, geliştiril-
mesi ve revize edilmesi süreçlerinde ilgili kamu kurumları yanında mes-
lek kuruluşları ve üniversiteler gibi planlama işlevine katkı sağlayabilecek
kurumsal yapıların sürece dahil olmaları sağlanacaktır.
Teknoloji tabanlı, katma değeri yüksek mal ve hizmet üreten alan-
lara yapılacak yatırımlara gerekli vergi ve prim, kredi, yatırım indirimi,
enerji, arazi ve benzeri destekler sağlanacak, yatırım için gerekli teknik
ve fiziki altyapı kamu-özel sektör ortaklık anlayışı ve tamamlayıcılık ek-
seninde gerçekleştirilecektir.
98Ekonominin orta-uzun vadede sağlıklı ve sürdürülebilir bir yapıya
kavuşturulması için yalnız iç talebi değil, daha büyük ölçüde dış talebi de
dikkate alan bir ekonomik yapı oluşturulacaktır.
Eğitim harcamaları, araştırma ve geliştirme harcamaları, teknoloji
yatırımları, kamu yönetimi, yargı sistemi, kurumsal ve fiziki alt yapı yatı-
rımları, iş ortamı, doğrudan yabancı yatırımlar ve dışa açıklık gibi husus-
larda yapılacak atılımlarla orta ve uzun dönemde toplam faktör verimli-
liği artırılacaktır.
Türkiye’nin yüksek büyüme hedefinin gerçekleştirilebilmesi için fak-
tör verimliliklerini artırmanın yanı sıra, üretime yönelik sermaye biriki-
minde de önemli miktarda artış sağlanması gerekmektedir. Bu çerçe-
vede yurt içi tasarrufların artırılması, bu tasarrufların üretken alanlara
yönlendirilmesi ve yatırımların yüksek düzeyde tutulabilmesi önem ta-
şımaktadır.
Yurt içi tasarrufları artırmak için uygun makroekonomik koşullar
temin edilecektir. Bu bağlamda, yurtiçi tasarruflar, kredi büyümesini ve
TL’nin aşırı değerlenmesini kontrol altında tutan para ve kur politikala-
rıyla desteklenecek; tasarrufu arttırmaya yönelik makro ihtiyati politika-
lar gerekli olduğu şartlarda yeni tedbirlerle güçlendirilerek uygulanacak;
vergi politikalarının belirlenmesinde tasarrufların artırılması amacı da
gözetilecektir.
Ayrıca, mali piyasa araçlarıyla tasarruflar özendirilecektir. Bu kap-
samda, finansal ürün çeşitliliği artırılacak, küçük ölçekli yatırımcıların
tasarruf imkânları geliştirilecek ve sermaye piyasası araçlarına erişimi
kolaylaştırılacaktır.
Vergi ve kredi maliyetlerinin farklılaştırılması gibi araçlarla üretken
olmayan yatırımların cazibesi azaltılacak ve tasarruflar üretken alanlarda
yatırımlara yönlendirilecektir.
99e) Para Politikası ve Fiyat İstikrarı
Enflasyon kalıcı şekilde düşürülecek, fiyat istikrarı sağlanacak
MHP, enflasyon hedeflemesi sistemi içinde, enflasyonu kalıcı bir şe-
kilde düşürerek ilk dönem sonunda yüzde 6’ya, ikinci dönem sonunda
yüzde 5’e çekmeyi ve fiyat istikrarını sağlamayı hedeflemektedir.
Uygulayacağımız program çerçevesinde, bir yandan kamu açıkları-
nın diğer taraftan cari açığın azaltılması sonucunda faiz üzerindeki baskı
azaltılacak ve reel faizlerin düştüğü bir ortamda, para politikası sağlıklı
bir şekilde uygulanabilecektir.
Gerçekçi maliye politikasının sürdürülmesi ve programlanan
yapısal reformların gerçekleştirilmesi, bir taraftan enflasyonun
düşürülme maliyetini azaltırken, diğer taraftan enflasyon bekleyişleri
ve hedefleri arasındaki farklılıkları azaltarak para politikasının etkinliğini
destekleyecektir.
Sürdürülebilir büyümenin sağlandığı bir ortamda, fiyat istikrarını ka-
lıcı hale getirecek para ve kur politikaları izlenecektir.
Kurların piyasa şartlarına göre belirlendiği serbest döviz kuru poli-
tikası uygulanacaktır. Ancak piyasanın derinliğinin kaybolmasına bağlı
olarak, kısa dönemde kurlarda aşırı dalgalanmalara ve spekülatif hare-
ketlere izin verilmeyecektir.
Aynı şekilde Türk Parasının, uluslararası piyasalarda rekabeti önleye-
cek ve ithalatın artmasını teşvik edecek derecede, yapay olarak değer-
lenmesine de izin verilmeyecektir.
Merkez Bankasının araç bağımsızlığı korunacak
Para politikası uygulamalarında Merkez Bankasının araç bağımsızlığı
ilkesi hâkim olacaktır.
100Merkez Bankası fiyat istikrarının yanı sıra finansal piyasalarda istikra-
rın sağlanması amacına yönelik politikalar uygulayacak ve faaliyetlerini
Ankara’da sürdürecektir.
f) Kamu Maliyesi
İsraf ve usulsüzlükler önlenecek, mali disipline riayet edilecek
Maliye politikasının temel amacı; kamu gelir ve harcamalarının kali-
tesini iyileştirmek, kamu açıklarının kalıcı bir biçimde azaltılmasını sağ-
layarak kamu borç stokunu sürdürülebilir bir seviyeye çekmektir. Maliye
politikası makroekonomik amaçları sağlamak için etkin bir araç olarak
kullanılacaktır.
Bu amaca yönelik olarak; gelirler politikası verimlilikle ilişkili ve ileri-
ye dönük olarak uygulanacak; harcamalarda israf ve verimsizliğin önüne
geçilecek ve harcamalar yeniden önceliklendirilecektir. Basit, açık, uy-
gun, düşük oranlı, eşit ve adil vergi uygulamalarıyla ve vergi tabanının
genişletilmesi suretiyle vergi gelirleri artırılacaktır. Özellikle şatafat ve
gösteriş amacıyla yapılan her türlü israf ve saltanat ekonomisine dayalı
harcamalara son verilecektir. Kamunun bina ve araç kiralamasındaki sa-
vurganlık önlenecektir.
Türk kamu mali yönetiminde mali ve idari etkinlik sağlanması ama-
cıyla; plan–program-bütçe ilişkisi güçlendirilecek, mali riskler önceden
hesaba katılacak, sistem daha şeffaf ve hesap verilebilir hale getirile-
cektir. Bütçe sürecinde performans bilgisinin kullanımı için iyi işleyen bir
performans bilgi sistemi oluşturulacaktır.
Kamu harcamalarında etkinlik sağlanarak israf, usulsüzlük, rant
kollama ve partizanlığın önüne geçilecek, daha az kaynakla daha fazla
kamu hizmeti üretilecektir. Kamu harcamalarının denetiminde fayda
maliyet analizini de kapsayan ve verimlilik ölçen yöntemler uygulamaya
konulacaktır.
101Türkiye Büyük Millet Meclisinin bütçe hakkına sahip çıkılacak
Kaynakların etkin dağılımı ve kullanımını sağlamak amacıyla; bütçe
hazırlama sürecinde yetki ve sorumluluklar net bir şekilde tespit edile-
rek Parlâmentonun etkinliği artırılacak, malî raporlama ve hesap verme
sorumluluğunun geliştirilmesiyle birlikte malî şeffaflık sağlanacaktır. Bu
kapsamda, kamu mali yönetim ve kontrol sistemi gözden geçirilerek ye-
niden düzenlenecektir.
Ek ödenek kanunu çıkarılmadan başlangıç bütçe ödeneklerinin üze-
rinde harcama yapılmayacaktır.
Kamu gelirlerinin kalitesi iyileştirilecek
Kamunun elde ettiği gelirlerin kamu harcamalarını karşılaması esas
olacaktır. Kamu gelirlerinin tahakkukunda; kamu harcamalarının sağlam
kaynaklardan karşılanması, yatırım, üretim ve ticaretin teşvik edilmesi
gibi ekonomik politikaların yanı sıra, sosyal adaletin sağlanması, bölgesel
gelişmişlik farklarının en aza indirilmesi, istihdamın artırılması gibi sos-
yal politikalar göz önünde bulundurulacaktır.
Gelir idaresi modern ve teknolojik bir yapıya kavuşturulacak; siyasi
telkin, siyasi kadrolaşma ve siyasi gelecek beklentilerinden ayrıştırılarak
liyakati esas alan bir yapı içerisinde yenilenecektir.
Kaynak dağılımında adalet ve etkinlik, hizmet üretiminde verimlilik
sağlanacaktır.
Adaletli ve etkin bir vergi sistemi tesis edilecek
Herkesin malî gücüne göre vergi ödediği adaletli bir vergi sistemi te-
sis edilmesi esas olacaktır. Vergiye ilişkin düzenlemelerde, kamu finans-
manıyla ilgili önceliklerin yanı sıra verginin üretim ve istihdam üzerindeki
etkileri ile sosyal yönü birlikte değerlendirilecektir.
102Üretimi, yatırımı ve etkin kaynak dağılımını sağlayan bir vergi
sistemi kurulacak
Vergi sistemi, ülkenin ekonomik, sosyal ve kültürel yapısını dikkate
alan dinamik bir yapıya kavuşturulacaktır. Bu çerçevede yatırım yapan-
lara, istihdam, üretim ve ihracat artışı sağlayanlara yönelik vergi indirim
ve kolaylıklarını içeren bir program uygulamaya konulacaktır.
Firmaların harç ve damga vergisi gibi işlem vergileri azaltılacak
Üretim ve ticareti olumsuz etkileyen harç ve damga vergisi gibi işlem
vergileri azaltılacaktır.
Vadeli satışlarda KDV ertelenecek
Vadeli satışlarda KDV erteleme sistemi getirilecektir.
Ekonomide zaten sınırlı olan kaynakların üretken olmayan alanlar-
dan üretken alanlara yönelmesini sağlayıcı tedbirler alınacaktır.
Vergisini düzenli ödeyen vatandaşlar ödüllendirilecek
Vergi muafiyeti ve istisna uygulamalarında; makro hedefler ile
ekonomik ve bölgesel kalkınma politikaları dikkate alınarak seçici
olunacaktır.
Vergisini düzenli ödeyen vatandaşlar ödüllendirilecektir.
Gelir vergisinin kişiselliği ve mali güce göre vergilendirme ilkeleri
dikkate alınarak üniter ve adil vergilemeye ağırlık verilecektir.
Vergi gelirleri içindeki dolaylı vergilerin payının azaltılması suretiyle
dar gelirlilerin vergi yükü hafifletilerek vergide adalet sağlanacaktır.
Vergi sistemi basitleştirilecek, denetimler etkinleştirilecek
Vergi kanunları; verginin konusu, matrahı ve vergi çeşitleri itibarıyla
tümüyle gözden geçirilerek uygulamada basitlik ve etkinlik sağlanacaktır.
103Vergi denetimlerine önem verilecektir. Vergi idaresi organizasyon
yapısındaki sorunlar çözülecek, idarenin insan gücü ve teknik alt yapı ye-
tersizliği giderilecektir.
Bilgi edinme hakkı ve şeffaflık kapsamında kişi ve kurumların öde-
dikleri vergilerin nereye ve nasıl harcandığı hususunda bilgi edinme ve
gerektiğinde hesap sorma imkânına kavuşması sağlanacak, vergide öz
denetim sistemi güçlendirilerek kayıp ve kaçak önlenecektir.
Tüm harcamalar gider konusu yapılabilecek
Vergi mükelleflerinin üretim ve ticaretine ilişkin belgelendirdikleri
harcamaların gider konusu yapılması sağlanacaktır.
Asgari ücretliden vergi alınmayacak, bütün çalışanların gelirlerinin
asgari ücret kadar kısmı vergi dışı bırakılacaktır.
Vergi yükümlülüğüne erişim kolaylaştırılacak
Vergi tahsilatının önündeki bürokratik işlemler ile süre kaybına ve
amme alacağının tehlikeye girmesine neden olan engeller kaldırılacaktır.
Etkin bir tahsilat modeli geliştirilecek ve uzlaşma müessesesi etkin ve ba-
sit hale getirilecektir.
Mükellefler ve vatandaşlarda vergi bilincini, vergi gayretini vergi ah-
lakını geliştirmeye dönük eğitim çalışmalarına önem verilecektir.
Ekonomik faaliyetlerin yoğun olduğu merkezlerde vergi danışma ve
şikâyet birimleri yaygınlaştırılacaktır.
Kayıtdışılık ve kaçakçılıkla mücadele edilecek
Kayıtdışılıkla mücadele için kamu kuruluşlarının, özel sektörün, mes-
lek kuruluşlarının, odaların ve sendikaların içinde olacağı toplumsal bir
seferberlik başlatılacaktır.
Kayıtdışı ekonomik faaliyetler ile kara para elde edilmesine yönelik
faaliyetler arasındaki ayrım netleştirilecek ve kara parayla mücadelede
ayrı bir strateji belirlenecektir.
104Akaryakıt, tütün, alkol ve şeker başta olmak üzere kaçakçılığın yük-
sek boyutlara ulaştığı alanlarda, yapılacak hukuki, idari ve denetim ted-
birleriyle kaçakçılıkla etkin bir mücadele başlatılacaktır.
Kayıtdışı ekonominin önlenmesi, yasa dışı gelirlerin izlenmesi ve kara
para faaliyetleriyle mücadele edilmesi için gerekli olan kurumlar arası iş
birliği ve koordinasyon sağlanacak ve bu amaçla MASAK etkinleştirile-
cektir.
TC kimlik numarası tüm işlemlerde kullanılacaktır.
Mali müşavirlerin öncelikli sorunları çözülecek
Mali müşavirlerin yaptıkları işlemlerle ilgili sorumluluklarının çerçe-
vesi açık bir şekilde yeniden düzenlenecek, haksız rekabet, yetki karma-
şası, tahsilat gibi öncelikli sorunları çözüme kavuşturulacaktır.
Kamu yatırımlarında etkinlik, verimlilik ve stratejik öncelik
esas alınacak
Kamu yatırımlarının temel amacı, yatırımların planlanması ve uygu-
lanmasında etkinlik sağlamak suretiyle projelerin ekonomik büyümeye
ve buna bağlı olarak sosyal refaha sağlayacağı katkının en yüksek düzeye
çıkarılmasıdır. Bu yapılırken, kamu ve özel sektör yatırımlarının akılcı ve
birbirlerini tamamlayan yatırım alanlarına yönlendirilmesi esas olacak-
tır. Bağlılık katsayıları yüksek olan öncelikli-lokomotif sektörler belir-
lenerek, kalkınma projeleri spekülatif ve istikrarsız yatırım alanlarından
çekilerek, ileri teknoloji birikimini sağlayabilecek alanlara kaydırılacaktır.
İleri teknoloji ve yüksek miktarda kaynak gerektiren enerji ve altyapı
gibi büyük kamu projelerinde özel sektörün imkânlarından yararlanmak
amacıyla kamu-özel sektör işbirliği yöntemi uygulanması suretiyle pro-
jelerin gerçekleştirilmesi teşvik edilecektir.
Kamu kaynaklarının etkin ve verimli bir şekilde kullanılması ilkesi
çerçevesinde adalet, güvenlik, eğitim, sağlık, enerji, savunma, ulaştırma,
105havacılık ve uzay, Ar-Ge, yazılım ve yeni teknolojilerin geliştirilmesine
yönelik alanlardaki yatırım projelerine öncelik verilecektir.
Sektörel ve bölgesel önceliklerin yanı sıra yapılabilirliği ve önemi
dikkate alınarak devam eden projelerden; çok kısa sürede tamamlana-
rak ekonomiye kazandırılabilecek olanlara, uygulamasında önemli fiziki
gerçekleşme sağlanmış projeler ile başlatılmış bulunan diğer projelerle
bağlantılı veya eşzamanlı olarak yürütülmesi ve tamamlanması gereken
projelere öncelik verilecektir.
Öncelikli yatırım projelerine kaynak tahsis edilecek, gerçeklikten uzak
projeler ayıklanacak
Öncelikli yatırım projelerine gerekli kaynak tahsis edilecek ve öngö-
rülen sürede tamamlanarak bir an önce geri dönüşü sağlanacaktır.
Gerçekçi etüde dayanmayan projelere kaynak tahsis edilmeyecektir.
Belli bir stratejiye dayanmadan borçlanma ve sağlanan finansman kay-
nağına göre proje uygulama anlayışı yerine, sektörel ve proje bazındaki
önceliklerden hareketle dış finansman sağlama anlayışı yerleştirilecektir.
Kamu projelerinin yönetiminde “proje döngüsü yönetimi”nin her
aşamasında yani proje belirleme, hazırlama, analiz, uygulama, izleme ve
değerlendirme aşamalarında uyulması gerekli temel prensipler belirle-
necek, uygulamadaki keyfiliğin ve dağınıklığın önüne geçilecektir.
Kamu kuruluşlarında proje yönetimi etkinleştirilecek ve hedefe yö-
nelik şekilde performans denetimleri sağlanacaktır.
Önemli altyapı sektörlerinde gerçekleştirilecek projelerin planlan-
ması ve uygulanmasında, bu amaca yönelik olarak hazırlanacak ana
planlar ilgili kurumların katkısıyla oluşturulacak, gerçekleştirilme süre-
cinde yine kurumsal işleyişler-istişareler esas alınacaktır.
Ana planlarda yer alan öncelikler ile uyumlu olmayan siyasi rant ya-
ratmaya ve gösterişe yönelik, gerçekçilikten uzak projeler gündeme ge-
tirilmeyecektir.
106Kamuya ait hizmet binası yapımında saltanat anlayışına son
verilecektir.
Toplumun büyük kesimini ilgilendiren önemli projelerde (ekonomik
ve sosyal kalkınma projeleri) halkın proje oluşumuna ve karar süreçlerine
katılımını sağlayacak katılım mekanizmaları oluşturulacak ve geliştirile-
cektir.
g) Borç Yönetimi Politikası
Kamu borçları sürdürülebilir seviyede tutulacak
Borç yönetimi, istikrarın sağlanması amacıyla kullanılan ayrı bir poli-
tika olarak değerlendirilecek, para ve maliye politikalarıyla uyumlu, sür-
dürülebilir, şeffaf ve hesap verilebilir bir borçlanma politikası izlenecektir.
Kamu kesiminde mali sorumluluk bilinci geliştirilecek, bu kapsamda
mali yönetim, iç denetim ve iç kontrol faaliyetlerine ilişkin beşeri ve tek-
nik kapasite güçlendirilecektir.
İç borcun vadesini uzatmak, çevrilebilirliğini sağlamak ve borç yükü-
nü azaltabilmek için, borçlanmada alternatif yöntem ve araçlar kullanı-
lacaktır. Bu amaçla, ikramiyeli veya primli tahviller, kademeli tahviller
gibi yeni senetler ülke şartları da gözetilerek kullanılacaktır. Ayrıca, şart-
lara göre enflasyona ve dövize endeksli, hisse senedine dönüştürülebilir
ve değişken faizli tahvil ihracı da araç çeşitlendirmesi amacıyla kullanıla-
caktır.
İç borçların vadesini uzatmak amacıyla, sigorta şirketleri, özel emek-
lilik fonları, tasarruf sandıkları, munzam sandıklar, emeklilik sandıkları
gibi banka dışı finansal kuruluşlara yönelik olarak uzun vadeli özel tertip
tahviller ihraç edilecektir.
Borçlanma maliyetini düşürmek amacıyla, geniş bir yatırımcı
kitlesine ulaşılarak ihale sistemi rekabetçi hale getirilecektir. Bu amaçla
107etkin işleyen derin bir ikincil piyasanın tesisi için, borçlanma senetlerinin
likiditelerinin yüksek olması amacıyla, senetlerin vadesinden önce
geri ödenebilmesine, başka senetlerle değiştirilebilmesine, parçalara
ayrılarak satılmasına imkân veren yöntemlere ağırlık verilecektir.
Dış borçlanmada; uluslararası piyasalardaki gelişmelere paralel olarak
döviz kompozisyonu çeşitlendirilecek, riskin ve maliyetin azaltılması için
finansal araçlardan faydalanılacak ve değişik piyasalara yönelinecektir.
Özel sektörün kur riskini hafifletecek tedbirler alınacak
Son yıllarda uygulanan kur ve faiz politikaları sonucunda hem dış ti-
caret açığı artmış, hem de özel sektörün dış borçlanması tehlikeli boyut-
lara ulaşmıştır.
Tehlikeli boyutlara ulaşan özel sektör borçlarının, özellikle de ban-
kalar dışındaki şirketlerin, dış borç stokunun azaltılması ve döviz kuru
riskinin hafifletilmesi için gerekli önlemler alınacaktır.
h) Borç Sarmalından Çıkış Projesi
“Borç Sarmalından Çıkış Projesi” ile vatandaşların borç sorunu
çözülecek, icralık durumdaki kredi ve kredi kartı borçlularına
kolaylık getirilecek
KOBİ’lerin, esnaf ve sanatkârın, çiftçilerimizin ve diğer vatandaşla-
rımızın borç ve yüksek faiz sarmalının neden olduğu yoksulluk tuzağın-
dan kurtarmak amacıyla finansal borçların yeniden yapılandırılması için
“Borç Sarmalından Çıkış Projesi” uygulamaya konulacaktır.
Bu doğrultuda bankaların mevcut durumda donuk ve şüpheli
alacak olarak görülen ve takibi başlatılmış olan alacakları, büyük
ölçüde gönüllülük esasına dayanan bir mekanizma dâhilinde faizleri
enflasyona göre yeniden hesaplanmak suretiyle ve üç yıllık bir vadede
yeniden yapılandırılacaktır. Bu işlemler yapılırken BSMV (Banka Sigorta
108Muameleleri Vergisi) ve KKDF (Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu)
kesintisi alınmayacaktır.
Böylece bankaların donuk kredileri azalacak, aktiflerin kalitesi arta-
cak, vatandaşların birikmiş borçlarında önemli ölçüde azalma sağlana-
cak, girişimcimizin, çiftçimizin yeniden aktif üretime katılımı sağlanmış
olacaktır.
Mevcut borç sorunu çözümlenirken bir yandan üreten ekonomi prog-
ramının sağlayacağı gelir ve istihdam artışı, diğer yandan sosyal destek
programımız, finansal farkındalık ve alınacak makro ihtiyati tedbirlerle
vatandaşımızın tekrar borç tuzağına düşmesinin önüne geçilecektir.
ı) Finansal Piyasalar ve Bankacılık
Uluslararası standartlarda sağlıklı işleyen finansal sistem
oluşturulacak
Reel ekonominin ihtiyaçlarını karşılayacak ve büyümeyi finanse ede-
cek her türlü finansal aracın ihraç edilebildiği, işlem maliyetlerinin düşük
olduğu, güçlü bir teknolojik ve beşeri altyapıya sahip, etkin bir biçimde
denetlenen, yenilikçi ve şeffaf işleyen bir mali piyasa yapısı hedeflen-
mektedir.
Finansal sistemin sağlıklı bir şekilde işlemesi için sistemin tüm un-
surları güçlendirilecek ve sağlıklı bir yapıya kavuşmaları sağlanacaktır.
Başta bankacılık sektörü olmak üzere, finansal piyasaların milli niteliği-
nin korunmasına özen gösterilecektir.
Finansal sistemin işlevlerini yerine getirebilmesi için; ülke şartları ve
uluslararası standartlar dikkate alınarak hukuki düzenlemeler yapılacak,
gözetim ve denetim sistemleri uluslararası standartlara uygun hale geti-
rilerek etkin işlemesi sağlanacaktır.
Mali piyasalarda Ar-Ge faaliyetleri desteklenecek, mobil bankacılık
ve internet bankacılığı yaygınlaştırılacaktır.
109Mali sektörde çevre ülkelerle işbirliği geliştirilecektir.
Bankaların firmaları kredilendirme aşamasında ortak risk raporlama
ve kredi derecelendirme ölçütlerine kavuşması sağlanacaktır.
Mevduat sigorta sistemi rekabetçi hale gelecek
Mevduat sigorta sisteminde, bankaların risklerinin dikkate alındı-
ğı riske dayalı bir prim sistemi oluşturularak bankaların sistemi kötüye
kullanmaları önlenecek ve mudilerin daha seçici davranmaları sağlanarak
rekabetçi bir ortam oluşturulacaktır.
Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunun yönetimindeki siyasi etkiler ve
çıkar odaklı baskılar ortadan kaldırılacaktır.
Bankaların sorunlarının Fon’a devredilmeden çözülmesi esas olacak,
önlemlere rağmen mali bünyesi güçlendirilemeyen bankalar ve şirketler
tasfiye edilecektir.
Sermaye piyasaları geliştirilecek
Sermayenin tabana yayılması diğer bir temel hedefimizdir. Bu itibar-
la, başta menkul kıymet borsaları olmak üzere sermaye piyasalarının ge-
lişimi ile yabancı yatırımcı etki ve kontrolünden kurtulmasını sağlayacak
tedbirler alınacak, daha fazla küçük ve orta ölçekli yurt içi yatırımcının
sisteme girmesini sağlayacak yöntemler geliştirilmek suretiyle de piya-
saların yeterli derinliğe kavuşması temin edilecektir.
Finansal ürünlerin yeterli çeşitliliğe sahip olması ve finansal farkın-
dalığın artırılması sağlanacaktır.
Tasarruf farkındalığı oluşturularak yurtiçi tasarrufları artırıcı politi-
kalar uygulanacak ve ekonomide yatırım seviyesi artırılacaktır.
Yurt dışı para, menkul kıymet ve mal piyasaları ile ilişki ve iş birliği
geliştirilecektir.
110Şirketlerin borsaya girişi teşvik edilecek, kurumsallaşmalarını özendi-
recek kolaylıklar getirilecektir.
Borsada manipülasyon yapanlar mutlaka engellenecek, güven kaybı-
na neden olacak unsurlar ortadan kaldırılacaktır.
Ülkemiz uluslararası finansal işlemler için çekim merkezi
haline getirilecek
Türkiye’yi uluslararası finansal işlemler için çekim merkezi haline ge-
tirebilmek amacıyla idari, hukuki, vergisel, düzenlemeler ile fiziki, tekno-
lojik ve beşeri altyapıyı güçlendirmeye dönük tedbirler alınacaktır. Büyük
uluslararası bankaların yatırım fonlarının, emekli fonlarının bölge ofisle-
rini ülkemizde kurmaları sağlanacaktır. Finansal işlemlerin yoğunlaştığı
bölgelerin bu proje kapsamında fiziki alt yapıları güçlendirilecektir.
Finansal işlemlerden oluşan katma değerin GSYH içindeki payının
beş puan artırılması hedeflenmektedir.
Şeffaf ve güvenli bankacılık sistemi oluşturulacak
Tasarruf sahipleri ve kredi kullananlar için şeffaf ve güvenli bir ban-
kacılık sistemi oluşturulacaktır.
Bankaların reel kesimin finansmanında etkin hale gelebilmesi için,
kaynak maliyetlerini artıran unsurlar yeniden değerlendirilerek, zaruri
olmayanların tasfiyesi sağlanacak, bu suretle ortaya çıkacak avantajın
ise doğrudan kredi faizlerine yansıtılması temin edilecektir.
Tasarruf artışının sağlanması için bankacılık sisteminde vatandaşımı-
zın gelir fazlasını yatırabileceği finansal araçlar çeşitlendirilecek ve yay-
gınlaşması sağlanacaktır.
Kamu bankalarının; tarım sektörünün modernleşmesi, sanayi üre-
timinin artırılması, bölgeler arası gelişmişlik farklarının giderilmesi ile
tarımsal üretime, küçük ve orta ölçekli işletmelere, Ar-Ge ve teknolojik
yatırımlara destek verecek şekilde hizmet vermeleri sağlanacaktır.
111Ziraat Bankası yeniden yapılandırılarak kamu bankası olarak kalacak
ve tarım sektörünün modernleşmesine ve tarımsal üretime destek sağ-
layan, ancak verimlilik ve performans esasına göre yönetilen bir yapıya
kavuşturulacaktır.
Halk Bankasının satışında halka arza ve sektörü ilgilendiren meslek
kuruluşlarına öncelik verilecek, blok satışa izin verilmeyecektir.
Bankacılık prensiplerine uygun etkin bir yönetim yapısına kavuştu-
rulması amacıyla, yönetiminde kamunun rolünü azaltacak şekilde Vakıf-
bank’ın yeniden yapılandırılması sağlanacaktır.
Türkiye Kalkınma Bankası yeniden yapılandırılarak, KOBİ finansma-
nında etkin bir şekilde kullanılacaktır. Özellikle bölgeler arası gelişmişlik
farklarının giderilmesine yönelik projeleri desteklemesi sağlanacaktır.
KOBİ’lere yönelik Gelişen İşletmeler Piyasası yeniden açılarak etkin
olarak çalışması sağlanacaktır.
Bankacılık kesimini reel sektöre sürekli olarak mali destek verebilir
hale getirecek tedbirler alınacaktır.
KOBİ’lerin bankalardan daha fazla kaynak kullanmasını temin etmek
üzere, Kredi Garanti Fonu sisteminin kaynakları artırılacaktır. Ayrıca,
Kredi Garanti Fonu ve risk sermayesi sistemi etkin hale getirilerek KO-
Bİ’lerin teminat sorunu çözülecektir.
Türkiye İhracat Kredi Bankasının kaynakları artırılacak ve ihracatın fi-
nansmanında ve sigortalanmasında etkinliği artırılarak ihracata dayalı bir
büyüme yapısına katkıda bulunması sağlanacaktır. Bu çerçevede, Exim-
bank’ın ihracatta önemli payı ve potansiyeli olan şehirlerde şube açması
ve muhabir ağını genişletmesi sağlanacaktır.
112Sigortacılık sistemini geliştirecek politikalar uygulamaya
konulacak
Bu kapsamda mali sistemin derinleşmesine katkıda bulunmak, uzun
vadeli tasarrufları artırmak ve tamamlayıcı bir sosyal güvenlik sistemi
oluşturmak için bireysel emeklilik ve diğer sigorta türleri desteklenecek-
tir. Ayrıca modern ekonominin gereklerine uygun olarak reel ekonomi-
nin ve üreticilerin risklerini kapsamak ve ticaretin gelişmesini sağlamak
amacıyla sigortacılık sistemini geliştirecek politikalar uygulamaya konu-
lacaktır.
i) Dış Ticaret
Dış ticaret açığı ve cari açık azaltılacak
AKP döneminde rekor düzeylere ulaşan dış ticaret açığı ve cari işlem-
ler açığı, ülkemizin ekonomik yapısını olumsuz etkilemekte ve kırılganlığı
artırmaktadır.
Ekonomi programımızın temelini oluşturan ihracata dayalı ve istih-
dam dostu büyüme modelinin gereği olarak, üretimin ve ihracatın ithalat
bağımlılığı azaltılarak sürdürülebilir büyüme ve ihracat artışını sağlaya-
cak politikalar uygulanacaktır.
Yurtiçi ara mal üretimi teşvik edilecek
Dâhilde işleme rejimi, başta tarım ürünleri olmak üzere ithalatı azal-
tacak ve yerli üretimi artıracak şekilde düzenlenecektir.
Dışa açık ve rekabetçi bir yapı içerisinde dünya ekonomisi ile bütün-
leşmeyi sürdüren bir yapı esas alınacak, ihracatı geliştirmek için, ilgili ta-
rafların da katılımı ve onayıyla, planlı ve proaktif bir dış ticaret politikası
uygulamaya konulacaktır.
Bu kapsamda, ihracatta; katma değeri yüksek, bilgi ve teknoloji yoğun
ürünler ihraç etmek; dünya ticaretinde önemi artan, alım gücü yüksek,
113genç nüfuslu ve dinamik pazarlara yönelmek; komşu ülkelerle ticareti
geliştirmek; nihai tüketiciye ulaşmak gibi stratejiler benimsenecektir.
İhracatta sektör, mal ve pazar çeşitliliği sağlanacak
İhracatta sektörel ve mal grupları çeşitliliğinin sağlanması kapsa-
mında, katma değeri yüksek ve teknoloji yoğun mallara ağırlık verilerek
“Türk Malı” imajının yerleşmesi için moda-marka oluşturulması ile tanı-
tım ve tasarım faaliyetleri desteklenecektir.
Bu çerçevede, moda ve markaya yönelik tekstil ve konfeksiyon sana-
yi, elektrikli ve elektronik makine ve cihazlar sanayi, otomotiv ana ve yan
sanayi, makine-imalat sanayi, demir-çelik sanayi, gıda sanayi ve bilişim
sektörlerinin geliştirilmesi ve desteklenmesi sağlanacaktır.
Yurt dışındaki Türk müteşebbislerinin Türkiye ve diğer ülkelerde ya-
pacakları yatırımlar desteklenecek ve bu konuda gerekli danışmanlık
hizmetleri verilecektir.
Uluslararası rekabette Türk firmalarının başarılı olabilmesi için, tek-
nolojik yenilenme, Ar-Ge ve kalite artırma faaliyetlerine gereken destek
sağlanacaktır.
Ürün, girdi ve ülkeler bazında spesifik çalışmalar yapılarak üretim
teşvikleri az sayıda belirlenen ürünlere yoğunlaştırılacaktır.
Üretim tercihlerinin orta ve yüksek teknolojili belirli sektör ve ürün
gruplarında yoğunlaşması teşvik edilerek ekonomimiz; katma değeri yük-
sek, rekabet gücünü artırabilecek bir üretim yapısına kavuşturulacaktır.
Üretim tercihlerinin yoğunlaştığı alanlarda Ar-Ge çalışmalarına ayrı-
lan kaynaklar artırılacaktır.
Dış piyasalarda kalıcı pazar payı edinmek üzere yurtdışı mağaza zin-
cirlerinin yaygınlaşması desteklenecektir.
Tanıtım ve fuarlara katılım artırılacak; Türkiye’nin ev sahipliği yaptı-
ğı uluslararası toplantılar sırasında fuarlar ve iş forumları düzenlenecek,
114özellikle hedef ülkelerde yapılacak iş konseyi toplantıları sırasında ihraç
ürünlerinin tanıtılması sağlanacak ve yurtdışında yerleşik Türk işadamları
ile işbirliği artırılacaktır.
Yeni pazarlara ulaşma ve rekabet gücü kazanabilme açısından farklı
ülke ve piyasalarda ülke çıkarları doğrultusunda, siyasi yaklaşımlardan
arındırılmış akılcı politikalar izlenecektir. İhracatımızın önemli bir bölü-
münü gerçekleştirdiğimiz AB ülkeleri yanında Asya ve Afrika piyasaların-
da ikili işbirlikleri oluşturularak yeni pazarlara ulaşım ve erişim kolaylaş-
tırılacaktır.
Uluslararası rekabet gücünü zayıflatan unsurlar kaldırılacak
Ulaştırma, enerji ve diğer girdi maliyetleri bakımından Türk sanayici-
sinin uluslararası rekabet gücünü zayıflatan unsurlar ortadan kaldırılacak
ve yatırım-üretim-ihracat zinciri sağlıklı olarak kurulacaktır.
Dünya ticaretinde payı giderek artmakta olan elektronik ticaret yo-
luyla ihracatımızın artırılması için gerekli alt yapı oluşturulacaktır.
Özel sektörün yurtdışı yatırımları ve ticari ilişkilerinde kamu kurum-
larının her türlü desteği vermeleri sağlanacaktır.
Başta ihracat taahhüt kapatma olmak üzere, ihracat teşvik sistemi
yeniden yapılandırılacaktır. Vergi idaresinin, başta gümrük idaresi olmak
üzere ilgili diğer kamu kuruluşlarının veri bankalarına ulaşması sağlana-
rak, vergi iadesi talepleri daha hızlı sonuçlandırılacaktır. Nakdi KDV iade-
lerinde karşılaşılan sorunlar nedeniyle mahsuben iade uygulaması yay-
gınlaştırılacaktır.
İhracatın kredi, sigorta ve garanti programlarıyla teşvik edilmesi kap-
samında, ihracatın finansmanında Türk Eximbank yeni dönemde daha
aktif bir hale getirilerek güçlendirilecek, bürokratik işlemler azaltılarak
Eximbank kredilerinin zamanında kullanılması sağlanacaktır.
İhracatın ithalat bağımlılığını azaltmak amacıyla yerli kaynaklarla
üretilebilecek girdilerin yurt içinde üretimi teşvik edilecektir.
115Tüketim malı ithalatının caydırılması amacıyla, ihtisas gümrükleri
daha etkin şekilde çalıştırılacak, ithalatta aşırı ucuz ve kalitesiz mal girişi
daha yakından izlenecek, ithalatta haksız rekabet, gözetim ve standart
denetimi mevzuatları çerçevesinde yürütülen uygulamalar titizlikle de-
vam ettirilecektir.
İhracat odaklı üretim artışında daha rekabetçi bir yapı oluşturulabil-
mesi için lojistik ve ulaştırma alt yapısı geliştirilecektir. Bölge ülkelerine
de hizmet edecek, ulaşım yolları üzerinde büyük ticaret limanları ve bun-
lara bağlı lojistik ve stratejik sanayi kümeleri oluşturulacaktır.
Yurt dışında çalışan vatandaşlarımızın tasarrufları ülke ekonomisine
kazandırılacak
Yurt dışındaki vatandaşlarımızın tasarruflarının ülke ekonomisine
kazandırılarak üretim ve diğer alanlarda kullanılması amacıyla, işçi dö-
viz hesaplarının bankacılık sektörü ve sermaye piyasası araçları kanalıyla
Türk finans sektörüne aktarılmasını sağlayacak bir mekanizma oluşturu-
lacaktır.
Tasarruflarını iyi niyetle ülkemizin ekonomik kalkınmasını destekle-
mek amacıyla holding tipi şirketlere aktaran vatandaşlarımızın kaybolan
tasarruflarının telafisi amacıyla, Ortaklık Tazmin Fonundan yararlanma-
ları sağlanacaktır.
Uluslararası hizmet ticareti müzakereleri kapsamında ülkemiz yatı-
rımcılarının yurt dışında haklarının teminat altına alınması ve korunması
sağlanacaktır.
j) Doğrudan Yabancı Sermaye ve Özel Sektör Yatırımları
Doğrudan yabancı sermaye teşvik edilecek
Uluslararası rekabet gücüne sahip yüksek katma değerli mal ve hiz-
met üretmek, ileri teknoloji transferini gerçekleştirmek, istihdam artışı
116sağlamak, yönetim kapasitesi ve işgücü kalitesini geliştirmek amacıyla,
milli menfaatlerimizi gözetmek, çevreye ve insana saygılı olmak kaydıy-
la doğrudan yabancı sermaye ve özel sektör yatırımlarına Türkiye’yi ca-
zip kılmak için gerekli kolaylıklar sağlanacaktır. Özellikle ileri teknoloji
ürünlerine ilişkin yatırımlara özel teşvik ve öncelik verilecektir.
Ancak, yabancı sermayenin faaliyet gösterdiği sektörde milli güven-
liği ve ekonomik istikrarı olumsuz etkileyecek ve rekabeti engelleyecek
şekilde hâkim konuma gelmemesi için gerekli önlemler alınacaktır.
Yatırım işlemleri hızlandırılacak
Yabancı sermayenin ülkemize çekilebilmesi, yerli ve yabancı yatırım-
cıların bir araya getirilmesi için etkin bir tanıtım faaliyeti yürütülecektir.
Doğrudan yabancı yatırımların yer seçimi, alt yapı gibi sorunlarını
önemli ölçüde gideren “Endüstri Bölgeleri” uygulamaları etkin bir araç
olarak kullanılacaktır. Bürokratik işlemleri basitleştiren ve tüm işlemlerin
tek merkezde yapılmasına imkân veren “Tek Durak İş Merkezleri” kurula-
cak ve yaygınlaştırılacaktır.
Şirketlerin yönetiminde kurumsal yönetim ilkelerinin hakim olması
ve şirketlerin finansal ve kurumsal yapılarının güçlendirilmesini sağlaya-
cak önlemlerle uluslararası rekabet güçleri artırılacaktır.
Yabancı yatırımların özendirilmesi amacıyla yatırım ve yatırımcı ta-
nımlarında uluslararası standartlara uyulması, tabi olunan esaslar açısın-
dan yabancı yatırımcıyla yerli yatırımcı arasında ayrım gözetilmemesi ve
kar transferlerinde uluslararası uygulamaların esas olması sağlanacaktır.
Yabancılara mülk satışının esasları, karşılıklılık ilkesi dikkate alınarak
ve milli güvenliği tehdit etmeyecek şekilde belirlenecektir.
117Öngörülebilir kurumsal bir yatırım ortamı oluşturulacak
Hukuk normlarında, vergilemede ve bürokratik işlemlerde yatırım
için her bakımdan öngörülebilir, istikrarlı ve güvenilir bir ortam oluştu-
rulacak, hukuk devleti tesis edilerek yabancı yatırımcı için bütünüyle ku-
rumsal hale gelmiş bir yatırım ortamı teşekkül ettirilecektir.
Kısa vadeli portföy yatırımlarının piyasalardaki dalgalanmalar
sonucu hızlı ve yüksek miktarda yurt dışına çıkmasını önleyecek tedbirler
alınarak, kısa vadeli sermaye hareketleri ekonomik istikrarsızlık unsuru
olmaktan çıkarılacaktır.
Yerli üreticilerin rekabet gücünü artıracak teşvikler uygulamaya ko-
nulacak, girdi maliyetleri düşürülecektir. Vergi politikalarında rekabet
gücünü azaltan istisna, muafiyet ve indirimler azaltılacaktır.
Yeni teşvik sisteminde, bölgesel teşviklerden ziyade, en fazla etkiyi
yapacak stratejik sektör ve işletmeler üzerine yoğunlaşılacaktır.
Türkiye Yatırım Destek ve Tanıtım Ajansı yeniden yapılandırılacak
ve etkin bir şekilde çalışarak yabancı ve yerli yatırımcıyı teşvik etmesi
sağlanacaktır.
Makine teçhizat yatırımları için alınan kredilerin maliyeti
düşürülecek
Makine teçhizat yatırımlarını teşvik etmek amacıyla, makine teçhi-
zat alımlarında kredi kullanımında Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi
alınmayacaktır.
Ülkenin makine teçhizat üretme kapasitesini artıracak önlemler
alınacaktır.
118İthal ettiğimiz bazı malların üretimi özel bir program kapsamında
teşvik edilecek
Yoğun olarak ithal edilen belli malların ülkemizde üretimini sağla-
mak için yatırım yapılması amacıyla belli bir program dahilinde Merkez
Bankası tarafından reeskont kredisi verilecektir.
k) Özelleştirme
Özelleştirmede halka arz yöntemi esas olacak, stratejik kuruluşların
özelleştirilmesinde seçici olunacak
Özelleştirmede amaç, devletin ekonomiye doğrudan müdahalesinin
sınırlandırılması, verimliliğin arttırılması, ekonomide rekabet ortamının
tesisi, kamu maliyesi üzerindeki yükün hafifletilerek kaynakların etkin
kullanılması, üretim ve istihdam artışı sağlanması, teknoloji transferi ve
ihracat kapasitesinin geliştirilmesi, sermayenin tabana yayılmasıdır.
Özelleştirme uygulamalarında; kapsam ve öncelikler yeniden belir-
lenecek, kamuoyunun desteği ile birlikte uzlaşma ve şeffaflık temin edi-
lecek ve özelleştirme sonrası yeni yatırım ve istihdam imkânları yaratıl-
ması ile ekonomi ve millî güvenlik açısından stratejik öneme sahip olan
kuruluşlarda kamunun gerektiğinde müdahale ve yönlendirme yapabil-
mesi, belirleyici unsurlar olarak dikkate alınacaktır.
Özelleştirmede öncelikli olarak halka arz yoluyla özelleştirme yön-
temi uygulanacak, sermayenin tabana yayılması sağlanacaktır. Devlet
tekellerinin yerini özel sektör tekellerinin almasını önleyecek piyasa dü-
zenleyici çalışmalar etkinleştirilecek ve rekabetçi piyasaların oluşması
sağlanacaktır.
Özelleştirilecek kuruluşlarda kalite ve maliyet yapısı bakımından
uluslararası rekabet şartlarında üretim yapılabilmesi, tüketici hak ve
menfaatlerinin korunması, bölgeler arasındaki gelişmişlik farklarının
119azaltılması, rekabetin engellenmemesi ve kamuya ilave yük getirmemesi
özelleştirme politikamızın belirleyici özelliği olacaktır.
Özelleştirmelerde şeffaflık ilkesi tam anlamıyla uygulanacak, kamu
vicdanını rahatsız edecek hiçbir uygulamaya izin verilmeyecektir.
Özelleştirme işlemlerinin mevzuata uygun olması sağlanacak, özel-
leştirme sonrası ihtilafları en aza düşürecek şekilde özelleştirme hazırlık-
ları titizlikle yapılacak, yargıya intikal eden özelleştirme uygulamaların-
da yargı kararlarını uygulanamaz kılmaya dönük özel ilişkileri öne çıkaran
girişimlerin önüne geçilecektir.
Hangi kuruluşların özelleştirileceğine ilişkin özelleştirme politikası
gözden geçirilerek büyük hidroelektrik santralları gibi stratejik olan var-
lıklar belirlenecek ve bunlar özelleştirilmeyecektir.
Gelir getiren kamu alt yapı tesisleri için gelir ortaklığı senetleri ihraç
edilerek hem kaynak yaratılacak hem de alt ve orta gelir grupları için al-
ternatif yatırım araçları sunulacaktır.
Özelleştirmelere ilişkin şartnamelerde yer alan taahhütlerin yerine
getirilmesi amacıyla etkin bir hukuki takip ve denetim sistemi oluşturu-
lacaktır.
KİT’lerin satışından elde edilecek gelirlerin bir kısmı, dar ve sabit ge-
lirli vatandaşlarımıza yönelik sosyal politikaların, mesleki eğitim ve be-
ceri edindirme programlarının finansmanında kullanılacaktır.
KİT’lerin karlılık ve verimlilik esasına göre çalışması sağlanacak
KİT’ler tek bir portföyde toplanarak karlı ve verimli bir biçimde faali-
yet gösterecek şekilde yönetilmeleri sağlanacaktır. Daha az müdahaleci,
daha çok piyasacı bir KİT politikasının uygulandığı bu sistemde, Özelleş-
tirme İdaresi yeniden yapılandırılacaktır.
120KİT’lerde profesyonel yönetim anlayışına geçilecek, kontrollü bir yö-
neticilik anlayışından uzaklaşılıp kar ve vergi odaklı bir KİT işletmeciliğine
gidilecektir.
Karar alınırken özelleştirecek ya da tasfiye edilecek KİT’lerin, özel-
leştirme veya tasfiyesi gerçekleştirildikten sonra bulunduğu sektörlerde
üretimin aksamamasına, istihdam alanlarının daralmamasına ve ithalata
bağımlı hale gelinmemesine dikkat edilecektir.
Zarar eden KİT’lerden rehabilite edilebileceklerin gerekli yatırımları
gerçekleştirilecek, rehabilitasyonu mümkün olmayan ve sektöründe do-
ğal tekel olmayanların ise tasfiyesi sağlanacaktır.
l)Ekonomi Yönetiminde Yeniden Yapılanma
Ekonomi ve Hazine Bakanlığı kurulacak
Ekonomiye ilişkin politikaların ve uygulamaların değişik bakanlıklar
ve müsteşarlıklar bünyesinde oluşturulması ve uygulanması nedeniyle,
kararların alınmasında, işlemlerin yürütülmesinde ve koordinasyonunda
yaşanan sorunları çözebilmek ve dağınıklığı gidermek amacıyla ekonomi
yönetimi yeniden yapılandırılacaktır.
Ekonomi Bakanlığı bugünkü yapısıyla büyük ölçüde dış ticaretten
sorumlu ve görevlidir. Ekonominin diğer bileşenlerini ve fonksiyonlarını
içinde barındırmayan mevcut Ekonomi Bakanlığı kaldırılacak ve yeni bir
Ekonomi ve Hazine Bakanlığı kurulacaktır. Ekonomik politikaların uygu-
lanması, borç yönetimi, özelleştirme uygulamaları, kamu bankaları, yeni
oluşturulacak Mali Piyasalar Üst Kurumu, BİST, Merkez Bankası ile koor-
dinasyon ve bu kuruluşların uygulamalarının makro politikalar ile uyu-
munun izlenmesi ve koordinasyonu bu bakanlık tarafından yapılacaktır.
Bütçenin gelir ve harcamalarına ilişkin uygulama Maliye Bakanlığı;
sanayi ve iç ticaret ile dış ticaretin geliştirilmesi ve gümrük işlemlerine
121ilişkin uygulama yeniden kurulacak Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafın-
dan yapılacaktır.
Strateji ve Politika Geliştirme Müsteşarlığı kurulacak
Kalkınma Bakanlığı kapatılacak ve bazı görevleri Ekonomi ve Hazine
Bakanlığına verilecektir. Hükümete müşavirlik, makroekonomik, sektö-
rel ve bölgesel vizyon, strateji ve politika geliştirme, üst politika dokü-
manları yapma gibi görevler ise yeni kurulacak ve Başbakana doğrudan
bağlı olacak Strateji ve Politika Geliştirme Müsteşarlığı tarafından üstle-
nilecektir.
Düzenleyici ve denetleyici kurumlar yeniden yapılandırılacak
Mevcut kurulların yeniden yapılanmaları ile yeni düzenleyici kurul
kurulması idarenin bütünlüğü, verimlilik ilkeleri ve kaynak israfına yol aç-
mayacak şekilde, bağımsızlık ekseninde değerlendirilecektir.
Tüm finansal piyasaların daha sağlıklı ve istikrar içinde işlemesini ve
dengeli ekonomik büyümeye katkıda bulunmasını sağlamak üzere; ban-
kacılık, sermaye piyasası, sigortacılık ve diğer mali sektörü kapsayacak
Mali Piyasalar Üst Kurumu; haberleşme, iletişim, ulaştırma, enerji pi-
yasalarının düzenlenmesi ve denetlenmesi amacıyla Sektörel Piyasalar
Üst Kurumu; iş güvenliği, tarım, gıda ve ilaç piyasalarının düzenlenmesi
amacıyla Halk Sağlığı Düzenleme ve Denetleme Üst Kurumu oluşturu-
lacaktır. Kamu İhale ve Rekabet Kurumu ise yeniden yapılandırılacaktır.
Koordinasyon sağlamak üzere Ekonomik ve Mali İşler Yüksek Kurulu
oluşturulacak
Yüksek Planlama Kurulu, Özelleştirme Yüksek Kurulu, Para
Kredi Koordinasyon Kurulu ve Ekonomi Koordinasyon Kurulunun
birleştirilmesiyle Ekonomik ve Mali İşler Yüksek Kurulu oluşturulacak
122ve tüm ekonomik ve mali işlerle ilgili eşgüdümün sağlanması bu Kurulca
yerine getirilecektir.
m) Katılımcı Kalkınma
Atıl kaynaklar harekete geçirilecek, göç önlenecek
Toplumun topyekûn üretime katılması, katıldığı oranda üretimden
pay alması ve “ortaklık” anlayışına dayanan “katılımcı kalkınma” ile do-
ğal ve beşeri kaynakların harekete geçirilmesi sağlanacaktır.
Esnaf, sanatkâr, çiftçi, ev kadını ve gençlerin atıl kaynakları harekete
geçirecek yöntemlerle üretime daha aktif katılımları temin edilecektir.
Geliştirilecek “yerinde” projeler ile büyük kentlere göç de önlenecektir.
Birlikte yönetim birlikte üretim yapılacak, çalışanlar fabrikaya
ortak olacak
Bu kapsamda tarımda ve küçük sanayide katma değeri yüksek ürün-
ler üretilmesi sağlanacaktır. Ülkenin her yerinde uygulamaya konulacak
projelerle çalışanlar aynı zamanda fabrikalara, işyerlerine ortak olacaklar
ve yönetime katılacaklardır. Herkesin kalkınma hamlesine katkı verdiği
demokratik bir anlayış içinde yürütülecek projelerin hayata geçmesi ile
ilave istihdam sağlanacaktır. Pazar imkânlarının geliştirilmesi ile üretim
gelire dönüştürülecek ve yoksulluk azalacaktır. Yeterli gelir elde eden
vatandaşlarımız karnını doyurmak için bulundukları yerleri terk etmek
zorunda kalmayacaktır. Bu şekilde Türkiye, doğal ve beşeri kaynaklarını
daha etkin kullanabilecek, kalkınma hareketine ivme kazandıracaktır.
Sosyal sorumluluk projeleri desteklenecek
Gerçek ve tüzel kişilerin sosyal sorumluluk projelerine katılımı, vergi
indirimleri yoluyla teşvik edilecektir.
1235- BİLİM VE TEKNOLOJİ
Bilime ve bilim insanına önem verilecek
Bilim ve teknoloji politikamızın esasını; bilime, bilim insanına, bilim-
sel düşünceye, yenilikçiliğe, teknoloji üretimine ve teknolojinin üretim-
de kullanımına önem verilmesi, üretim yöntemlerinin rekabetçi düzeye
ulaştırılarak sanayileşmenin gerçekleştirilmesi ve bilgi toplumuna geçi-
şin sağlanması oluşturacaktır.
Bilim ve teknoloji üretme yeteneğini ve kapasitesini artırarak top-
lumun refah düzeyini yükseltmek ve ekonomik kalkınmayı gerçekleştir-
mek amacıyla teknoloji üretim seferberliği başlatılacaktır.
Ülkemizde sosyal ve fen bilimleri ile fikir ve sanat alanında bilimsel
düşüncenin hayat bulacağı ve itibar göreceği bir iklim oluşturulacaktır.
Temel eğitimden başlamak üzere, eğitim ve öğretimde aklın ve bili-
min hâkimiyeti sağlanarak, öğrenci ve öğreticilere sorgulayıcı ve araştır-
macı bir kimlik kazandırılacaktır.
Araştırmacı insan gücü yetiştirme programları uygulamaya onulacak
ve araştırmacıların istihdamı teşvik edilecektir.
Üniversitelerde Yükseköğretim Kanunu’nun 50’nci maddesine göre
istihdam edilen geçici araştırmacıların daimi istihdamları sağlanacaktır.
Öğretim üyesi yetiştirme programının (ÖYP) daha etkin ve teşvik
edici yönde geliştirilmesi ve nitelikli araştırmacıların doğru yönlendiril-
mesi sağlanacaktır.
Bin kişiye düşen tam zamana eşdeğer araştırmacı sayısı 2019 yılında
3’e çıkartılacaktır.
“Bilim, Teknoloji ve İletişim Bakanlığı” kurulacak
Bilgi toplumuna geçişin her türlü alt yapısının oluşturulması, teknoloji
tedarik ve yatırımları ile bilimsel ve teknolojik araştırma ve geliştirmenin
124etkin bir şekilde yürütülmesi ve koordinasyonun sağlanması amacıyla
“Bilim, Teknoloji ve İletişim Bakanlığı” kurulacaktır. Mevcut Bilim,
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile Ulaştırma, Haberleşme ve Denizcilik
Bakanlığının ilgili birimleri bu bakanlık bünyesine alınarak yeniden
yapılandırılacak ve etkin bir hale getirilecektir.
Bilimsel araştırmalara daha fazla kaynak ayrılacak
Kamu kaynaklarından Ar-Ge yatırımlarına daha fazla kaynak aktarı-
lacaktır. Özel sektörün; Ar-Ge ve teknoloji üretimi yatırımları destekle-
necek, Ar-Ge’ye daha fazla kaynak ayırması sağlanacaktır.
Ar-Ge harcamalarının GSYH içindeki payı bugünkü yüzde 0,9 seviye-
sinden dört yıl içinde yüzde 2’ye çıkarılacaktır.
Kamu ihalelerinden alınacak pay ile Ar-Ge fonu oluşturulacak ve
uluslararası fonlardan yararlanmaya matuf projeler geliştirilecektir. Üni-
versitelerin, araştırma kurumlarının ve özel sektörün öncelikli ve ileri tek-
noloji alanlarında Ar-Ge projeleri geliştirmeleri ve uygulamaya koymala-
rı teşvik edilecektir.
Üniversitelerimizin bilgi ve teknoloji üretim merkezleri hâline gelme-
leri sağlanacak, bilimsel ve teknolojik alanda atılım yapabilmenin önemli
araçlarından olan teknokentler ve teknoloji serbest bölgelerinin gelişimi
ve yaygınlaşması temin edilerek üniversite-sanayi işbirliği çerçevesinde
güdümlü projeler gerçekleştirilmesi sağlanacak, üniversite-sanayi ortak
araştırma merkezleri kurulacak, özel sektörün ve üniversitelerin Ar-Ge
kapasitesinden yararlanması temin edilecektir.
Milli Yenilik Sistemi kurulacak
Ülkemize küresel ölçekte rekabet gücü kazandırılmasında, dünya pa-
zarlarından daha fazla pay alınmasında, verimliliğin artırılmasında, bilim
ve teknolojinin ekonomik faydaya dönüştürülmesinde stratejik bir rolü
olan yenilikçiliğe (inovasyon) önem verilecektir.
125Bilimsel ve teknolojik araştırmaların, yenilikler ve buna bağlı
olarak verilecek patentler aracılığıyla üretime ve toplumsal faydaya
dönüşmesini sağlamak amacıyla “Milli Yenilik Sistemi” kurulacak, bu
çerçevede, teknolojik yenilikler ve teknolojik ürünleri yenilemek için
gerekli olan Ar-Ge çalışmaları desteklenecektir.
Milli Yenilik Sisteminin kurulmasının ardından, sektörel ve yerel baz-
da yenilik sistemleri oluşturulacak ve bölgesel özelliklere göre sistem
yapılandırılacaktır.
Patent, ticari marka, endüstriyel tasarım ve telif haklarının korun-
ması amacıyla fikri mülkiyet hakları sistemi etkinleştirilecek, Ar-Ge so-
nuçlarının sanayiye ve üretime aktarılabilmesi için “Teknoloji Transfer
Merkezleri” yaygınlaştırılacak ve özel sektörün Ar-Ge ve teknoloji üreti-
mi yatırımlarını desteklemesi sağlanacaktır.
Güdümlü Ar-Ge projeleri desteklenecek, KOBİ’ler bu projeler kapsa-
mına alınarak rekabet gücü geliştirilecek ve büyük projeler üretme kapa-
sitesine kavuşturulacaktır.
Bilim ve teknolojide kurumsal kapasite geliştirilecektir. Bu çerçe-
vede milli teknoloji üretim merkezi “Bilge Kent” oluşturulacak ve Türk
Dünyasının bilimsel araştırma merkezi niteliğinde “Ankara Temel Araş-
tırmalar Merkezi (ATAM)” kurulacaktır.
Türkiye bilim insanları için cazibe merkezi olacak
Ekonomik ve toplumsal kalkınmanın en önemli faktörlerinden
birinin yetişmiş insan gücü olduğu gerçeğinden hareketle; bilim camiası
için Türkiye’yi bir çekim merkezi hâline getirecek her türlü alt yapının
oluşturulması için; araştırmacı insan gücü kapasitesi geliştirilecek, ileri
araştırma ve geliştirme çalışmaları için alanında temayüz etmiş Türk
ve yabancı araştırmacıların ülkemizde istihdamını cazip hale getirmek
amacıyla teknik, idari, mali imkânlar iyileştirilecektir.
126Stratejik teknolojiler desteklenecek
Bilgi üretim teknolojileri, bioteknoloji, gen ve doku teknolojileri,
uzay ve havacılık teknolojileri, bilişim teknolojileri, nano ve nükleer tek-
nolojiler, mekatronik, üretim süreç ve teknolojileri, malzeme teknolo-
jileri, enerji teknolojileri ve tasarım teknolojileri gibi çağımızın stratejik
teknolojilerinde Ar-Ge faaliyetlerine ve Ar-Ge sonuçlarının üretime dö-
nüştürülmesine önem ve öncelik verilecektir.
Bilimsel ve teknolojik işbirlikleri yapılacak
Ortak bilimsel ve teknolojik araştırma ve geliştirme merkezleri vası-
tasıyla başta Türk Cumhuriyetleri olmak üzere uluslararası düzeyde bi-
limsel ve teknolojik iş birliği geliştirilecektir.
İleri teknoloji üretimi yeteneğine sahip ülkelerle işbirliği geliştirile-
cek, bilim ve teknolojide meydana gelen evrensel gelişmeler takip edile-
cek ve teknoloji transferi gerçekleştirilecektir.
Sosyal bilimler alanındaki araştırmalar artırılacak
Ekonomi, hukuk, tarih, arkeoloji, sosyoloji ve din bilimleri gibi sosyal
alanlarda araştırma faaliyetleri desteklenerek milletimizin sahip olduğu
değerlerin ve zenginliklerin, devletimizin, dününe ve bugününe ilişkin fır-
sat, tehlike ve tehditlerin ortaya konulması suretiyle yaşadığımız çağın
ve toplumsal gelişmelerin daha iyi anlaşılması sağlanacaktır.
Kamu tedarik politikası Ar-Ge’ye dayalı olacak
Başta savunma sanayiine yönelik tedarikler olmak üzere, tüm kamu
kurumlarının tedarik politikaları Ar-Ge’ye dayalı olacak ve bilim, tekno-
loji ve yenilik yeteneğimizi geliştirmek amacıyla kullanılacaktır.
1276- BİLGİ VE İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİ
Bilgi toplumuna geçiş hızlandırılacak
Bilgi ve iletişim teknolojileri alanında teknoloji kapasitesi yüksek bir
alt yapı oluşturulması sağlanacaktır. Elektronik haberleşme sektöründe
etkin rekabetin ve kaliteli hizmetin tesisi amacıyla alternatif altyapının
tesisine önem verilecek, bilgi toplumu olmanın bir gereği olarak teknolo-
jik cihaz, sistem ve yazılım üretimi ile hizmetler bazında farklı ancak bir-
biriyle tutarlı stratejiler uygulanacaktır. Hizmetler kapsamında, serbest-
leştirme ve özelleştirmeler etkin ve hızlı bir şekilde tamamlanacaktır.
Bilgisayar ve internet kullanımının yaygınlaştırılması amacıyla reka-
betçi bir yapı oluşturulacak, geniş bant erişim kalitesi iyileştirilecektir.
Çağdaş norm ve standartlarda internet alt yapısının mevzuat, idari yapı
ve beşeri kapasitesinin geliştirilmesi sağlanacaktır.
Bilgi toplumunun temel taşı niteliğindeki bilgiye iş yeri, okul ve ev-
lerden kolayca erişimi teminen, millî enformasyon ağına ilişkin alt yapı
oluşturulacak, bilgisayar yazılım ve donanım faaliyetlerinin teşviki sure-
tiyle de özellikle yazılım alanında ülkemizin lider ülkeler arasına girmesi
sağlanacaktır.
Ucuz ve hızlı haberleşme yaygınlaştırılacak
Bütün vatandaşların ülkenin her yerinden ve her zaman, seçenek
zenginliğine sahip bir şekilde, başta sabit ve mobil telefon ile geniş bant
internet hizmetleri olmak üzere bilgi ve iletişim teknolojilerine katlanıla-
bilir maliyetle erişebilmesi sağlanacaktır. İnternette içeriğin zenginleşti-
rilmesine ve nitelikli, doğru ve Türkçe olmasına önem verilecektir.
Hızlı veri ve ses iletimini sağlayacak teknolojiler ile bilgisayar dona-
nım ve yazılımı üretimi ve ihracatının teşvik edilmesi, elektronik sektö-
ründe, hızlı gelişen ve yüksek katma değer oluşturan bilişim ve özellikle
elektronik haberleşme teknolojilerinde yerli katkı ve fikri mülkiyet oranı-
nın artırılması sağlanacaktır.
128“Bilişim Vadisi” projesi hayata geçirilecek
Bilgi teknolojilerinde eğitilmiş insan gücü yetiştirilmesine önem ve-
rilecektir. “Bilişim Vadisi” Projesi hayata geçirilerek, sektörde faaliyet
gösteren firmalar için alt yapısı hazır alanlar tahsis edilecek, yazılım ve
hizmetler alanında sektörün yurt dışına açılması desteklenecektir.
Sektörü ve sektörün sunmuş olduğu hizmetleri desteklemek ama-
cıyla, Evrensel Hizmet Fonu ve Ar-Ge Fonu’nun şeffaf, ayrım gözetmeyen
bir anlayışla ve etkinlik kriterleri çerçevesinde kullanılması sağlanacaktır.
Bilgi ve iletişim teknolojilerinde kamu alımları ve düzenlemeler sek-
törün gelişimini destekleyici bir politika aracı olarak kullanılacaktır.
İletişim üzerindeki vergi yükü azaltılacak
İletişim üzerindeki vergi yükü hafifletilecektir.
Herkese “Akıllı Kart” verilecek
Bilgi toplumu alt yapısının oluşturularak hayatın her alanında elekt-
ronik yaşam tarzının benimsenmesi sağlanacaktır. e-yaşam tarzının bir
gereği olarak herkese nüfus, eğitim, sağlık, sosyal güvenlik, vergi gibi va-
tandaşlık bilgilerinin yer aldığı “akıllı kart” verilerek hayatın kolaylaştırıl-
ması sağlanacaktır.
Kamunun elektronik ortamda sunduğu hizmetler çeşitlendirilerek
yaygınlaştırılacaktır. Bu suretle, bir taraftan hızlı ve kaliteli hizmet veri-
lirken, diğer taraftan insanların gereksiz seyahatleri de önlenecektir. Ay-
rıca, elektronik ortamda hizmet sunumuyla birlikte kayıtlılık sağlanarak
yolsuzluk ve usulsüzlüğe neden olan birçok uygulama da ortadan kaldı-
rılacaktır.
Bilgi güvenliğinin sağlanması stratejik öneme sahip olup; bilgiye
erişimin, paylaşılmasının ve korunmasının güvenliği için gerekli hukuki,
kurumsal ve teknolojik altyapı oluşturulacaktır. Kişisel, kurumsal ve
129ulusal bilgilerin güvenliğinin sağlanmasında yönetici, kullanıcı, üretici,
satıcı, uygulayıcı, denetleyici ve düzenleyici tarafların sorumluluk içinde
hareket etmesi sağlanacaktır.
Bilgi güvenliği denetim sistemi oluşturulacak
Ülkemizde, özellikle sosyal güvenlik, adres, kimlik, askerlik, seçmen,
vergi kayıtları gibi kritik kişisel verileri, bilgi ve belgeleri işleyen, sunan
ve saklayan kamu kurumları ile bankalar, finans kuruluşları, elektronik
sertifika hizmet sağlayıcıları, kayıtlı elektronik posta hizmet sağlayıcıları,
noterler vb gibi önemli bilgi işleyen, taşıyan ve saklayan kuruluşların bilgi
ve iletişim güvenliğini temin edecek bir altyapıya sahip olmaları sağlana-
caktır.
Siber tehditlere dönük güvenlik sistemleri geliştirilecek ve uygula-
nacaktır.
Etkin işleyen bir bilgi güvenliği denetim sistemi oluşturulacaktır.
İletişim teknolojileri kullanımı üzerindeki siyasi baskı ve keyfi düzen-
lemeler kaldırılarak, bilgiye erişimde kişisel ve ekonomik özgürlükler, ev-
rensel hukuk ilkeleriyle korunacaktır.
Posta sektörü; kalite, güvenilirlik ve erişilebilirlik esasları dikkate alı-
narak rekabetçi bir anlayışla düzenlenecek, serbestleşmeye geçilecektir.
Yasal olmayan dinlemelere fırsat verilmeyecek
Özel hayatın gizliliğini ihlal eden yasal olmayan dinleme ve izlemeler
ile bunların yayınlanması engellenecek ve vatandaşların iletişim özgür-
lüğü ve özel hayatının gizliliğini teminat altına alan koruyucu tedbirler
alınacak, faillerin etkin cezai müeyyideye tabi tutulması sağlanacaktır.
130Sorumlu yayıncılık esas olacak
Görsel ve işitsel medya sektörünün toplumsal sorumluluk çerçeve-
sinde yayın yapmasına, Türk dilinin doğru kullanılması ve milli kültür ve
ahlaki değerlerin korunmasına katkıda bulunması sağlanacaktır. Bu çer-
çevede yapılacak düzenlemelerle medya yayıncılığı iyileştirilecek ve et-
kin denetim sağlanacaktır.
Karasal vericiler üzerinden sayısal yayıncılığa geçiş amacıyla gerekli
hukuki ve teknik altyapı oluşturulacaktır.
Bilişim ve iletişim yatırımları özel olarak teşvik edilecek
Ar-Ge merkezlerinin geliştirilmesi, Ar-Ge kültürünün oluşturulması,
Ar-Ge’ye yönelik teşviklerin artırılması sağlanacaktır. Böylece yerli üre-
timin geliştirilmesi ve haberleşme alanında dünya ölçeğinde başarılı ol-
mak için uluslararası düzeyde bilinen markalar oluşturulması yöntemiyle
pazardan pay alınması sağlanacaktır.
Genişbantın ülke ekonomisine katkısı göz önünde tutularak bu alan-
daki yatırımlar teşvik edilecektir.
7- SANAYİLEŞME
Uluslararası rekabet gücüne sahip bir sanayi oluşturulacak
Yerel kaynakları harekete geçiren, nitelikli iş gücü istihdam eden, ile-
ri teknoloji kullanan ve üreten, özgün tasarım ve marka geliştiren, tüketi-
ci sağlığını ve tercihlerini gözeten, çevre normlarına uygun üretim yapan,
teknolojik yenilik öngören, verimlilik artışı sağlayan, uluslararası rekabet
gücüne sahip bir sanayi oluşturulacaktır.
Büyüme, istihdam ve ihracat kapasiteleri yüksek olan sektörlerde
katma değeri yüksek ürünlerin üretimine ağırlık verilecektir. İthalat ba-
ğımlılığını azaltacak ve yerli imkânları harekete geçirecek sanayi yatırım-
ları desteklenecektir.
131Teknolojik değeri yüksek ürünlerin üretilmesi tercih edilecek
Ar-Ge ve inovasyon kültürünün yerleştirilmesi, ara malı üretiminin
Türkiye’de yapılmasının desteklenmesi sağlanacaktır. Katma değeri dü-
şük yüksek enerji gerektiren üretim yerine teknolojik değeri yüksek ürün
ve hizmetlerin üretilmesi tercih edilecektir.
Ar-Ge yatırımlarının çeşitlendirilmesi ve artırılması, üniversite-sana-
yi işbirliğinin artırılması sağlanacaktır.
Ülkemiz bölgesel ve küresel üretim merkezi olacak
Orta ve yüksek düzeyde üretim teknolojilerine sahip olan sektörler-
de ülkemizin önemli bölgesel ve küresel üretim merkezi olması sağlana-
caktır.
Kümelenme faaliyetleri desteklenecek, firmalar arası işbirliği, ortak
Ar-Ge ve tasarım özendirilecektir.
Sanayimizin yurt içi kaynakları azami ölçüde kullanan, uluslararası
rekabet gücüne sahip, ileri teknolojili ve yüksek katma değerli bir yapıya
dönüşümü desteklenecektir.
Kamu ihaleleri yoluyla yenilikçi yerli sanayi desteklenecektir.
Sektörlere yönelik politika uygulamalarında temel öncelikler uzay ve
havacılık, elektronik, ilaç, tıbbi cihazlar gibi alanlara yönelik Ar-Ge des-
teklerinin artırılması, kapsamlı, stratejik ve etkin destek mekanizmaları-
nın geliştirilmesi olacaktır.
Otomotiv üretim ve tasarımında yurt içi katkı artırılacak
Otomotiv sanayiinde ana ve yan sanayi entegrasyonu güçlendirile-
cek, tasarım ve üretimde yurtiçi katkı artırılarak katma değerin yükseltil-
mesi ve “marka” geliştirilmesi sağlanacaktır.
132Tarım, hayvancılık, tekstil gibi geleneksel sektörlerde yerli üretici-
lerin rekabet gücünü artıracak önlemler alınacak, enerji kaynaklarının
çeşitlendirilmesi, verimliliğin artırılması ve dışa bağımlılığın azaltılması
temin edilecektir.
Savunma ve havacılık, makine imalat, kimya, elektronik sanayileri ve
yazılım sektörlerinde atılım yapılacaktır.
Kimya sanayinde ve demir çelikte büyük ölçekli entegre yatırımlar
yapılacak
Temel bir ara malı olan kimya sanayinde ithalatı azaltacak rekabet
gücü yüksek büyük ölçekli yeni yatırımlar desteklenecektir.
Entegre demir-çelik tesisleri kurularak bu alandaki artan ihtiyacın it-
halat yoluyla karşılanma zorunluluğunun önüne geçilecektir.
Ülkemiz için gerek güvenlik gerekse ekonomik açıdan büyük öneme
sahip olan savunma sanayinin, teknoloji üretebilen ve diğer sanayilerle
entegre olan bir yapıya kavuşturulması sağlanacaktır.
Savunma ihtiyaçlarının ülke sanayinden karşılanmasına öncelik
verilecek
Savunma ihtiyaçlarının, özgün tasarıma dayalı olarak ülke sanayii ile
bütünleşik bir şekilde teminine azami çaba sarf edilecektir.
Savunma ve güvenlik alanında uzayın imkânlarından yararlanmak
için havacılık ve uzay teknolojilerine ağırlık verilecek, uydu üretim tek-
nolojileri teşvik edilecektir.
Elektronik sanayi ile yazılım sektörünün gelişimine ve bilgiye dayalı
yüksek katma değer sağlayacak öncelikli alanlarda yeni ürün geliştiril-
mesine önem verilecektir. Mikro elektronik bazlı enformasyon teknoloji-
lerinin üretimi, geliştirilmesi, transferi ve kullanımına önem verilecektir.
133Etkin sanayi yatırım destekleri oluşturulacak
Yüksek teknolojili, yüksek katma değer ve istihdam sağlayan yatırım
projelerine yüzde 100’e kadar yatırım indirimi verilecek, sigorta pirimi
işveren payı belirli oran ve süreyle devlet tarafından karşılanacaktır.
Orta ve uzun vadede, büyümeye ivme kazandırılması ve istihdamın
artırılması için, yapısal nitelikli tedbirlerin alınmasının yanında özel ke-
sim tarafından yatırım kararı verilmiş teşvik belgeli projelerin hızla ger-
çekleştirilmesini destekleyici tedbirler alınacaktır.
Öncü sektörler belirlenecek, Ar-Ge kaynakları öncelikle bu
alanlara kaydırılacak
Teşvikler sektörel boyutlu olmakla birlikte, projeler değerlendiri-
lerek verilecektir. Teşvikleri alabilecek “öncü sektörler” belirlenecek ve
millî Ar-Ge kaynaklarının belirlenen öncü sektörlere yönlendirilmesi sağ-
lanacaktır.
Sanayinin kullandığı girdilerin fiyatlarını yükselten fon ve benzeri ke-
sintiler gibi maliyet dışı unsurlar kaldırılacaktır.
Tekstil ve hazır giyim sektörlerinde tasarım, markalaşma ve etkin pa-
zarlama özendirilecek, daha yüksek katma değerli üretim yapısına geçiş
sağlanacaktır.
Deri ve deri ürünleri sanayi Sektöründe çevre ve insan sağlığına uy-
gun yöntemlerle üretim yapılması teşvik edilecek ve desteklenecektir.
Lojistik imkânlar ve yenilikçi teknolojiler geliştirilecek
Jeopolitik konumumuzdan daha fazla faydalanılarak lojistik imkânlar
geliştirilecek, bu sayede turizm ve tekstil gibi geleneksel sektörlerde re-
kabetçi avantajımız artırılacaktır.
Patentin ekonomik değerinin tespitinde yardımcı olmak, sanayi ke-
simi ile buluş sahibini bir araya getirmek ve yenilikçilik sürecinde destek
sunmak için etkin mekanizmalar geliştirilecektir.
134İleri teknolojiye dayalı yüksek ihracat kapasitesine sahip, istihdam
öngören sanayi yatırımlarına ucuz ve uzun vadeli kaynak sağlayacak ya-
tırım bankacılığı desteklenecektir.
Endüstri bölgeleri ve organize sanayi bölgeleri desteklenecek
Yeni nitelikli endüstri bölgeleri oluşturulacak, mevcut bölgelerin ise
etkin kullanımı sağlanacaktır. Yatırımcıyı cezbedecek şekilde altyapısı
tamamlanacaktır.
Mevcut OSB’lerimizdeki başarı ve etkinlikleri geliştirici kapsamlı
planlar ve programlar biran önce uygulamaya konulacaktır. OSB’lerin
yatırım cazibe merkezine, istihdam, üretim ve ihracat üssüne dönüştü-
rülmesi için yeni teşvik sistemi uygulamaya konulacak ve OSB’lerde ya-
pılacak yatırımlarda pozitif ayrımcılık gözetilecektir.
Off-set uygulamalarına kolaylık getirilecek
Ülkemizin ekonomisi ve sanayisi için büyük önem arz eden yenilik,
yerlileşme ve teknoloji transferini sağlamaya yönelik sanayi katılımı/off-
set uygulamaları içeren mal ve hizmet alımları için kolaylıklar getirile-
cektir.
Sanayi bilgi sistemi oluşturulacak
Sanayi ve ticaret alanındaki politika ve stratejilerin belirlenmesi
amacıyla, Türkiye’nin sanayi ve ticaret sayısal haritası çıkarılacak ve bu
bilgi sistemlerine dayanan karar destek sistemleri geliştirilecektir. Bu
kapsamda mevcut Girişimci Bilgi Sistemi etkinleştirilecek ve kapsamı ge-
nişletilecektir.
1358- KÜÇÜK VE ORTA BÜYÜKLÜKTEKİ İŞLETMELER
KOBİ’lerin katma değeri yüksek mal ve hizmet üretmeleri
desteklenecek
Değişime ve gelişime uyum sağlayabilen, girişimcilik kapasitesi yük-
sek, uluslararası rekabet gücüne sahip, kurumsal yönetim anlayışını be-
nimsemiş KOBİ’ler Türk ekonomisinin temel dinamiğini oluşturacaktır.
KOBİ’lerin Ar-Ge, yenilik ve ihracat yapabilme kapasiteleri geliştirile-
rek uluslararası rekabet güçleri artırılacaktır. KOBİ’lerin markalaşmaları,
kurumsallaşmaları ve yenilikçi iş modelleri geliştirmeleri sağlanacaktır.
Bilgi ve teknoloji tabanlı yenilikçi KOBİ’lerin katma değeri yüksek
mal ve hizmet üretmeleri desteklenecek, Ar-Ge yatırımı yapmaları ve
araştırmacı istihdam etmeleri özendirilecektir.
KOBİ’lerin üretim, yönetim-organizasyon, pazarlama ve benzeri
alanlarda rekabet güçlerinin artırılmasına yönelik destekler sağlanacak
ve bu desteklerin izleme ve değerlendirmesine ilişkin etkin sistemler
oluşturulacaktır.
Yenilik stratejisi uygulamaya konulacak
Yenilikçilik devlet politikalarının odağı haline getirilecek, bölgesel,
sektörel ve ulusal yenilik strateji ve politikaları ivedilikle uygulamaya ko-
nulacaktır.
KOBİ’lere hizmet ve destek veren kurumlar arasındaki eşgüdüm tek
elden yürütülecektir.
KOBİ’lerin finansmana ulaşma konusunda yaşadıkları sorunları
ve know-how üretimi, sermaye miktarı ve özellikle bilgi ve iletişim
alanındaki modern teknolojiye erişim ve sağladığı avantajlardan
faydalanma kabiliyeti açısından yaşadıkları olumsuzlukları giderecek
önlemler alınacaktır.
136Kümelenme yaklaşımı benimsenecek
Geleneksel ve teknolojik ağırlıklı sektörlerde rekabet gücü yüksek
sektör ve bölgelerin desteklenmesi için “kümelenme” yaklaşımı çerçe-
vesinde sanayi ve hizmet sektörleri yeniden tasarlanacaktır. KOBİ’lerin
birleşerek ölçek ekonomisine uygun bir yapılanmaya gitmeleri temin edi-
lecektir.
KOBİ’lerin makine-teçhizat ve donanım yatırımlarından KDV
alınmayacak
KOBİ’lerin yenileme amacıyla yapacakları makine-teçhizat ve dona-
nım yatırımlarından KDV alınmayacak, KOSGEB kaynaklarından faizsiz
olarak yararlanmaları sağlanacaktır.
KOBİ’lerin, ortak tedarik, tasarım, iç ve dış pazarlama, laboratuvar,
makine-teçhizat kullanımı gibi konulardaki işbirliği projeleri ve birlikler
halinde teşkilatlanmaları sağlanacaktır.
İyi yönetişim uygulamalarından yararlanmaları ve rekabet gücü ka-
zanmaları için KOBİ’lere etkin danışmanlık desteği verilecektir.
KOBİ’lerin daha kolay finansman bulmaları sağlanacak
KOBİ’lerin bilânçoları uluslararası standartlara paralel olarak gelişti-
rilecek ve daha şeffaf hale getirilecek, kurumsal yönetim ilkelerini uygu-
lamaları teşvik edilecek ve daha kolay finansman bulmaları sağlanacak-
tır. Bu kapsamda, KOSGEB’in, kurumsal yönetim, teknik destek ve eğitim
kapasitesi güçlendirilecektir.
Gelişen İşletmeler Piyasası (GİP) yeniden açılarak etkin bir şekilde
işletilecek ve KOBİ’lerin finansmana erişimi kolaylaştırılacak, GİP ile ilgili
farkındalık artırılacaktır.
KOBİ’lere sağlanan desteklerin etkinliğinin artırılması ve finansal
araçların çeşitlendirilmesi sağlanacaktır.
137Kredi Garanti Fonu A.Ş.’nin iş süreçleri, kurumsal yapısı iyileştirile-
cektir.
Finansal araçlar çeşitlendirilecek ve geliştirilecek
KOBİ’lerin büyük çoğunluğunu oluşturan mikro işletmelerin finans-
mana erişimini artırmak üzere, esnaf kefaletleri mekanizmasının iyileşti-
rilmesi, mikro kredi, mikro sigorta ve mikro finansal kiralama gibi finansal
enstrümanların geliştirilmesi sağlanacaktır.
Bireysel Katılım Sermayesi (BKS) sistemi ve diğer alternatif finansal
modeller etkin kullanılacaktır.
KOBİ’lerin her kademedeki insan gücü kapasitesi artırılacak
KOBİ’lerin her kademedeki insan gücü kapasitesinin artırılması için;
üniversitelerin, KOSGEB’in, meslek teşekküllerinin ve sivil toplum kuru-
luşlarının eğitim programı geliştirmeleri özendirilecektir.
KOBİ’ler tarafından üretilecek mal ve hizmetlerde standartların olu-
şumu, kalitenin yükseltilmesi ve pazara ulaşımda bilgi ve iletişim tekno-
lojileri kullanımının yaygınlaştırılması sağlanacaktır.
Çıraklık eğitimi çeşitli araçlarla teşvik edilecek, nitelikli insan gücüne
dönük eğitim-sanayi işbirliği politikaları desteklenecektir.
Küçük sanayi siteleri çağdaş bir anlayışla düzenlenecek
Küçük sanayi sitelerinde alt yapı, ulaşım, haberleşme, sağlık, eğitim,
depolama, pazarlama gibi hususlar çağdaş bir anlayışla düzenlenecektir.
Sınır ticaretinin il ekonomilerine katkısı sağlanacak
Sınır ticareti yeni bir düzenlemeyle kontrollü olarak geliştirilerek il
ekonomilerine katkısı sağlanacaktır.
1389- ENERJİ VE DOĞAL KAYNAKLAR
Millî bir enerji politikası oluşturulacak
Uzun vadeli enerji stratejisi çerçevesinde oluşturulacak milli enerji
politikasının temel hedefleri şunlar olacaktır:
 Enerji hammaddelerinde dış bağımlılığının azaltılması, bunun için
kömür ve yenilenebilir enerji kaynaklarının azami seviyede değerlendiril-
mesi
 Enerji ithalatında kaynak ve kaynak ülke çeşitliliğinin sağlanması
 Etkin bir talep yönetimi ile enerji arzının kesintisiz ve yeterli bir
şekilde gerçekleştirilmesi
 Çevreye dost ve duyarlı bir anlayışa, gelişmiş atık kontrol ve ber-
tarafına, havza ve kaynak planlamasına dayalı bir yaklaşımla enerjinin
çevre ve insan sağlığına zarar vermeden üretilmesi
 Enerji verimliliğinin üretimden tüketime bütün alanlarda güçlü ve
çeşitlendirilmiş finansal araçlarla desteklenmesi
 Nükleer başta olmak üzere yeni enerji teknolojilerini üretecek
yetkinliğe ulaşılması
Enerji sektöründe süregiden programsız, keyfi, hesap vermekten
uzak yaklaşımlara ve rekabeti kısıtlayıcı uygulamalara son verilecektir.
Enerji ihalelerinde, lisans ve ruhsat tahsislerinde, uluslararası anlaşma-
larda şeffaflık, objektiflik ve kamu yararı ilkelerinin yeniden hâkim olma-
sı sağlanacaktır.
Enerji sektörü yeniden yapılandırılacak, rekabetçi piyasa
güçlendirilecek
Enerjiyle ilgili Bakanlık, bağlı ve ilgili kuruluşları, EPDK ve enerji
KİT’leri yeniden yapılandırılacaktır.
139Kamu enerji yatırımları plânlı ve istikrarlı bir şekilde tamamlanacak,
yerli ve yabancı özel sermayenin enerji sektöründeki yatırımlarını artır-
ması için uygun zemin oluşturulacaktır.
Enerji borsası oluşturulacak
Referans fiyat oluşumlarına imkân veren ve uzun vadeli alım-satım-
ların yapılabildiği bir enerji borsası Borsa İstanbul altında kurulacaktır.
Borsanın, enerji piyasalarında fonlama ve fiyatlamayı garanti edecek bir
mekanizma olması hedeflenecek, piyasaların derinleşmesiyle finansman
imkânlarına erişimin kolaylaşması sağlanacaktır.
Özelleştirmelerle gittikçe belirgin hale gelen piyasada hâkim güç
oluşturma hareketleri dizginlenecek, bununla ilgili mevzuatta yer alan sı-
nırlayıcı hükümler kararlılıkla uygulanacak, sektörle işbirliği içinde mev-
zuat yenilenecek, tam rekabetçi piyasa yapısı tesis edilecektir.
Millî petrol-gaz şirketleri oluşturulacak, arama ve üretime
hız verilecek
Petrol ve doğal gaz arama, çıkarma ve taşıma işlerinde faaliyet gös-
teren kamu işletmeleri bir üst yönetim altında toplanacak, dikey bütün-
leşik bir yapıyla millî petrol-gaz şirketleri oluşturulacaktır. Bu şirketlerin
rafinaj, dağıtım, toptan ve perakende satış alanlarında faaliyet göstere-
bilmeleri için sermaye artırımı sağlanacak, yeni kuruluş yasasıyla şirket
yönetimlerinde profesyonellere de yer verilecektir.
Yeniden yapılanma, ilâve yatırımlar, sermaye desteği ve profesyo-
nelleşme ile Türk petrol-gaz şirketleri uluslararası piyasalarda rekabet
edebilir hale getirilecektir. Bunun için kamu-özel işbirliği modelinin yanı
sıra uluslararası ortaklık seçenekleri de değerlendirilecektir.
Konvansiyonel petrol ve doğal gazın yanı sıra, ikili işbirlikleri yoluyla
bitümlü şeyl, gaz hidrat, sığ biyojenik gaz, kömür gazı ve özellikle kaya
gazı aramalarına da hız verilecektir. Millî petrol-gaz şirketleri aracılığıyla
140Orta Asya Türk cumhuriyetleri veLibya, Cezayir, Irak gibi ülkelerde arama
ve sondaj faaliyetleri gerçekleştirilecektir.
Enerji diplomasisi geliştirilecek, prestijli yatırım projeleri
gerçekleştirilecek
Başta Azerbaycan olmak üzere, zengin enerji kaynaklarına sahip Türk
cumhuriyetleriyle ikili anlaşmalar yapılacak, bu ülkelerin kendi araların-
da anlaşmaları için önderlik edilecek, bu kapsamda “Türk Enerji Ticareti
Birliği” kurulacaktır. Enerji sahasında başlayan bu birliğin ekonominin di-
ğer alanlarına model olması hedeflenecektir.
TANAP ve Samsun-Ceyhan Boru Hattı projelerinin hayata geçiril-
mesi için bütün diplomatik imkânlar seferber edilecektir. Ceyhan Enerji
İhtisas Endüstri Bölgesi faaliyete geçirilecek, Ceyhan’ın uluslararası bir
enerji dağıtım merkezi (hub) olması için çalışmalar yürütülecektir. Cey-
han’a yakın İskenderun ve Mersin limanlarında LNG, LPG, ham petrol ve
taşkömürü ticareti için kapasite geliştirme ve altyapı takviyesi yapılacak-
tır.
Doğu Akdeniz havzasındaki enerji rekabetinde aktif biçimde rol alı-
nacak, Türkiye’nin sahip olduğu jeopolitik avantaj deniz altı doğal gaz
boru hattı ve LNG terminali projeleriyle realize edilecektir. İlk etapta
Mersin Silifke-KKTC Karpaz ve Mersin Anamur-KKTC Güzelyalı Denizaltı
Doğal Gaz Boru Hattı projelerinin fizibilite çalışmaları yapılacaktır.
Adanın hem güneyine hem de kuzeyine elektrik satabilecek Mersin
Taşucu-KKTC Yeşilköy 400 kV’luk Denizaltı Elektrik İletim Kablosu pro-
jesi kamu garantisi altında ivedilikle hayata geçirilecektir.
Aylık 200 kWh’ın altında elektrik tüketen ailelere yüzde 75 indirim
uygulanacak
Hane halkının tükettiği enerjinin birim fiyatlandırmasında
farklılaştırmaya gidilecektir. Konutlarda tüketilen elektriğin
141belli bir miktarın altında kalması durumunda indirimli tarife
uygulanacaktır.
Bu kapsamda enerji tasarrufu sağlanması ve dar gelirli vatandaşla-
rın desteklenmesi amacıyla; aylık 200 kWh’in altında elektrik tüketen
ve ödeme gücü olmayan hane halklarına, elektrik faturasının yüzde 75’i
oranında geri ödeme yapılacaktır.
Vatandaştan elektrik kayıp-kaçak bedeli alınmayacak
Elektrik şirketlerinin kusurlarından kaynaklanan kayıp kaçak bedeli
vatandaşlarımızdan alınmayacaktır. Sayaç okuma ve benzeri tüketime
bağlı olmayan giderler vatandaşa yansıtılmayacaktır.
Enerji arz güvenliğini sağlamlaştırmaya yönelik somut
adımlar atılacak
Enerji plânlamasında ve yapılacak uluslararası anlaşmalarda, kaynak
ve ülke çeşitliliğine gidilerek arz güvenliği güçlendirilecektir.
Doğal gaz depolama alanlarının sayısı, depolama ve günlük enjek-
siyon kapasiteleri artırılacak, olağanüstü durumlara ve mevsimsel dal-
galanmalara karşı yüksek yedek imkânı oluşturulacaktır. Ulusal petrol
stok kapasitesinin artırılması için Petrol Stok Ajansı kurulacaktır. Doğal
gazın elektrik üretimindeki payının makul bir orana düşürülmesi için uy-
gun tedbirler alınacaktır. Bu kapsamda, öncelikle uzun vadeli bir enerji
arz-talep projeksiyonu yapılacak, projeksiyon sonuçlarına göre, belli bir
süreye kadar doğal gazdan elektrik üretimi için yapılacak yeni lisans baş-
vuruları kabul edilmeyecek, öncelik yerli ve yenilenebilir enerji kaynak-
larına verilecektir.
Teşvik kararnamesi ile destek kapsamına alınan yeni linyit
santrallerinin bu desteklerden hızlı biçimde yararlanması sağlanacaktır.
Ayrıca bu tür tesislere projelendirme, soğutma suyu temini, kamulaştırma,
elektro-mekanik teçhizat ithalatı gibi konularda know-how transferi,
muafiyet, vergi indirimi ve gümrük kolaylıkları sağlanacaktır.
142Yenilenebilir kaynaklardan enerji temininin artırılması için ayrı ve
müstakil bir program yürütülecektir.
Ülkemizin hassas nükleer teknolojiye sahip olması sağlanacak
Nükleer enerjinin barışçıl amaçlarla kullanılması hedefi doğrultu-
sunda, uzun vadede belirginleşecek yüksek baz yük talebinin karşılan-
ması için nükleer santraller kurulacaktır. Bu santrallerde en gelişmiş ve
güvenli teknolojilerin kullanılmasına, konunun insan sağlığını ve çevreyi
merkeze alan bir yaklaşımla ele alınmasına azami dikkat gösterilecektir.
Ülkemizin bilim ve teknolojinin her kademesinde kullanılabilecek ileri
teknolojileri kapsayan hassas nükleer teknolojiye sahip olması sağlana-
caktır.
Komşu ülkelerle elektrik ticareti kapasitesi artırılarak pik yük talebi-
ne yönelik yatırım ihtiyaçlarının azaltılması yoluna gidilecektir.
Enerji verimliliği millî enerji politikasının temel ve etkin bir
bileşeni olacak
Enerji verimliliğine yönelik faaliyetler enerji politikalarının öncelikli
konusu haline getirilecektir. Öncelikle sanayide, sonrasında binalarda ve
elektrikli ev aletlerinde enerji verimliliğinin yükseltilmesi için özel prog-
ramlar uygulanacaktır. Ulaştırma sektöründe enerji verimliliğinin sağlan-
ması için büyükşehir belediyeleriyle ilgili mevzuata bağlayıcı hükümler
konulacaktır.
Enerji verimliliğinin ülke genelinde teşvik yoluyla yaygınlaştırılması
için avantajlı mikro-kredi, uzun geri ödeme süreli yatırım kredisi, küçük
tüketiciler için kısmî ekipman hibesi, sanayiciler için finansal kiralama
ve faiz garantisi desteği, enerji performans sözleşmesi risk paylaşımı
gibi finansal araçları kullanabilen bir Enerji Verimliliği Fonu kurulacaktır.
Enerji verimliliği ile ilgili yurtdışı köprü kredilerin ve fonların, yönetimi
kamu ve özel sektör temsilcilerinden oluşan Enerji Verimliliği Fonu’nda
143toplanması sağlanacaktır. Bu fonun enerji verimliliği danışmanlık şirket-
lerine aktif destek vermesinin yolu açılacaktır.
Sanayide, büyük alışveriş merkezlerinde, otellerde ve havaalanların-
da kojenerasyon ve trijenerasyon uygulamalarının yaygınlaştırılması için
bir program yürütülecek, sanayide atık ısı geri kazanımı ve santral atık
ısılarının değerlendirilmesi için kamu eliyle pilot uygulama projeleri ger-
çekleştirilecektir.
Yenilenebilir enerji bir strateji belgesi kapsamında desteklenecek
Yenilenebilir enerjinin yaygınlaştırılması, enerji üretimindeki payının
artırılması için kapsamlı bir Yenilenebilir Enerji Strateji Belgesi hazırlana-
cak, bu belgenin hazırlanmasında sektörün tüm taraflarına eşit söz hakkı
tanınacaktır.
Elektrik üretiminde rüzgâr, güneş ve jeotermal kaynakların daha faz-
la değerlendirilmesi için etkili teşvik ve düzenlemeler hayata geçirilecek-
tir.
Hidroelektrik santral yapımında, toplumda oluşan duyarlılığı göze-
ten yeni bir yaklaşım geliştirilecektir. Havza planlaması çerçevesinde,
ekosistemi tahrip etme riski bulunan projelerin projelendirme aşama-
sında takibi yapılacaktır. Bu konuda ÇED mevzuatı ve ÇED’le ilgili kamu
kurumları yeniden değerlendirilecektir.
Jeotermal kaynakların özellikle sağlık turizmi, kentsel ısıtma ve sera-
cılık faaliyetlerinde yaygınlaştırılması için bir eylem planı hazırlanacaktır.
Tarım ürünleri içerisinde biyoyakıt üretimini en az zararla ve en yük-
sek fayda ile gerçekleştirecek ürünler belirlenecektir. Ulusal gıda güven-
cesini riske etmeyecek bir yaklaşımla ve ikinci nesil teknolojileri nihai
hedef seçerek, yurtiçi biyoetanol ve biyodizel üretiminin artırılması için
kapsamlı bir strateji oluşturulacaktır.
144Çöp gazı ve biyogaz üretilmesi, kentsel atık ve tarımsal artıkların (bi-
yokütle) doğrudan yakılmasıyla enerji elde edilmesi, atık yağların değer-
lendirilmesi gibi yeşil seçenekler için de bir potansiyel çalışması yapıla-
cak, yeni bir destek programı oluşturulacaktır.
Başta türbin ve jeneratör olmak üzere, yenilenebilir enerjiyle ilgili
mekanik ve elektronik aksamın yerli üretiminin geliştirilmesi için kamu
öncülüğünde projeler yürütülecektir.
Su kaynakları ekosisteme duyarlı bir anlayışla yönetilecek
Su kaynaklarının geliştirilmesi, su hizmetlerinin yönetilmesi ve su-
yun kullanılmasını içeren bütüncül bir yaklaşımla içme suyu, jeotermal
sular, yağmur suyu, deniz suyu ve sahip olunan yer altı ve yer üstü tüm
su kaynakları etkin bir şekilde değerlendirilecektir.
Su yönetimi; uluslararası politikaların millî çıkarlarımız ve toplumsal
gerçeklerimiz ışığında değerlendirilmesi ve sürdürülebilir bir su politika-
sının uygulanması esasına dayanacaktır. Bu kapsamda kaynak ile talebi
de buluşturacak olan “su yolları projesi” uygulamaya konulacaktır.
Suyun kaynağından itibaren korunması, kirletilmemesi, barajların
çevre ile uyum içinde bulunması, baraj göllerinin erozyonun etkileri ile
kentsel atıklardan korunması, sağlıklı içme ve kullanma suyunun ulusla-
rarası standartlarda sağlanması esas olacaktır.
Ülkemizin önceliklerine göre tüm su kaynaklarımızın planlanması,
yönetimi, geliştirilmesi ve işletilmesi ile su konusundaki ulusal politika-
ların ve uluslararası sözleşmelerin bütüncül bir anlayışla takip, değerlen-
dirme ve koordinasyonu sağlanacaktır.
Tarımsal amaçlı sulamalarda yeni sulama teknolojilerinin kullanıl-
ması konusunda çiftçiler ve tarımsal işletmeler desteklenecek, suyun
ekonomik kullanılması sağlanırken verimli tarım toprağının tuzlanması
önlenecektir.
145Madenlerimiz yüksek katma değerli ürünlere dönüştürülecek
Bilinen maden rezervlerimize ilâve olarak yeni rezervlerin bulunması,
sanayi ve enerji sektörlerinin hammadde taleplerinin ucuz ve güvenli bir
şekilde sağlanması, işlenmiş maden ihracatımızın artırılması madencilik
politikamızın esasını oluşturacaktır.
İthal zorunluluğu olan madenlerde arz güvenliğini sağlamak ama-
cıyla özel sektörün Türk cumhuriyetleri başta olmak üzere yurtdışında
yatırım yapması desteklenecektir.
Kıymetli madenlerin işlenmeden cevher olarak satılması yerine,
yüksek ileri teknoloji kullanılarak katma değerli yeni ürünlere dönüştü-
rülmesi suretiyle satılması sağlanacaktır. Bu amaçla Ar-Ge faaliyetlerine
daha fazla kaynak ayrılacaktır.
Arama faaliyetlerine tahsis edilen kaynak artırılacak ve özel sektörün
arama faaliyetlerine girmesini sağlayıcı tedbirler alınacaktır. Arama ve
işletme faaliyetlerinde teknoloji transferine önem verilecektir.
Sektörde, yürütülecek olan ekonomik faaliyetleri planlayacak, yön-
lendirecek, destekleyecek, bilgi ve veriyi üretecek bir yapılanmaya gidi-
lecektir. Üretim maliyetlerini düşük tutmak amacıyla, kabul edilebilir
madencilik tekniklerinden ve mali denetimden uzak bir şekilde faaliyet
gösteren maden işletmeleri yakın takibe alınacak, sektördeki kayıtdışılık
önlenecektir. İş güvenliği ve işçi sağlığı alanındaki reformlar, madencilik
sektöründeki düzenlemelerle paralel biçimde yapılacaktır.
Rodövans uygulamaları gözden geçirilerek rodövansçı firmaların de-
netimi etkin bir şekilde yapılacaktır.
14610- ULAŞTIRMA
Hızlı, güvenli ve düşük maliyetli bir ulaştırma sistemi tesis edilecek
Ulaştırma sisteminin hızlı, güvenli ve ileri teknolojiyi kullanan, çev-
reye duyarlı, rekabeti tesis edecek, uluslararası ulaşım koridorları ile bü-
tünleşen, yaygın ve katlanılabilir maliyette ve sanayiyi yönlendirecek bir
yapıda olması sağlanacaktır.
Ekonomik ve sosyal kalkınmaya destek olacak, milli menfaatleri
kollayacak, güvenlik sisteminin taleplerini karşılayacak, vatandaşın re-
fah düzeyini yükseltecek ve kullanıcıların memnuniyetini sağlayacak bir
ulaştırma sistemi tesis edilecektir.
Kara, deniz ve hava yolu ulaşımı için akıllı araçlar ve akıllı sistemler
geliştirilecektir.
Kombine taşımacılık geliştirilecek
Ulaştırma alt sistemlerinin birbirlerini tamamlayıcı nitelikte olma-
sına önem verilecek, denizyolu-karayolu ve denizyolu-demiryolu kom-
bine taşımacılığı geliştirecek projelere öncelik verilecektir. Deniz ulaşımı
imkânlarının olmadığı durumlarda ise demiryolu-karayolu kombine taşı-
macılık sistemleri değerlendirilecektir.
Ulaştırma modları arasındaki dengesizliğin giderilebilmesi için de-
miryolu ve deniz yolu fiziki alt yapısı geliştirilecek, limanların demiryolu
ile karayolu bağlantıları güçlendirilecektir.
Demiryolları, limanlar ve hava limanları ile başta bölünmüş yollar
olmak üzere karayoluyla ulaşımın standartları yükseltilecektir. Yük ve
yolcu taşımacılığında demir yolu ve deniz taşımacılığının payı önemli
ölçüde artırılacaktır.
Trafik yoğunluğu fazla olan bölgelerde yeni bölünmüş kara yolları ve
alternatif yollar inşa edilecektir. Karayolları Genel Müdürlüğü bünyesinde
147etkin bir varlık yönetimi tesis edilecek, otoyollarda mevcut altyapının
korunmasına önem ve öncelik verilecek, ağır taşıt trafiği yoğun olan
güzergâhlarda fiziki standartlar iyileştirilecektir.
“Çanakkale boğaz geçişi” projesi gerçekleştirilecek
Güney Marmara-Ege aksı ile Trakya ve Avrupa kara ulaşım koridor-
larının bütünleşmesini sağlayacak “Çanakkale boğaz geçişi” projesi ger-
çekleştirilecektir.
Uzun dönemde doğu-batı ulaşım koridorlarındaki alt yapı geliştiril-
mesine paralel olarak güney-kuzey ulaşım alt yapısının geliştirilmesi çer-
çevesinde, Samsun-Adana ve Trabzon-GAP hattına demiryolu, karayolu
ve liman entegrasyonunu sağlayacak yatırımlar yapılacaktır.
Demiryolu ağı yaygınlaştırılacak ve teknoloji yenilenecek
Demiryollarının standartları yükseltilecek, yüksek hız ve ulaşım kon-
foru sağlayan demiryolları inşa edilerek demiryolu ağı yaygınlaştırılacak,
sanayi odaklarının liman ve ana hat demiryolu bağlantıları gerçekleşti-
rilecektir.
Hızlı tren ulaşım teknolojileri geliştirilerek raylı taşımacılıkta altyapı,
üstyapı ve elektromekaniğin yerli üretimi sağlanacaktır.
Hızlı tren ülke sathına yaygınlaştırılacak
Ankara-Afyonkarahisar-İzmir, Ankara-Adana-Gaziantep-Şanlıurfa
ve bu hatta bağlantılı olarak Şanlıurfa- Diyarbakır ve Şanlıurfa-Mardin,
Ankara-Sivas-Erzurum, Antalya-Konya-Aksaray-Nevşehir-Kayseri, İs-
tanbul-Antalya, İstanbul-Bursa-İzmir, Ankara-Çorum-Amasya-Samsun
hızlı tren projeleri uygulamaya konulacaktır.
Devlet Demiryolları’nın piyasa koşullarına uyumlu, etkin ve ekono-
mik hizmet üreten işletmecilik anlayışına kavuşturulması ve diğer ulaşım
türleriyle bütünleşmesi sağlanacaktır.
148Demiryolunda özel sektör tren işletmeciliği geliştirilecek, özel sek-
törle ortaklıklara gidilerek başta sanayi bölgelerine olmak üzere demir-
yolu bağlantı hatları yapılacaktır.
Deniz taşımacılığı güçlendirilecek
Ulaştırma sistemindeki liman alt yapıları, terminal imkânları ve ana
ulaşım arter bağlantılarındaki yetersizlikler giderilecektir. İç bölge bağ-
lantıları geliştirilerek limanlar, kombine taşımacılık yapabilen lojistik
merkezler haline getirilecektir.
Transit yük taşımacılığı açısından uygun olan limanların kapasitesi
artırılacaktır.
Limanların coğrafi tekel konumu dikkate alınarak etkin bir düzenle-
me ve denetim sistemi oluşturulacaktır.
Çandarlı ve Mersin Konteyner Limanları kullanıma açılacak, Filyos li-
manı yapımına başlanılacaktır. Liman yönetimindeki dağınıklığın gideril-
mesini teminen bir liman yönetim modeli oluşturulacaktır.
Deniz taşıma filosunun, kapasitesinin ve verimliliğinin artırılmasına
dönük yatırımların teşvik edilmesi, dış ticaret taşımasının milli bayraklı
gemiler tarafından yapılarak, filonun deniz taşımacılığından daha fazla
pay alması sağlanacaktır.
Gemi inşa sanayinde sürdürülebilir rekabet şartlarının oluşturulması
için gerekli çalışmalar yapılacaktır.
Açık deniz platformları yapım ve işletme taleplerinin karşılanması
için gerekli üretim altyapısı oluşturulmasına yönelik çalışmalar yapıla-
caktır.
Denizcilik sanayiin milli ve bölgesel ölçekte mekânsal strateji planla-
maları tamamlanarak gerçekleştirilmesi sağlanacaktır.
149Sivil havacılık geliştirilecek, yolcu ve kargo kapasitesi artırılacak
Hava yolu taşımacılığının uluslararası standartlara uygun şekilde
hizmet vermesi sağlanacak, bölgesel hava yolcu taşımacılığının geliştiril-
mesi için maliyet azaltıcı tedbirler alınacak ve hava yolu şirketleri küçük
hava meydanı trafiğine ve yolcu profiline uygun filo kapasitesi oluştur-
ması için yönlendirilecektir.
Hava kargo taşımacılığının geliştirilmesi için özendirici tedbirler alı-
nacak, dış ticarete konu ürünlerin taşınmasında yerli hava kargo filosu-
nun payı artırılacak ve bölgemizde yer alan ülkelerin hava kargo pazarın-
dan pay alınmasına dönük bir strateji takip edilecektir.
Lojistik merkezler kurulacak
Uluslararası ulaştırma ve enerji koridorları üzerinde yer alan ülkemi-
zin, lojistik ve ulaştırma altyapısı geliştirilerek “bölgesel lojistik merkezi
üs” olması sağlanacaktır.
Bu kapsamda yüksek kapasiteli kara, deniz, demir ve hava yolu bağ-
lantıları bulunan organize lojistik bölgeler inşa edilecek, bu bölgeler ara-
cılığı ile sanayi, enerji ve tarımsal üretim havzalarının iç piyasa ve ulusla-
rarası piyasalara erişimi sağlanacaktır.
Büyükşehirlerde kent içi ulaşım modelleri geliştirilecek
Büyük şehirlerdeki kentçi ulaşımda toplu taşımayı özendirecek ve
talebin yönetilmesini sağlayacak düzenlemeler hayata geçirilecek, kent
merkezlerinin dışına otopark yapılmak suretiyle “park et-bin” uygula-
ması özendirilecektir. Ayrıca istasyon ve iskele gibi toplu taşıma aktarma
yerlerinde de otoparklar tesis edilecektir.
Kent içi ulaşımda projelendirme, finansman, uygulama ve işletmeye
ilişkin standartlar geliştirilecektir. Belediyelerin metro gibi büyük yatı-
rımları desteklenecektir.
150Kent içi ulaşım altyapısının sadece araç odaklı olmaktan çıkartılarak
insan odaklı yapılanması sağlanacaktır. Engelli vatandaşların hayatını ko-
laylaştıracak ulaşım çözümleri getirilecektir.
İstanbul’da; kentin kuzeyine yönelik yerleşim baskıları önlenecek;
kentin iki yakasındaki nüfus ve istihdam dengesini sağlayacak ve bu çer-
çevede Boğaz geçişlerindeki yolculuk talebini azaltacak politikalar uygu-
lanacaktır.
11- TARIM, HAYVANCILIK VE KIRSAL KALKINMA
Tarım sektörü rekabet gücü yüksek bir yapıya kavuşturulacak
Tarım sektörü; üretim, işleme ve pazarlama boyutlarıyla bütüncül bir
yapıya kavuşturulacaktır. Yüksek verimlilikte ve kaliteli ürün üreten, tek-
noloji kullanabilen, ülke insanını besleyebilen ve ihracat kapasitesi yük-
sek bir düzeye getirilecektir. Doğal kaynakların dengeli kullanımını gö-
zeten, büyümeye sürdürülebilir katkı sağlayan, örgütlü ve rekabet gücü
yüksek bir yapıya kavuşturulması sağlanacaktır.
Tarımsal yapı; fiziksel, teknolojik ve toplumsal boyutlarıyla, çağdaş
değişim ve dönüşümlere uygun hale getirilecektir.
“Sözleşmeli üretim modeli” geliştirilerek bir taraftan çiftçilerimizin
ürünlerinin gerçek değeri üzerinden pazarlanmasına, diğer taraftan sa-
nayici, tüccar ve ihracatçılara sürekli, kaliteli, yüksek standartta, uygun
nitelik ve fiyatta hammadde arzına imkân sağlanacaktır.
Tarımda modern işletmeciliğe dönüşüm sağlanacak, teknoloji
yoğun kullanılacak
Tarımda aile işletmeciliği verimli bir yapıya kavuşturularak, modern
esaslara göre faaliyet gösteren işletmeciliğe dönüşüm sağlanacak,
bu amaçla işletmelerin birleşmeleri teşvik edilecek ve çiftçilerimizin
151toplumsal refah ve çağdaş hayat şartlarından hak ettikleri payı almaları
temin edilecektir.
İç ticaret hadlerinin sektör aleyhine işlemesini önlemek üzere
ürün-girdi fiyatlandırma mekanizmaları oluşturulacaktır.
Kamu tarımsal işletmelerinin, hizmet fonksiyonlarına uygun olarak,
özel sektör ile projeye dayalı işbirliğine yönelmeleri sağlanacaktır.
Genetik mühendisliği, bioteknoloji, sulama ve mekanizasyon tekno-
lojilerinden etkin bir biçimde yararlanılacaktır.
Mayınlı araziler mayından arındırılarak tarımsal amaçlı kullanılmak
üzere yoksul çiftçilerin kullanımına tahsis edilecektir.
Tarımsal piyasalarda denetim etkinleştirilecek, amaç dışı kullanım ve
kaçakçılık önlenecek
Hububat, tütün, et, şeker ve süt piyasalarında denetim etkinleşti-
rilecek, tarımsal ürün ve üretimde kullanılan girdilerin piyasa şartlarında
üretiminin sürdürülebilirliği sağlanacaktır.
Tarımsal ürün ve gıda kaçakçılığı önlenecektir.
Arazi kaynaklarının fonksiyonel kullanımını engelleyen ve tarımsal
üretim kapasitesini sınırlayan; iklim, toprak, su ve arazinin yüzey şartla-
rı ile onun kullanımı ve yönetiminden kaynaklanan sorunlar giderilecek,
tarım arazilerinin amaç dışı kullanımı önlenecektir.
Gıda güvenliği ve güvenilirliği çağdaş normlara ulaştırılacak
Gıda güvenliği ve güvenilirliği çağdaş normlara ulaştırılacak, tüketi-
cinin korunması ve bilinçlendirilmesi sağlanacaktır.
Tarımsal ürün ve mamul maddeler akredite laboratuvarlarda analiz
edilerek, tüketici sağlığı korunacaktır.
Genetiği bozulmamış ürünlerin korunması ve geliştirilmesine önem
verilecektir. Bitki ve hayvan varlığının korunması amacıyla “Gen Banka-
sı”na önem verilecektir.
152Organik nitelikli tarımsal üretim ve iyi tarım uygulamaları teşvik
edilecek, üretim faaliyetlerinin ülke çapında yaygınlaştırılması
sağlanacaktır.
Üretici birlikleri güçlendirilecek, çiftçi bilinçlendirilecek
Üretici örgütlerinin güçlendirilmesine, tarımsal işletmelerin rekabet
güçlerinin artırılmasına ve pazarlama ağlarının geliştirilmesine ağırlık ve-
rilecektir.
Tarımsal üreticilerin en kısa zincir ile pazara ulaşımı sağlanacak, üre-
ticilerin daha çok kazanması ve tüketicilerin daha ucuza gıda tüketimi
temin edilecektir.
Çiftçilerimizin ürün ve bölge bazında örgütlenerek, üretimden pazar-
lamaya kadar olan her safhada güçlü bir konum elde etmelerine imkan
sağlamak amacıyla “Üretici Birlikleri” etkin hale getirilecektir.
Tarım Satış Kooperatifleri Birlikleri, üretici birliklerinin temelini oluş-
turacak ve üretici birlikleri özellikle pazarlama konusunda aktif olarak
faaliyet gösterecek şekilde yeniden düzenlenecektir.
Tarımsal yayım faaliyetlerine ağırlık verilecek, gönüllü çiftçiler seçi-
lerek modern ve örnek teşkil edecek tarımsal uygulamalar gerçekleştiri-
lecektir.
Toprak ve su kaynaklarının kirletilmesi önlenecek, gübre, ilaç ve su
kaynaklarının verimli ve etkin kullanımı hususunda çiftçi bilinçlendirile-
cektir.
Yüksek kalitede fide ve fidan üretimi desteklenecek
Ülkemiz şartlarına uygun yüksek verim ve kalitede tohum, fide ve
fidan üretimi ve geliştirilmesi desteklenecek ve dış bağımlılığa son veri-
lecektir.
153Zararlılara karşı biyolojik mücadele yanında alternatif mücadele yol-
larına öncelik verilirken, çağdaş bitki koruma ve gıda güvenliği dikkate
alınarak ekolojik ürünlerin üretimi özendirilecektir.
Dünya üretiminde önemli paya sahip olduğumuz fındık, incir ve ka-
yısı gibi ürünlerin katma değer yaratarak satışı, pazarlanması ve fiyatları-
nın tespitinde söz sahibi olunabilmesi için gerekli idari, hukuki ve teknik
alt yapı oluşturulacak, bu amaçla gerekli yatırımlar yapılacaktır.
Teknik ve ekonomik olarak sulamaya açılabilecek alanların, azamî
ölçülerde sulanmasına yönelik altyapı projelerine önem ve öncelik veri-
lecektir.
Tarımsal destekler artırılacak
Tarımsal destekler, ürün arz ve talebini dikkate alan, üretici refahını
artıran, girdi maliyetlerini azaltan, üretim maliyeti ve ürün fiyatı denge-
sini gözeten, afete karşı koruyan, üretimde verimliliği, etkinliği ve kaliteyi
artırmayı hedefleyen bir anlayışla yapılandırılarak artırılacaktır.
Tarımsal amaçlı sulamalarda yeni sulama teknolojilerinin kullanıl-
ması konusunda çiftçiler ve tarımsal işletmeler desteklenecek, suyun
ekonomik kullanılması sağlanırken verimli tarım toprağının tuzlanması
önlenecektir.
Tarla içi geliştirme hizmetleri etkinleştirilerek sulama oranı artırıla-
caktır. Mevcut su iletim ve dağıtım tesislerinde toprak kanallar ile klasik
sistemler yenilenerek kapalı sisteme geçiş hızlandırılacak ve tarla içi su-
lamalarda damla sulama, yağmurlama sulama gibi modern sulama yön-
temleri yaygınlaştırılacaktır. Bu amaçla teşvikler artırılacak ve alternatif
uygun kredi imkânları getirilecektir.
Hazine arazilerini kiralayan çiftçiler desteklerden yararlandırılacak
Hazine arazilerinde tarımsal üretimde bulunanların tarımsal destek-
lerden yararlanması sağlanacaktır. Hazine ile olan uyuşmazlıklar gideri-
lecek ve araziler kullanıcılarına uzun vadeli olarak kiralanacaktır.
154Tarımsal ürün planlamasına katkı sağlayan alternatif ürün projesi
kapsamında yapılan desteklemeler yaygınlaştırılacaktır.
Temel tarımsal girdilerin üzerindeki vergiler kaldırılacak
Çiftçinin başta mazot, gübre ve yem olmak üzere temel girdilere
ucuz erişimi sağlanacaktır.
Mazot 1 Lira 75 Kuruş olacak
Bu çerçevede çiftçilerin desteklenmesi amacıyla mazot, gübre, ilaç,
tohum, yem ve fide gibi temel tarımsal girdilerin üzerindeki ÖTV ve KDV
kaldırılacaktır.
Sulamada ve tarım işletmelerinde kullanılan elektrikten KDV alın-
mayacak ve çiftçilerimizin ucuz elektrik kullanmaları sağlanacak, elekt-
rik fatura bedellerinin hasat dönemi fatura edilerek tahsili imkânı temin
edilecektir.
Tarımda marka ürünler geliştirilecek
Üretimin artırılması, ürünlerin işlenerek kıymetlendirilmesi, iç ve dış
piyasalarda pazarlanmasının temin edilmesiyle çiftçilerimizin gelirinin
artırılması sağlanacaktır.
Tarımda marka ürünler geliştirilip uluslararası ticaretten daha fazla
pay alınması sağlanacaktır.
Ülkemiz için stratejik öneme sahip buğday, mısır, pamuk, soya, ay-
çiçeği, çeltik, fındık, incir, üzüm, kayısı, zeytin, yerfıstığı ve enerji bitkile-
ri gibi ürünlerimiz için özel destekleme programları geliştirilecek ve bu
ürünlere fiyat garantisi verilecektir.
155Tarımda arz fazlası ürünlere ihracat ve pazarlama
desteği sağlanacak
Verimliliği artırıcı teknoloji kullanımı ve su tasarrufu sağlayıcı sulama
yatırımları desteklenecektir.
Ülke çapında “tarımsal havzalar” belirlenecek ve yatırımlar havza ba-
zında bir bütün olarak değerlendirilecektir. Teşvik kapsamında yürütülen
yatırımlar “takipli projeler” kapsamında yürütülecek ve sonuçlandırıla-
caktır.
Tarımsal ihracata sağlanan destekler artırılacak ve özellikle arz faz-
lası ürünlere ihracat ve pazarlama desteği sağlanacaktır.
“Tarım Kentleri” kurulacak
Tarımsal ürünlerin çeşitlendirilmesi, verim ve kalitenin artırılması,
yerinde işlenerek katma değer elde edilmesi ve istihdam sağlanması,
marka olarak pazarlanmasına dayalı temel tarımsal yapılanma oluştu-
rularak; yatırım ve teknolojiyi kırsal alanlara yöneltmek üzere, katılımcı
kalkınmayı destekleyecek tarım-sanayi entegrasyonunun sağlandığı kır-
sal cazibe birimleri olan “Tarım Kentleri” kurulacaktır.
Vadeli işlem borsası ve ürün sigortası sistemi etkinleştirilecek
Tarım ürünlerinde fiyat istikrarının sağlanmasında önemli bir araç
olan vadeli işlem borsaları etkinleştirilecek, ürün borsaları geliştirilecek
ayrıca lisanslı depo kullanımı yaygınlaştırılacak, çiftçimizi ve ürününü
risklere karşı korumak amacıyla, ürün sigortası sistemi ve sözleşmeli çift-
çilik müesseseleri geliştirilecektir.
Tarım ve sanayi işletmeleri için sanal borsalar kurulacak, alım-satım
işlemlerinin bu merkezlerden yapılması teşvik edilecektir.
156Hayvancılık destekleri artırılacak
Hayvancılık, alt sektörleriyle birlikte bölgesel bazlı olarak ele alına-
cak, destekleme politikaları bu çerçevede düzenlenecektir.
Hayvancılığı desteklemek amacıyla bütçeden yapılan destek öde-
meleri artırılacaktır.
Hayvancılık desteklerinin, illerin potansiyelleri dikkate alınarak adil
ve dengeli bir şekilde verilmesi sağlanacaktır.
Hayvan ıslahı, kaliteli yem ve yem bitkileri üretimi artırılacak, hay-
van hastalıkları ve zararlıları ile etkin mücadele edilecek, hayvan ürünleri
sanayi ülke genelinde yaygınlaştırılacaktır.
Hayvancılıkta verimlilik ve kalite artışı sağlanacak, et ürünlerinin
istikrarlı bir şekilde artırılması amacıyla besi hayvancılığının geliştirilmesi
desteklenecektir.
Entegre hayvancılık organize bölgesi oluşturulacak
Kızılırmak Hirfanlı Barajının etrafı 150-200 dönümlük birimlere bö-
lünerek en az 200 büyükbaş hayvan barındıracak besi ve süt hayvancılığı
çiftlikleri kurmak üzere özel sektöre verilecektir. Sundurmalı barınaklar
kurularak açık besicilikle 750 bin büyük başlık besicilik alanı oluşturula-
caktır.
Barajdan alınacak su ile yonca ve benzeri hayvan yemi yetiştirilecek-
tir. Bu büyülükteki besicilik projesi bünyesinde ayrıca yem fabrikası, et
ve et ürünleri sanayi, soğuk hava depoları ile deri sanayi kurulması sağ-
lanacaktır.
Kredilerde ipotek sorunu çözülecek, dosya masrafı alınması
önlenecek
Ziraat Bankası’nın kredi desteklemelerinde yaşanan ipotek sorunu-
na çözüm getirilecektir. Üreticiden ipotek için ev, arsa, araba gibi başka
157varlıklar istenmesinin, ya da memur, emekli gibi kredibilitesi olan kefil
aranması uygulamasının önüne geçilecektir.
Ziraat Bankasının üreticilere kullandırdığı sıfır faizli kredi için
üreticiden dosya masrafı ya da başka adlar altında ücret ve komisyon
alınması önlenecektir.
Hayvancılıkta hibe programlarından yararlanılması
kolaylaştırılacak
Hayvancılıkla ilgili hibe programlarındaki kaynağın kullanılmasına
kolaylık getirilecek, bu amaçla mevzuat süratle gözden geçirilecek ve ge-
rekli sadeleştirmeler yapılacaktır.
Hibe programına girip girmeyeceği belli olmayan bir proje için üre-
ticilerin yüksek masraf nedeniyle başvuru yapmadıkları dikkate alınarak,
bu programlara avam projeler ve yaklaşık keşif ve metrajlarla başvuru
yapılması ve projenin programa girmesiyle, hibe sözleşmesi imzalama-
dan önce uygulama projeleri ve ruhsatların istenmesi, böylelikle başvu-
ruların hızla artması sağlanacaktır.
Yurtiçi belgeli damızlık hayvan yetiştirilmesine önem verilecek
Yurtiçi belgeli damızlık hayvan yetiştirilmesi, sunî tohumlama ve süt
hayvancılığına önem verilecektir.
Hayvancılığın en önemli girdisi olan yem bitkileri üretimi teşvik edi-
lecek ve yem bitkileri ile yağlı tohumlu bitki üretimine verilen destekler
artırılacaktır.
Hayvan üreticilerinin yem ve kepek başta olmak üzere kullandıkları
girdilerdeki KDV yüzde 1’e düşürülecektir.
Meraların etkin kullanımı teşvik edilecektir.
Canlı hayvan kaçakçılığı önlenecektir.
158Tarımla ilgili kurumsal yapı yeniden düzenlenecek
Tarım sektöründe faaliyet gösteren KİT’ler, tarım satış kooperatifleri
ve bankaların rasyonel çalışmaları sağlanarak tarım sektörünü gerçek an-
lamda destekleyecek bir yapıya kavuşturulması temin edilecektir.
Tarımsal araştırma enstitüleri ile üniversitelerin işbirliği içinde araş-
tırma, geliştirme ve kontrol faaliyetlerini yürüterek yüksek katma değerli
tarımsal ürünler elde edilmesi sağlanacaktır.
Tarımsal veri tabanı oluşturulacaktır.
Et ve Süt Kurumu piyasayı düzenleyecek bir müdahale kurumu ola-
rak etkin bir yapıya kavuşturulacaktır.
Et ve süt ürünlerinde hem üretici hem de tüketicinin mağduriyetini
gidermek için öncelikle fiyat denetimi titizlikle yapılacaktır.
Et ve sütte garanti fiyat uygulamasına geçilecektir.
Toprak Mahsulleri Ofisi yeniden yapılandırılacak ve seçilmiş bitkisel
ürünler için etkin bir müdahale kurumu olarak görev yapması sağlana-
caktır.
Çiftçimizin yerli ve kaliteli tohum çeşitlerine ulaşması sağlanacak, bu
amaçla sertifikalık tohum desteği artırılacak, tohum üretiminde Ar-Ge
için verilen destek yükseltilecektir.
Tohum üretim ve genetik araştırmalar merkezleri kurulacaktır.
Yerel ve coğrafi şartlar dikkate alınarak gıda ve hayvancılık konula-
rında “İhtisas Merkezleri” oluşturulacaktır.
TİGEM arazi ve işletmelerinin amacına uygun ve verimli şekilde kul-
lanımı sağlanacaktır.
Ormanlar korunacak, orman köylüsünün mağduriyeti giderilecek
Ormanlar çok amaçlı yararlanma, devamlılık, katılımcılık,
biyolojik çeşitlilik, uzmanlaşma, su ve yaban hayatının ve ekosistemin
159etkin korunması hususları dikkate alınarak işletilecek, korunacak ve
geliştirilecektir.
Ormanlarımızın geliştirilmesi, bakım ve koruma hizmetlerinin yay-
gınlaştırılması, orman yangınlarının önlenmesi, söndürmeye ilişkin so-
nuç alıcı yöntemler geliştirilmesi sağlanacaktır.
Ormancılığın desteklenmesi amacıyla, orman köylüsüne ve talep
eden gerçek ve tüzel kişilere, belirli şartlar ve sürelerle, bedelsiz arazi
tahsis edilerek özel ormancılık geliştirilecektir.
Ormanların doğal gelişim sahaları içinde yerleşmiş ve ormancılık
dışında başkaca bir iş yapamayan orman köylülerine, tarımsal üretim
yapabileceği arazi tahsisleri yapılarak iskânları temin edilecektir.
Bunlardan boşalan alanlar ormanlaştırılarak iskâna yasak bölgeye
dönüştürülecektir.
2/B sorunu adil ve hakkaniyete uygun şekilde çözüme
kavuşturulacak
Orman kadastrosu ile genel kadastro birleştirilerek, mülkiyet anlaş-
mazlıklarının giderilmesi temin edilecektir.
Bu kapsamda 2/B sorunu “villa” ile “yayla evi” sahipliğini birbirinden
ayıran adil ve hakkaniyetli bir yöntemle çözülecek, büyük kent
merkezlerinde ve sahillerde rant dağıtma yolu olarak kullanılmasına izin
verilmeyecek, özellikle orman köylüsünün mağduriyetleri giderilecektir.
Kırsal kalkınma programı uygulanacak, her köye kamu görevlisi
atanacak
Kırsal yerleşim yerlerinin ekonomik, sosyal ve kültürel yatırımları
tamamlanacak, kırsal alan içinde yaşayan vatandaşlarımızın tarımsal,
ekonomik ve sosyal refah düzeyinin artırılması ve tüm uğraşlarda aktif
olarak yer almaları temin edilecektir.
160Kırsal kalkınma çalışmalarında odak, öncü ve destek sektörler belir-
lenecek ve çalışmalar bu çerçevede şekillendirilecektir.
Kırsal kalkınmanın en önemli unsurlarından olan köylerin ekonomik
ve sosyal hayatını desteklemeye yönelik olarak her köye tarım, orman ve
hayvancılıkla ilgili kamu görevlileri atanacaktır.
Köy kalkınma planları yapılacak, merkez köyler oluşturulacak,
köy sosyal yaşam üniteleri geliştirilecek
Kırsal kesimde yaşayan insanlarımızın refah seviyesini artırmak için
kırsal kalkınma projeleri kapsamında köy kalkınma planları yapılacak ve
alt yapı yatırımları en kısa zamanda tamamlanacaktır.
Gelişme eğilimi yüksek olan köylerimiz belirlenerek, bu köylerimizin
alt yapısı tamamlanacak ve küçük ve dağınık yerleşim birimlerinde yaşa-
yanların yöneleceği “Çekim merkezi” hâline gelmeleri sağlanacaktır.
Köy sosyal yaşam üniteleri geliştirilecektir. Su şebekeleri ve depo-
lama birimleri ile arıtma sistemleri sağlıklı hâle getirilecek, susuz hiçbir
yerleşim yeri kalmayacaktır.
12- BÖLGESEL KALKINMA
Ülke genelinde bölge plânları ve il gelişme plânları hazırlanacak
Çağdaş dünya nimetlerinden bütün vatandaşların hakça yararlandığı
bir kalkınma modelinin gerçekleştirilmesi bölgesel kalkınma politikamı-
zın esası olacaktır.
Ülkemizin sahip olduğu potansiyel harekete geçirilerek az gelişmiş
yörelerde yaşayan halkımızın refah düzeyi yükseltilecek ve bölgeler arası
gelişmişlik farkları giderilecektir.
Devletin şefkati ülkenin en ücra köşesindeki vatandaş tarafından
hissedilecek, kimse aç ve açıkta bırakılmayacak, adaletle hükmedilecek,
huzur ve güven tam olarak sağlanacaktır.
161Bölgelerin, illerin ve ilçelerin özellikleri, farklılıkları, gelişmişlik dü-
zeyleri, temel sorunları ve potansiyellerinin belirlenmesine yönelik ola-
rak ülke genelinde bölge plânları ve il gelişme plânları hazırlanacaktır.
Her il ve ilçe için hedef sektörler belirlenecek, yöreye özgü mikro kal-
kınma modelleri geliştirilecek
Her il ve ilçe için hedef sektörler belirlenecektir. Özellikle küçük öl-
çekli iller ve ilçeler için “bir il/ilçe bir sektör” prensibinden hareketle he-
def alt sektörler somut olarak belirlenecek, devlet-millet işbirliği içinde
uygulamaya konulacak projelere destek verilecektir. Teşvik mevzuatı da
bu doğrultuda ilçe ve sektör bazlı olarak düzenlenecektir.
Yerel aktör ve dinamikler devreye sokularak yöreye özgü mikro kal-
kınma model ve projeleri geliştirilecektir.
Az gelişmiş yörelerimizde kilit konumda bulunan kadrolar için nite-
likli personelin bölgede çalışmasını özendirici ilave mali ve sosyal haklar
sağlanacaktır.
İl yatırım ve kalkınma ofisleri kurulacak
Özel sektörün güçlendirilmesi, girişimcilik ve rekabet ruhunun ge-
liştirilmesi, bölgesel ve makro politikaların ahenk içinde yürütülmesi
suretiyle yerel kalkınmanın gerçekleştirilebilmesi için, valiliklerin eşgü-
dümünde ilgili kamu kurumları, üniversiteler, meslek kuruluşları, sanayi
ve ticaret odaları ve sivil toplum kuruluşlarının birlikte çalışmasını sağla-
yacak “il yatırım ve kalkınma ofisleri” kurulacaktır.
İl Yatırım ve Kalkınma Ofislerince bölge ve il gelişme planları çerçe-
vesinde hazırlanacak “il eylem planları” ile ildeki her yerleşim biriminin
sorunları tespit edilerek özel sektör ve sivil toplum kuruluşlarının işbirliği
ile çözülecektir.
Özel sektör için uygun yatırım ortamı oluşturulacak
Sanayi ve hizmetler alanında potansiyel arz eden orta büyüklükte-
ki iller belirlenerek, fonksiyonel bölge merkezi özelliği taşıyan bu illerin
162öncelikle, yol, içme suyu, kanalizasyon, konut ve ulaştırma gibi alt yapı
ihtiyaçları süratle giderilecek ve özel sektör için uygun yatırım ortamı
oluşturulacaktır. Kırsal alandan büyük kentlere doğru olan göç, bu mer-
kezlerde tutularak yerinde istihdam sağlanacaktır.
Girişimci ile üniversite arasında etkin iş birliği geliştirilecek
Az gelişmiş yörelerimizde bulunan üniversiteler, bulundukları bölge-
lerin ekonomik ve sosyal kalkınmaları ile ilgili olarak belirli bir görev üst-
lenecektir. Girişimci ile üniversite arasında etkin iş birliği geliştirilecektir.
Üniversitelerin bölgelerin özelliklerine göre belirli alanlarda uzman-
laşması sağlanacaktır.
Yörede girişimci-üniversite işbirliğini güçlendirmek için gereken alt
yapının oluşturulmasını müteakiben üniversiteye yapılacak olan kaynak
tahsisinde girişimci-üniversite ilişki düzeyi bir kriter olarak alınacaktır.
Sektörel cazibe merkezleri oluşturulacak
Ülkemizin sahip olduğu imkân ve potansiyelin sektörel haritası çı-
kartılacak, yatırım teşvikleri, objektif kriterlere göre yerel düzeyde be-
lirlenecek birimler bazında tematik olarak verilecek, belirli yörelerimiz
“sektörel cazibe merkezi” haline getirilecektir.
Bir ilde veya bölgede bütün sektörlerin desteklenmesi yerine, o
bölgede potansiyeli yüksek ve başka yerlere göre üstün olan sektörlerin
desteklenmesi sağlanacaktır.
Yerel potansiyel harekete geçirmek amacıyla az gelişmiş yöreler için
risk sermayesi ve kredi garanti fonu sistemi geliştirilecektir.
Bölgesel lojistik ve pazarlama imkânları artırılacak finansmana eri-
şim kolaylaştırılacaktır.
163Bölgesel kalkınma projeleri hızla tamamlanacak
GAP, DAP, DOKAP, KOP gibi bölgesel kalkınma projeleri hızla ta-
mamlanarak üretim ve istihdam sağlanacak, bölge insanı yoksulluktan
kurtarılacak ve büyükşehirlere göçün de önüne geçilmiş olunacaktır.
13- ESNAF VE SANATKÂR
Esnaf ve sanatkâr kesiminin faaliyetleri desteklenecek
Ekonomide rekabet sağlanarak tekelci oluşumların önlenmesi, istih-
dam yaratılması, gelir dağılımındaki dengesizliklerin giderilmesi, yeni gi-
rişimcilerin ekonomiye kazandırılması, sosyal barışın korunması, bölgeler
arası dengesizliklerin giderilmesi ve yerel potansiyelin harekete geçiril-
mesi amacıyla esnaf ve sanatkâr kesiminin faaliyetleri desteklenecektir.
Ekonominin ve toplumsal yapının temelini oluşturan esnaf ve sanat-
kâr kesimi güçlendirilerek faaliyetlerine dinamizm kazandırılacaktır.
Esnaf kesiminin teknoloji kullanma düzeyi ve ürün kalitesi yükseltile-
cek, verimliliği artırılacak, bilgiye erişimleri kolaylaştırılacak, rehberlik ve
danışmanlık hizmetleri etkinleştirilecek, ana ve yan sanayi ile bütünleş-
meleri sağlanacak, elektronik ticaret imkânları geliştirilecek, işletmeler
arası işbirliği mekanizmaları tesis edilecek, Ar-Ge faaliyetlerine destek
verilecek, istihdam edilen işgücünün eğitim ve beceri düzeyi iyileştirile-
cek, tahsis edilen kaynaklar artırılacaktır.
Meslek standartları geliştirilecek, esnafa ihtisas kimliği kazandırıla-
cak ve mensubiyet bilinci oluşturulacaktır.
Bankacılık kesiminin reel sektöre mali kaynak yönünden sürekli des-
tek verebilir hale getirilmesi sağlanacaktır.
AVM yasası esnafın haklarını koruyacak şekilde yeniden
düzenlenecek
Esnaf ve sanatkârımızı yok olma tehlikesiyle karşı karşıya bırakan bü-
yük market zincirlerinin şehir merkezinde şube açmaları için asgari işyeri
164büyüklüğü standardı getirilecektir. Bu standarda uymayan mevcut şube-
lerin de bir program dahilinde yerleşim yeri dışına taşınması sağlanacak
ve küçük esnaf aleyhine gelişen haksız rekabetin önüne geçilecektir. Bu
çerçevede AVM yasası olarak anılan yasa tümüyle yenilenecektir.
Esnaf ve sanatkarın uygun krediye ve dış pazara erişimi
kolaylaştırılacak
Esnaf ve Sanatkarlar Kredi ve Kefalet Kooperatiflerinin sermaye
yapıları güçlendirilmek suretiyle hazine kaynaklı krediler dışında kalan
krediler için de kefalet vermeleri sağlanarak, esnaf ve sanatkarın krediye
erişimini engelleyen teminat sorunu tamamen ortadan kaldırılacaktır.
Esnaf ve sanatkarlarımızın ürettikleri malların dış pazarlarda tanıtıl-
masına ve yeni pazarlar bulunmasına katkı sağlayacak fuarlara katılma-
ları için özel teşvik sistemleri geliştirilecektir.
Sadece esnaf ve sanatkara özgü destek programı uygulamaya
konulacak
Esnaf ve sanatkarların KOSGEB kredi ve desteklerinden etkin bir şe-
kilde yararlanabilmesi için sadece esnaf ve sanatkarlara özgü programlar
uygulamaya konulacaktır. Halkbankasının esnaf ve sanatkarı etkin bi-
çimde desteklemesi temin edilecektir.
AB hibe Programları kapsamında uygulanan projelerden esnaf ve sa-
natkarın daha fazla ve verimli şekilde faydalanmaları ve projelerin sürdü-
rülebilirliği sağlanacaktır.
Her kesimin rahatlıkla ulaşabileceği yerlerde AHİKENT merkezleri
açılacak, açılan AHİKENT merkezleriyle, bireylerin becerileri doğrultu-
sunda mesleki yeterlilik ve kişisel gelişim gibi ihtiyaçlarını karşılayarak iş
edinmelerine ve kendi işlerini gerçekleştirmelerine imkân verecek destek
sağlanacaktır.
165Çıraklık eğitimi ve mesleki eğitimi özendiren özel destekler
uygulanacak
Mesleki eğitimin hem teorik hem de pratik olarak birlikte verilmesi
sağlanacak, mesleki eğitim yapan işletmeler ve meslek kuruluşları beşeri,
teknik ve mali açıdan desteklenecektir.
Çıraklık eğitimi eğitici, eğitim ortamı ve eğitim programı boyutlarıyla
yenilenecek ve geliştirilecektir.
Meslek lisesi veya çıraklık eğitim merkezlerine devam eden gençleri
istihdam eden esnaf-sanatkar ve küçük işletmelere vergi ve sigorta primi
indirimi ile faizsiz kredi verilmesi gibi teşvik ve kolaylıklar sağlanacaktır.
Yeni işyeri açan esnafa beş yıl süreyle vergi ve prim avantajı
sağlanacak
Yeni işyeri açan ve istihdam yaratan esnaf ve sanatkâra o işyerindeki
faaliyetleri ile ilgili olarak beş yıl süreyle gelir vergisi muafiyeti getirile-
cektir.
Yeni işyeri açan esnaf ve sanatkârın kendi adlarına ödedikleri sigorta
primlerinin yarısı beş yıl süreyle devlet tarafından karşılanacaktır.
Esnafın, gelirinin vergilendirilmesinde asgari geçim indirimi
uygulanacak
Esnaf ve sanatkârların gelirlerinin vergilendirilmesinde asgari geçim
indirimi uygulaması başlatılacaktır.
Şoför esnafının yenilemek için alacağı ticari araçtan vergi
alınmayacak
Geçimini bir tek araçla temin eden şoför esnafının mevcut aracını
yenilemek amacıyla alacağı yeni ticari araçtan on yıl kullanmak şartıyla
KDV ve ÖTV alınmayacaktır.
166Kamyon, otobüs, dolmuş ve taksi şoförlerine yıpranma payı
verilecek
Kamyon, otobüs, dolmuş ve taksi şoförlerine, primlerini düzenli öde-
dikleri çalışma sürelerinin her 4 yılı için bir yıl filli hizmet zammı verile-
cektir.
Yük ve yolcu taşımacılığı yapan esnafımıza vergisiz akaryakıt
verilecek
Akaryakıt kaçakçılığı önlenecek, buradan elde edilecek gelir yük ve
yolcu taşımacılığı faaliyetinde bulunan esnafımıza vergisiz akaryakıt te-
mini için kullanılacaktır.
Şehir içi taşıma sektöründe bulunan esnaf ve sanatkârların elektrikli
araç kullanmaları için bir destek programı uygulamaya konulacaktır.
Yetki belgeleriyle ilgili uygulamalar ve ücretler yeniden
düzenlenecek
Şoför, minibüsçü, servisçi ve nakliyeci esnafının taşımacılık yapa-
bilmesi için zorunlu olan yetki belgeleriyle ilgili uygulamalar ve ücret-
lendirmeler, yapılacak yeni düzenlemelerle şoför esnafına yük olmaktan
çıkarılacaktır.
Kamyon ve otobüslere takoğraf takılması uygulamasındaki sorunlar
giderilecektir.
Korsan taşımacılığa fırsat verilmeyecek
Araçların tescil belgelerinde gösterilen amacın dışında kullanılması
etkin denetim yoluyla önlenecek, gerçek nakliyeci esnafının haksız re-
kabet ile karşı karşıya kalmasına neden olan korsan taşımacılığa fırsat
verilmeyecektir.
167Esnaf ve sanatkârların geçmiş hizmetlerine borçlanma hakkı
verilecek
Esnaf ve sanatkârların, geçmişte vergi mükellefiyeti ve oda kaydı bu-
lunmasına rağmen, kayıt ve tescili olmadığı gerekçesiyle hizmetine say-
dıramadıkları zorunlu sigortalılık sürelerine borçlanma imkânı verilerek
hizmetlerine saydırabilmeleri sağlanacaktır.
Esnaf ve sanatkârlarımızın hastalık ve ayakta tedavi süresinde geçici
iş göremezlik ödeneği alabilmeleri konusunda düzenleme yapılacaktır.
Esnaf ve sanatkarın emekli aylıklarından sosyal güvenlik destek primi
kesilmeyecek
Esnaf BAĞ-KUR emeklilerinin aylıkları iyileştirilerek, gerçek manada
intibak düzenlemesi yapılacak ve emekli aylıkları arasındaki eşitsizlikler
giderilecektir.
Esnaf ve sanatkârımızın emekli aylığından sosyal güvenlik destek
primi (SGDP) kesilmesi uygulaması kaldırılacaktır.
14- İŞSİZLİKLE MÜCADELE
Rant ekonomisinden üretim ekonomisine geçilecek
İşsizlikle mücadelenin esasını, istihdam odaklı sürdürülebilir büyü-
menin gerçekleştirilmesi, istihdam edilebilirlik düzeyinin yükseltilmesi
ve girişimci odaklı piyasanın tesis edilmesi oluşturmaktadır.
Türkiye’nin sahip olduğu bütün üretim faktörlerinin etkin ve verimli
bir şekilde, en üst düzeyde üretim sürecine dahil edileceği tam istihda-
mı esas alan ekonomi programının uygulamaya konulmasıyla, rant eko-
nomisinden yatırım-üretim-istihdamı sürekli artırmayı öngören üretim
ekonomisine geçilecektir.
168Özel teşebbüsün uzun vadeli yatırım kararları alabileceği uygun yatı-
rım iklimi oluşturulacak, küçük ve orta ölçekli işletmeler desteklenecek,
doğrudan yabancı sermayenin katma değer ve istihdam yaratmak üzere
yapacağı yatırımlar özendirilecektir.
İstihdam dostu yatırımlar ve yerli girdi kullanımı özendirilecek
Marka, kalite ve teknoloji esaslı mal ve hizmet üreten, küresel düzey-
de rekabet gücüne sahip olan Türk girişimciliği, istihdam odaklı büyüme
stratejisinin lokomotifi olacaktır.
İstihdam dostu yatırımlara ağırlık verilecek, yerli girdi kullanımının
gereken ölçüde öne çıktığı teşvik politikaları uygulanacak, sanayi ve
hizmetler sektöründe ithalat bağımlılığı azaltılacaktır.
İş ve yatırım ortamı iyileştirilecek
İş ve yatırım ortamı iyileştirilerek yüksek katma değer yaratan ve
yüksek verimlilikte faaliyet gösteren girişimcilik desteklenecektir.
Yabancı sermayenin ve yurtiçi yatırımların istihdam artırıcı alanlara
yönlendirilmesi temin edilecektir.
Kendi işini kurmak isteyen üniversite ve mesleki eğitim mezunu
gençler desteklenecektir.
Dezavantajlı grupların işveren sigorta primi devlet tarafından
karşılanacak
Uzun süreli işsizlerin, gençlerin, kadınların ve dezavantajlı gurupların
istihdamını özendirmek amacıyla “istihdam esaslı” teşvik politikası etkin
bir şekilde uygulanacak, işe alınan her ilave işçi için işveren sigorta primi
devlet tarafından karşılanmaya devam edilecektir.
169Bürokratik işlemlerin sayısı azaltılacak ve süresi kısaltılacak
Yatırım yapma ve işçi çalıştırmaya ilişkin bürokratik işlemlerin sayısı
azaltılacak ve süresi kısaltılacak, organize sanayi bölgeleri ile sanayi ve
ticaretin yoğun olduğu yerlerde vergi, sigorta ve maliyeye ilişkin bürolar
açılarak bu hizmetlerin girişimcinin ayağına götürülmesi sağlanacaktır.
Kayıtdışı işçi istihdamına yol açan mevzuat, maliyet, denetim yeter-
sizliği, bürokrasi gibi hususlarda alınacak tedbirlerle kayıtlılık özendirile-
cek, kaçak yabancı işçi istihdamını önlemeye dönük uygulamalar etkin
hale getirilecektir. Bu çerçevede kaçak yabancı istihdamında uygulanan
cezaların caydırıcılığı sağlanacaktır.
Yeni istihdam özendirilecek
İşsizlik Sigortası Fonu kaynaklarının, aktif işgücü programlarının yay-
gın hale getirilmesinde ve yeni istihdamın özendirilmesinde kullanımı
sağlanacaktır.
İşletmelerin kapasite kullanım oranlarının artışıyla birlikte ortaya çı-
kan ilave işgücü ihtiyacının, mevcut işçilerin haftalık çalışma saatini artı-
rarak fazla mesai ile karşılanması yerine yeni işçi istihdamına yönelmesi
teşvik edilecektir.
İşgücü piyasasında güvence göz ardı edilmeksizin istihdam türlerin-
de ve çalışma sürelerinde esneklik sağlanacaktır.
İşgücünün istihdam edilebilirlik düzeyi geliştirilecek
Eğitim seviyesi yükseltilmek ve vasıf kazandırılmak suretiyle insanı-
mızın istihdam edilebilirlik düzeyi geliştirilecektir.
Eğitim sistemi ile işgücü piyasası arasında güçlü bir bağ tesis edilecek
ve işletmelerin ihtiyacı olan nitelik ve nicelikte insan gücünün yetiştiril-
mesi sağlanacaktır.
Beşerî sermayemiz istihdam açığı olan sektörlere yönlendirilecek ve
eğitim sistemi buna cevaz verecek şekilde düzenlenecektir.
170İş ve meslek danışmanlarına istihdam imkânları getirilecek
İş ve meslek danışmanlarına mesleklerine uygun olan alanlarda is-
tihdam imkânları getirilecek ve mağduriyetleri giderilecektir. Yapılacak
düzenlemeyle sistemin sürekli yeni mağdurlar üretmesi engellenecektir.
Aktif iş gücü programları etkinleştirilecek ve yaygınlaştırılacak
İşgücünün ortalama eğitim süresi artırılacak, yaşam boyu öğrenme
kültürü geliştirilecek, mesleki eğitim standartları yükseltilerek piyasada
kabul edilebilirliği artırılacak, özellikle kadınlara dönük mesleki eğitim
ve beceri kazandırma programları yaygınlaştırılacak, kendi işini kuracak
olanlara girişimcilik eğitimi verilecektir.
Mesleki eğitim, yeniden eğitim, uyum sağlama ve danışmanlık hiz-
meti sunan özel istihdam büroları desteklenecektir.
Engelliler, yoksullar, uzun süreli işsizler, gençler ve kadınların işgücü
piyasasına katılımlarını desteklemek ve iş bulmalarını sağlayacak mesle-
ki vasıf kazandırmak için mesleki eğitim programları uygulanacaktır.
İş gücü piyasası ihtiyaç analizleri doğrultusunda girişimcilik eğitimi,
istihdam garantili programlar, mesleki danışmanlık, rehberlik hizmetle-
ri, işletmelerde eğitim seminerleri, iş gücü yetiştirme ve mesleki eğitim
kursları gibi aktif iş gücü programları etkinleştirilecek ve yaygınlaştırıla-
caktır.
Meslek okulları ile sanayi ve KOBİ’ler arasında sıkı bağ kurulacak
Meslek okulları ile sanayi arasındaki akışkanlığın artırılması
sağlanacaktır.
Eğitim sistemi ile istihdam piyasasının uyumlaştırılması sağlanacak-
tır. Bu amaçla üniversite ve sanayi işbirliğini geliştirecek bir mekanizma-
nın kurulması, yerel ihtiyaçları ve mevcut potansiyeli dikkate alan bö-
lümlerin üniversiteler bünyesinde açılması, meslekî eğitimin kalitesinin
171artırılması ve meslek liseleri ile sanayi ve KOBİ’ler arasında da bağ kura-
cak bir yapının oluşturulması sağlanacaktır.
Mesleki eğitim ile yükseköğretim arasında program bütünlüğü sağla-
nacak, uygulamalı mesleki eğitime ağırlık verilerek işletmelerin ve mes-
leki teşekküllerin bu süreçte aktif rol üstlenmesi sağlanacaktır.
15- YOKSULLUKLA MÜCADELE
Güçlü üretim ekonomisi tesis edilecek
İstikrarlı bir ekonomik büyüme ve güçlü üretim ekonomisi tesis edil-
mek suretiyle; üreten, istihdam yaratan ve üretilen değerden bu süreçte
yer alan her kesimin katkısı ölçüsünde adil pay almasını sağlayan, üretim
sürecinde yer almayan muhtaçların ise sosyal koruma programlarıyla
desteklenmelerini ve yoksulluktan kurtarılmalarını öngören bir sosyal
refah düzeni oluşturulacaktır.
Bu amaçla özel teşebbüsün uzun vadeli yatırım kararları alabilece-
ği uygun yatırım iklimi oluşturulacak, küçük ve orta ölçekli işletmeler
desteklenecek, doğrudan yabancı sermayenin katma değer ve istihdam
yaratmak üzere yapacağı yatırımlar özendirilecektir.
Orta direk canlandırılacak
Sosyal refah politikamızın esasını; öncelikle yoksul insanların yok-
sulluktan kalıcı bir şekilde kurtarılarak yoksulluk sınırının altında hiçbir
vatandaşın bırakılmaması, toplumun refah düzeyinin yükseltilerek va-
tandaşların yaşam kalitesinin iyileştirilmesi oluşturacaktır.
Ekonomik ve sosyal politikaların, orta direk ile dar ve sabit gelirlileri
destekleyecek şekilde ahenk içinde uygulanması ve gelirin dengeli dağı-
lımı sağlanacaktır.
172Bölgeler arası gelişmişlik farklarının azaltılması ve yerel üretim
potansiyelinin harekete geçirilmesi için kamu-özel sektör işbirliği
geliştirilecektir.
Yoksulların üretici konuma getirilmesi esas olacak
Yoksullukla mücadele yoksulların üretici konuma geçmesini ve kendi
kazandıkları ile geçinmesini sağlayıcı nitelikte olacaktır.
Yoksul kesimlere yönelik ekonomik faaliyetler çeşitlendirilerek gelir
getirici projeler desteklenecek, kendi işini kuracak girişimcilere finans-
man, danışmanlık ve pazarlama desteği sağlanacaktır.
Kolay kazanç sağlayan ve istihdam öngörmeyen rant ekonomisine
son verilecek ve kaynakların üretimi teşvik edecek şekilde kullanılması
sağlanacaktır.
Vergi tabana yayılacak, yoksul kesimin vergi yükü hafifletilecek, uy-
gulanacak transfer politikalarıyla yoksul ve yoksullaşma riski taşıyan ke-
simin millî gelirden daha fazla pay almaları sağlanacaktır.
Sosyal refahı artıracak destekleyici düzenlemeler yapılacak
Yoksulluktan en fazla etkilenen eğitim düzeyi düşük, tarım ve or-
mancılıkla uğraşan, kendi hesabına ve yevmiyeli işçi olarak çalışan ke-
simin yoksulluktan kurtarılması için uygulanacak meslek edindirme ve
beceri kazandırma programlarıyla tarım dışı sektörlerde istihdam edil-
meleri imkânı sağlanacaktır.
Temel ihtiyaçlar ile eğitim, sağlık ve sosyal hizmetlerin yoksul kesim-
ler için ulaşılabilir ve kullanılabilir olması sağlanacaktır.
Zorunlu eğitimin ve temel sağlık hizmetlerinin gerektirdiği harcama-
ların aile bütçesine yük oluşturmasına son verilecektir.
173Hiç kimse aç ve açıkta bırakılmayacak
Yardıma muhtaç, yaşlı, kimsesiz, güçsüz, engelli ve özel ilgiye muh-
taç vatandaşlara yönelik olarak farklı kuruluşlar tarafından yürütülen
sosyal yardımlar ve sosyal hizmetler, çağdaş ve entegre bir sistem olarak
yapılandırılacaktır.
Sosyal koruma bilgi sistemi geliştirilerek gerçek yoksulların hakka-
niyete uygun bir şekilde sosyal yardım programlarından yararlanması ve
hiç bir kimsenin aç ve açıkta kalmaması sağlanacaktır.
Sosyal yardım ve gelir artırıcı önlemlerle gıda yoksulluğu sorunu
çözülecektir.
Yoksullaşma riski bulunan kesimlere destek projeleri uygulamaya
konulacaktır.
Sosyal yardım uygulamasının etkin olarak denetimi sağlanarak hak-
sız yararlanmaların önüne geçilecek, gönüllülük esasına dayanan yardım
programlarının hayırseverleri ve yoksul vatandaşları istismar etmesine
fırsat verilmeyecektir. Sosyal yardımlarda hedef doğrudan hak sahiple-
rine ulaşmak olacaktır.
Bankaların ücretli ve emeklilerin maaş hesaplarına bloke
uygulamaları engellenecek, alacakların vasfı ne olursa olsun icra ve haciz
uygulamaları hiç kimsenin gelirini asgari ücretin altına düşürecek şekilde
uygulanamayacaktır.
Sosyal dayanışma güçlendirilecek
Sosyal yardımların yoksul kesimlere daha etkin bir şekilde ulaştırıl-
ması için merkezi idareyle iş birliği içinde; mahallî idarelerin, özel sektö-
rün ve sivil toplum kuruluşlarının faaliyetleri desteklenecektir.
17416- SOSYAL KORUMA
a) Sosyal Yardım ve Destekler
Vatandaşımızın aldığı sosyal yardım ve destekler kesilmeyecek
Halen her ne ad altında olursa olsun taşıdığı şartlar itibariyle sosyal
yardım ve destek alan hiçbir vatandaşımızın aldığı yardım ve destek
kesilmeyecek iktidarımızda da devam edecektir.
Muhtaç ailelere iş imkânı ya da 700 TL “Aile Desteği” verilecek
Muhtaç durumda olan ailelerin en az bir ferdine iş imkânı sağlana-
cak, iş sağlanana kadar ve ailenin muhtaçlık durumuna göre en çok asgari
ücretin yarısı kadar yaklaşık 700 TL olmak üzere “Aile Desteği” ödeme
programı başlatılarak ailelere sosyal koruma uygulaması yapılacaktır. Bu
ödemenin öncelikle ev hanımlarına yapılması esas olacaktır.
65 yaş aylıkları artırılacak, yaşlısı olana sosyal bakım
yardımı verilecek
65 yaşını doldurmuş, muhtaç durumdaki kişilere ödenen aylık, 300
liraya yükseltilecektir.
Yaşlısına bakmakla yükümlü olan muhtaç durumdaki ailelere
yaşlısını koruyup kollaması ve onun her türlü fiziki, ekonomik ve sosyal
ihtiyaçlarını karşılaması için “sosyal bakım yardımı” ödemesi yapılacaktır.
Kamu arazileri yoksul vatandaşlarımıza tahsis edilecek
Kamuya ait atıl kırsal arazilerden kullanılabilir olanları, tarımsal üre-
tim ve istihdam amaçlı olarak işsiz ve yoksul vatandaşlara tahsis edilecek
ve ücretsiz büyük ya da küçükbaş hayvan verilecektir.
175Terörden mağdur olmuş vatandaşlarımıza yardım yapılacak
Sosyal dayanışma amacıyla bölgesel gelişmişlik farklarının gideril-
mesine ilişkin tedbirlerin yanı sıra, terör olaylarından zarar görmüş va-
tandaşlarımıza yardım yapılacaktır.
Evi olmayan muhtaç ailelere 250 TL kira yardımı yapılacak
Evi olmayan muhtaç ailelere sosyal konut sağlanacak, konut sağla-
namadığı durumda ise 250 TL kira yardımı yapılacaktır.
Yoksullara yönelik, bireysel veya toplu konut yatırımlarında her tür-
lü belediye harç ve vergileri kaldırılacaktır.
“Şartlı Eğitim Yardımı” ve “Şartlı Sağlık Yardımı” artırılacak
İlköğretime ve ortaöğretime devam eden çocukların annelerine ya-
pılan “Şartlı Eğitim Yardımı”, muhtaçlık durumları dikkate alınarak en dü-
şük miktar 50 lira olacak şekilde artırılacaktır.
Altı yaş altı bebek ve çocuklar ile hamile veya lohusa annelere “Şartlı
Sağlık Yardımı” artırılacaktır.
Dar gelirli ailelerin elektrik giderleri karşılanacak, ilköğretimde
beslenme desteği verilecek
200 kwh. elektrik tüketen ve ödeme gücü olmayan hane halklarına
ödeme makbuzunu ibraz etmeleri halinde yüzde 75 oranında geri ödeme
yapılacaktır.
Öğrencilere ilköğretim süresince beslenme desteği verilecektir.
Muhtaç durumdaki engelli vatandaşların aylıkları yükseltilecek
Muhtaç durumdaki engelli vatandaşlardan; 18 yaşını dolduran ve
başkasının yardımı olmaksızın hayatını devam ettiremeyecek düzeyde
engelli olanların aylıkları 600 liraya, diğer engelli aylığı ve 18 yaş altı en-
gelli yakını aylığı ise 400 liraya yükseltilecektir.
176Muhtaç ailelere “HİLALKART” verilecek
Muhtaç durumdaki ailelere aylık temel ihtiyaçlarını karşılayabilecek-
leri harcama kartları (HİLALKART) verilecektir. Çeşitli adlar altında yapıl-
ması öngörülen sosyal destek ödeme tutarı bu kartlara yüklenecektir.
Bu kartlar, küçük esnafın desteklenmesi amacıyla sadece ikamet edilen
yerdeki esnaftan yapılacak alışverişte geçerli olacaktır.
Yetim ve öksüz çocuklara aylık 100 TL verilecek
Aylık almayan annesi ya da babası veya her ikisi vefat eden çocukla-
rın her birine aylık 100 TL verilmek üzere bir yardım programı uygulama-
ya konulacaktır.
Sosyal hizmet ve yardımlarda hak arama imkanı verilecek
Sosyal hizmet ve yardımlardan yararlanamayan, az yararlanan ya da
yardımları kesilenlerin hak arayabilmeleri sağlanacak, bu amaçla sosyal
yardım ve hizmetler hakem heyetleri oluşturulacaktır.
b) Gaziler, Şehit Yakınları ve Maluller
Vazife malullerinin mağduriyeti giderilecek
Gazilere ve şehit ailelerine yapılan sosyal tazmin ödemelerinin,
onurlu bir hayat sürdürülebilecek düzeyde olması sağlanacaktır.
Ordu vazife malulleri ile polis vazife malullerinin özlük hakları
iyileştirilecek, gaziler arasındaki eşitsizlik ve mağduriyetler giderilecektir.
Gazilere, 3600 günde emekli olabilme hakkı verilecek
Gazilere, engelli derecesine bakılmaksızın 3600 günde emekli ola-
bilme hakkı verilecektir.
Ücretsiz seyahat kartlarında yaşanan sorunlar çözümlenecektir.
177Malul sayılmayan gazilerin mağduriyetlerini giderecek düzenlemeler
yapılacaktır.
Şeref aylığı artırılacak ve tüm gazilere aynı tutarda ödenecek
Şeref aylığı brüt asgarî ücret tutarına yükseltilecek, başka bir geliri
olsun, olmasın tüm gazilere aynı tutarda şeref aylığı ödenecek, ölümü
hâlinde dul eşinin yanı sıra çocukları ile anne ve babasına da aylık bağla-
nacaktır.
Şehit yetimlerinin hepsine iş hakkı verilecek
Bütün şehit yetimlerine iş hakkı verilecektir.
Şehit ve gazi çocuklarının anne veya baba mesleğine doğrudan girişi
sağlanacak
Gazilerin, şehit ailelerinin ve malûllerin öncelikli olarak işe yerleşti-
rilmeleri, üretime katkıda bulunmaları ve topluma kazandırılmaları sağ-
lanacaktır.
Şehit ve gazi çocuklarının, anne veya babalarının mesleklerini icra
etmek istemeleri halinde, gerekli şartları taşıyanların bu mesleklere sı-
navsız doğrudan intisabı sağlanacaktır.
Şehit ve gazi çocuklarının her kademedeki eğitimini devlet
üslenecek
Şehit ve gazi çocuklarının her kademedeki eğitim harcamalarının
devlet tarafından karşılanması ve yükseköğretime girişlerinde kendileri-
ne kontenjan ayrılması temin edilecektir.
178c) Yaşlılar
Hiçbir yaşlı aç, açıkta ve muhtaç durumda bırakılmayacak
Devleti yaşatmanın yolunun insanı yaşatmaktan geçtiğine, ülkele-
rin değerinin insanlarına verdiği değerle artacağına ve istikbale güvenle
bakabilmek için emekli ve yaşlılara onurlu bir yaşam sürmesinin temin
edilmesi gerektiğine inanan Partimiz; hiçbir yaşlıyı aç, açıkta ve muhtaç
durumda bırakmayacak, yalnızlığa mahkûm edilerek toplumdan dışlan-
masına fırsat vermeyecektir.
Yaşlılara dönük politikalar, onların yaşlılık şartlarını hazırlayan genç-
lik ve aktif çalışma dönemlerini de kapsayacak şekilde şümullü olacaktır.
Yaşlılıkta ekonomik bağımsızlık kazanmanın yolu, yaşlılık öncesindeki
hazırlıklı olmaya bağlı olup, herkesin düzgün işlerde süreklilik arz eden
bir şekilde istihdamı sağlanacak ve istihdam sürecinde haklarının korun-
masına önem verilecektir.
Hasta, engelli ve yoksul yaşlılar korunup gözetilecek ve onların ya-
şam sevincini artıracak ve yaşam kalitesini koruyacak sosyal politikalar
uygulamaya konulacaktır. Yaşlıların istismar ve ihmaline fırsat verilme-
yecektir.
Yaşlılara çağdaş standartlarda sağlık, bakım ve yardım hizmeti
sunulacak
Yaşlılıkta yaşam kalitesini düşüren hastalık ve bakıma muhtaçlık
problemlerine yönelik çözümler getirilecek, yaşlıların sağlık hizmetlerine
kolay erişimi sağlanacak, yaşlı sağlık hizmetlerinin standardı yükseltile-
rek bu hizmetlerden etkin bir şekilde yararlanma temin edilecektir.
Yaşlılara, günlük yaşamını sürdürebilmesi için çağdaş standartlarda
bakım ve yardım hizmetleri sunulacaktır.
Belli nüfusun üzerindeki yerleşim birimlerinin tümünde “Yaşlı Bakım
Evleri” yapılması sağlanacaktır.
179Yalnız yaşayan yaşlıların günlük ihtiyaçlarının karşılanmasına yönelik
olarak destek hizmetleri geliştirilecektir. Bu çerçevede, muhtaç durum-
daki yaşlılara evlerinde temizlik, günlük bakım, alışveriş gibi konularda
destek hizmeti verilecektir. Muhtaç durumdaki yaşlı ve hastalar için ba-
kıcı/refakatçi sistemi geliştirilecektir.
Muhtaç durumdaki yaşlılara yapılan sosyal destek ödemeleri artırı-
lacak, bu ödemelerin sosyal bir hak olduğu gerçeğinden hareketle yapıl-
ması sağlanacaktır.
Yaşlıların bilgi ve deneyimleri topluma sunulacak
Yaşlanma dostu istihdam politikaları uygulanacaktır.
Yaşlıların bilgilerini, yaşam deneyimlerini ve becerilerini topluma
sunma ve gençlere aktarmaları için gerekli sosyal çevre oluşturarak top-
lumla bütünleşmelerine, kültür ve spor etkinliklerine katılmalarına ve
boş zamanlarını değerlendirmelerine fırsat ve imkân sağlanacaktır.
d) Engelliler
Engellilerin toplumla bütünleşmesi sağlanacak
Engellilerin toplumla bütünleşerek, başkalarının yardımına muhtaç
olmadan hayatını idame ettirebilmeleri, eğitimlerine ve sosyal yaşan-
tısına normal olarak devam edebilmeleri için fiziki ve sosyal çevrenin
oluşturduğu engellerin ortadan kaldırılması, gerekli eğitim altyapısı ve
teknolojik imkânların artırılması esas olacak, imar mevzuatının engelliler
ile ilgili hükümleri etkin biçimde uygulanacaktır.
Engelli bakım hizmetleri sosyal bir hak olarak kabul edilecek
Engelli bakım hizmetleri sosyal bir hak olarak kabul edilecek ve sos-
yal güvenlik sistemi içinde değerlendirilerek tıbbi, sosyal ve mesleki re-
habilitasyon hizmeti ile ilişki, etkileşim ve işbirliği içinde sürdürülecektir.
Engelli vatandaşların tıbbî ve mesleki rehabilitasyon imkânları artı-
rılacaktır. Mesleki rehabilitasyon aldıkları süre içerisinde engellilere her
türlü destek sağlanacaktır.
180Engellilere işe yerleştirmede öncelik verilecek, engelli kotaları
doldurulacak
Engellilerin öncelikli olarak işe yerleştirilmeleri, üretime katkıda bu-
lunmaları ve topluma kazandırılmaları sağlanacaktır.
Kamudaki engeli kotalarının tamamına atama yapılacaktır.
Engelli çocukların öncelikle aile yanında yetiştirilmesi ve hayata ha-
zırlanması sağlanacak ve engelli çocuğu olan muhtaç durumdaki ailelere
sosyal destek ödemesi yapılacaktır.
Epidemiyolojik hastalıklar önlenecek
Bedensel ve zihinsel kısıtlılığa yol açan epidemiyolojik hastalıkların
önlenebilmesi amacıyla; koruyucu, önleyici ve erken tanı hizmetleri et-
kinleştirilecek ve bu hastalıkların teşhis ve tedavisi koruyucu sağlık hiz-
metleri kapsamında ücretsiz olacaktır.
Engellilere araç-gereç desteği sağlanacak
Engellilerin günlük hayatını kolaylaştıran araç-gereç ve ortez-protez
temininde destek sağlanacak, sağlık kuruluşları engelliler için ulaşılabilir
olacaktır.
Yerleşimler engellilerin erişebilirliğini sağlayacak şekilde
düzenlenecek
Engelliler için fiziksel çevre düzenlenmesi, Birleşmiş Milletler (BM)
Engelli Hakları Bildirgesi, ILO Sözleşmesi ve Engelliler İçin Standart Ku-
rallar yaklaşımı çerçevesinde ele alınarak yerleşimlerin, tüm engellilerin
ihtiyaç duydukları her yere rahatça ve kolayca erişebilecekleri biçimde
yeniden düzenlenmesi sağlanacaktır.
Konutlar, yollar, kaldırımlar, trafik lambaları, geçitler, otogarlar, ha-
vaalanları, tren ve yeraltı treni istasyonları ile toplu ulaşım araçları, toplu
181kullanım alanları ve kamu binaları engellilerin kullanımına uygun duruma
getirilecektir.
Engellilere ve yaşlılara muhtaç aylığı bağlanmasında kendi geliri
esas alınacak
Engellilerin ve yaşlıların muhtaçlığının belirlenmesinde hanenin ge-
liri yerine kişinin kendi gelir durumuna göre muhtaçlık aylığı bağlanması
için gerekli düzenleme yapılacaktır.
Doğuştan ya da işe girmeden önce engelli olanlar, malul şartlarından
yararlanacak
Engelli bireylerin eşit fırsatlara sahip olmaları amacıyla doğuştan ya
da sigortalılıktan önce engelli olup, çalışma gücünün en az yüzde 60’ını
kaybedenlerin de malul sayılması ve 1800 gün üzerinden malullük aylığı
bağlanması için düzenleme yapılacaktır.
17- SOSYAL GÜVENLİK VE EMEKLİLER
Çağdaş normlarda sürdürülebilir sosyal sigorta sistemi
tesis edilecek
Vatandaşların geleceğinden emin olması ve yüksek standartlı bir ha-
yat sürmesi için, bütün nüfusu kapsayacak şekilde nimet-külfet esasına
göre işleyen çağdaş normlarda sosyal sigorta sistemi oluşturulacaktır.
Sosyal sigorta sistemi; hukuki boyutu itibariyle “uygulanabilir”, mali
boyutu itibariyle “sürdürülebilir” ve ilgili taraflarca “kabul edilebilir” bir
yapıya kavuşturulacaktır.
Sosyal güvenlik sisteminin bilgi teknolojileri alt yapısı güçlendirile-
cek, hak kaybını ve mükerrer yararlanmayı önleyen etkili, erişilebilir ve
sürdürülebilir hizmet sunan bir yapı oluşturulacaktır.
182Sosyal sigorta programları, aktüeryal denge içinde etkili ve özerk bir
yapıda yönetilecek, sistemin sürdürülebilirliğini sağlamak için fon yöne-
timi etkinleştirilecektir.
Hızlı, etkili ve erişilebilir hizmet sunan bir sistem oluşturulacak
Sosyal Güvenlik Kurumu’nun beşeri, teknik ve idari kapasitesinin
güçlendirilmesi ve gelir/gider takibi açısından bilgi teknolojilerinden en
etkin şekilde faydalanılması sağlanacak, sosyal güvenlik mevzuatı sade-
leştirilecek ve sigorta işlemleri hızlandırılacak, kurumsal etkinlik ve va-
tandaş memnuniyeti artırılacaktır.
Tamamlayıcı emeklilik sistemlerinin yaygınlaştırılması, zorunlu ya
da isteğe bağlı mesleki emeklilik sistemlerinin hayata geçirilmesi hem
kamu üzerindeki yükün azaltılabilmesi hem de kişilerin emeklilik döne-
mi tasarruflarının artırılması açısından yeni bir politika seçeneği olarak
değerlendirilecektir.
Emeklilikte yaşa ve prim gün sayısına takılanların mağduriyeti
giderilecek
İşe girdiği tarihte tabi olduğu mevzuata göre emeklilik için gereken
sigortalılık süresi ve prim ödeme gün sayılarını tamamlayan ancak yaş
düzenlemesi nedeniyle emekli olamayanların mağduriyetleri giderile-
cektir.
Emeklilik için gereken sigortalılık süresi ve yaş şartını tamamlayan
ancak prim gün sayısını dolduramayan ve doldurma imkânı da bulunma-
yan vatandaşlarımıza, borçlanma imkânı verilerek emekli olabilmeleri
sağlanacaktır.
Staj ve çıraklık sürelerine borçlanma imkânı verilecek
Staj ve çıraklık süreleri hizmetten sayılmayan vatandaşlarımıza bu
süreleri borçlanma imkânı verilerek yaşadıkları mağduriyet giderilecektir
183Emeklilere iki aylık asgari ücret tutarında “Emekli Destek Ödeneği”
verilecek,
Emeklilere, her yıl Mart ve Eylül ayı içinde “Emekli Destek Ödeneği”
adı altında iki aylık net asgari ücret tutarında ödeme yapılacaktır. Böyle-
likle ortalama bin liranın altında aylık alan emekli kalmayacaktır.
Emekli aylığı zammı, tüketim kalıplarına göre özel bir endeksle
belirlenecek
Emekli aylıklarındaki artışların, genel enflasyon endeksi yerine, bu
kesimin tüketim kalıplarını ve hayat standardını dikkate alan özel bir en-
dekse göre yapılması sağlanacaktır. Ayrıca, ekonomik büyümenin sağla-
dığı refah artışı emekli aylıklarına yansıtılacaktır.
Emekli aylıklarındaki refah payı yükseltilecek, kesintiler kaldırılacak,
aylıkları arasındaki eşitsizlik giderilecek, banka promosyonu alabilmeleri
temin edilecektir.
18- ÇALIŞMA HAYATI
Hakların dengeli bir şekilde korunduğu çalışma hayatı tesis
edilecek
Toplumun tüm kesimlerine insana yaraşır iş fırsatlarının sunulduğu,
işgücünün niteliğinin yükseltilip etkin kullanıldığı, iş sağlığı ve güvenliği
şartlarının iyileştirildiği bir işgücü piyasasının oluşturulması sağlanacak-
tır.
Başta kadın ve gençler olmak üzere tüm kesimler için nitelikli istih-
dam imkânları arttırılacak, çalışma şartları iyileştirilecek ve ücret-verim-
lilik ilişkisi güçlendirilecektir.
Çalışma hayatı işçi ile işveren haklarının dengeli bir şekilde korun-
ması yanında, işin korunmasını da dikkate alan politikalar çerçevesinde
tanzim edilecektir.
184Özellikle dezavantajlı grupların istihdama katkısı amacıyla güvence-
li bir şekilde esnek çalışma yöntemleri uygulamaya konulacak, çalışma
hayatı ve sosyal sigorta alanında bu yönde gerekli düzenlemeler yapıla-
caktır.
Kamuda çalışanlar arasındaki ücret dengesizliğini giderecek, liyakati
ve başarıyı esas alan bir ücret sistemi oluşturulacaktır.
Ücretlerin sadece enflasyon oranındaki artışı dikkate alan bir anla-
yışla belirlenmesi yerine, çalışanların ekonomik büyümeden pay alacağı
şekilde belirlenmesi sağlanacaktır.
Net asgari ücret 1400 liraya çıkarılacak
Net asgari ücret, asgari geçim standardı düzeyi dikkate alınarak
1400 liraya yükseltilecektir.
Hane halkı geliri asgari ücret tutarını geçmeyen asgari ücretlilere, be-
lirlenecek büyük şehirlerde 100 lira şehir içi ulaşım desteği verilecektir.
Asgari ücretten vergi alınmayacak, ücretlilerin asgari ücret kadar ge-
liri vergi dışı bırakılacaktır.
Ferdî iş uyuşmazlıklarının; işçi, işveren ve kamu temsilcisinden olu-
şan bir arabuluculuk sürecinden geçmesi sağlanarak, yargıya gitmeden
çözümüne yardımcı olacak düzenlemeler yapılacaktır.
Çalışma hayatında sosyal taraflarla diyalog içerisinde tüm işçiler açı-
sından erişilebilirliğin sağlanacağı, işçilerin kazanılmış haklarının güvence
altına alındığı bireysel hesaba dayanan bir kıdem tazminatı sistemi oluş-
turulacaktır. Sistemin oluşumuna ve yönetimine sosyal tarafların katılı-
mı sağlanacaktır.
Köleliği andıran işçi çalıştırma düzenine son verilecek
Örgütsüzlüğü, güvencesiz çalışmayı, kayıtdışılığı ve kuralsızlığı tetik-
leyen, insan onuruna yaraşır düzgün iş tanımını yok sayan, çalışma haya-
tının dengelerini bozan işçi çalıştırma düzenine son verilecektir.
185Alt işveren (Taşeron) işçilerinin artan sorunları çözüme kavuşturula-
cak, çalışma şartları ve ücretleri acilen iyileştirilecek, iş güvencesi, yıllık
ücretli izin, fazla mesai ücreti, kıdem tazminatı gibi hakları güvence altı-
na alınacaktır.
Kamuda çalışan taşeron işçiler kadroya geçirilecek
Devletin asli ve sürekli hizmetlerinde çalıştırılan taşeron işçilere kad-
ro verilecektir.
Geçici ve mevsimlik işçilerin mağduriyeti giderilecek
Geçici ve mevsimlik işçilerin yaşadığı sorunlar çözüme kavuşturula-
cak, emeklilikte aranan prim gün sayısını tamamlayabilmeleri için çalışa-
madıkları süreler için borçlanma imkânı getirilecektir.
Mevsimlik tarım işçilerinin yaşadıkları sorunlar çözüme
kavuşturulacak
Mevsimlik ve kampanya işlerinde çalışan tarım işçilerinin sağlıksız
çalışma şartlarına maruz kalmaları önlenecek, ekonomik ve sosyal hak-
ları ile ulaşım, barınma, beslenme, eğitim, sosyal güvenlik ve sağlık alan-
larında yaşadıkları sorunları giderilecektir.
Sigortasız çalışma önlenecek
Sigortasız çalışma ve çalıştırma önlenerek aktif sigortalı sayısı artı-
rılacak ve bu suretle hem sistemin sürdürülebilirliği sağlanacak, hem de
sigortalının mağdur edilmesi önlenecektir.
Kayıtdışı işçi istihdamına yol açan mevzuat, maliyet, denetim yeter-
sizliği, bürokrasi gibi hususlarda alınacak tedbirlerle kayıtlılık özendirile-
cektir. Prim teşvikleri kayıtlı istihdamı arttıracak şekilde düzenlenecektir.
Çalışma hayatında kontrolsüz göçten kaynaklanan olumsuzlukların
giderilmesi için gerekli tedbirler alınacaktır.
186Sendikal haklar çağdaş normlara uygun hale getirilecek
Sendikal haklar çağdaş normlara uygun hale getirilecektir. Memur
kavramının yeniden tanımlanması ve daraltılmış bir memur kavramı dı-
şındaki çalışanların çağdaş sendikal haklara kavuşturulması temin edile-
cektir.
Çalışma hayatındaki problemlerin çözümü ve çalışma barışının tesis
edilmesi için çalışma hayatındaki çoklu danışma mekanizmaları güçlen-
dirilecek ve tarafların etkin katılımları sağlanacaktır.
Sendikaların sadece ücret sendikacılığı yapmaları yerine; eğitim ve
araştırma faaliyetlerine ağırlık vermeleri, iş ortamında ve teknolojide
meydana gelen değişmelere uyum sağlayıcı beceri kazandırma program-
larına yönelmeleri ve iş barışına katkıda bulunmaları sağlanacaktır.
Endüstri ilişkilerinde haklara saygı esas alınacak, iş uyuşmazlıklarının
iyi niyetli yaklaşımlarla çözümüne önem verilecek, örgütlenme önündeki
engeller kaldırılacaktır.
Meslek standartları sistemi etkinleştirilecek
Eğitimin kalitesi ve iş gücünün beceri düzeyini doğrudan etkileyecek
ve eğitim ile işgücü piyasası arasında koordinasyonu sağlayacak “Meslek
Standartları Sınav ve Belgelendirme Sistemi”nin etkin bir şekilde işleme-
si sağlanacaktır.
Yurt dışındaki vatandaşlarımızın sorunları giderilecek
Yurt dışındaki vatandaşlarımızın hak ve hukukunun korunmasına ve
bulundukları ülkelerde karşılaştıkları sorun ve sıkıntıların giderilmesine
ilişkin olarak uluslararası hukuk ve devletlerarası ilişkiler çerçevesinde
her türlü girişimde bulunulacaktır.
Bu çerçevede, yurtdışında yaşayan vatandaşlarımızın bulundukları
ülkelerde insan olmaktan kaynaklanan temel hakları kullanmada,
ücret ve çalışma şartlarında, eğitimde, işe yerleşme ve iş kurmada, aile
187bütünlüğünün tesis edilmesinde o ülke vatandaşlarıyla eşit muameleye
tabi olması ve her türlü kazanılmış haklarının korunması sağlanacak,
sosyal ve ekonomik dışlanmaya muhatap olmaları önlenecektir.
Vize ve çalışma izinlerine ilişkin sorunlar, alınacak tedbirlerle çözüme
kavuşturulacaktır.
İş kazaları önlenecek, iş sağlığı ve güvenliği ön planda tutulacak
İş sağlığı ve güvenliğinin çağdaş normlarda sağlanması için her türlü
teknik, hukuki ve idari tedbirlerin alınması sağlanacak ve denetimler et-
kinleştirilecektir.
Maden ocaklarının işletmesi çağın teknolojik gelişmelerinden
yararlanarak yapılması sağlanacak ve işçi sağlığı ve güvenliğinden taviz
verilmeyecektir.
İş kazası sonucu oluşan sakatlıkları nedeniyle bağlanan sürekli iş
göremezlik gelirinin belli bir gelir düzeyinin altına inmemesi için alt sınır
getirilecektir.
İş kazalarının altında yatan kayırma, denetimin etkin olmayışı ve ge-
rekli güvenlik tedbirlerinin alınmamasına dönük işletmecilik zafiyetleri
yapılacak yasal ve idari düzenlemeler ve etkili bir takip ve denetim ile
engellenecektir.
Bu süreçlerde görevlerini ihmal edenlere yönelik caydırıcı müeyyide-
ler Türk ceza Kanunu ve diğer kanunlarda getirilecektir.
İşletmelerin iş sağlığı ve güvenliği konusunda düzenleme ve
denetleme yapmak üzere “İş Güvenliği Düzenleme ve Denetleme Kurulu”
oluşturulacaktır.
18819- KADIN, ÇOCUK VE AİLE
Kadının konumu ve aile kurumu güçlendirilecek
Millî ve manevî değerlerin korunması, yaşatılması ve gelecek kuşak-
lara aktarılmasında; millî bütünlüğün ve dayanışmanın pekiştirilmesinde
aile kurumu büyük önem arz etmektedir.
Türk toplumunun temel taşı olan aile, ekonomik ve sosyal gelişme-
lerin yol açtığı olumsuz gelişmelere karşı korunacaktır.
Başta kadınlarımızın aile içindeki konumu olmak üzere aile kurumu
güçlendirilecek, aile bireyleri arasındaki bağlılığı ve aile bütünlüğünü ko-
ruyucu politikalar geliştirilecektir. Aileyi ve sosyal fonksiyonlarını zayıfla-
tıcı unsurlar ortadan kaldırılacaktır.
Her ailenin yeterli ve sürekli bir gelire sahip olması sağlanacak
İstihdam imkânı geliştirilerek her ailenin yeterli ve sürekli bir gelire
sahip olması sağlanacaktır. Asgari hayat standardının altında gelir elde
eden aileler muhtaçlık düzeyi esas alınarak sosyal koruma programı kap-
samına alınacak ve bu çerçevede düzenli sosyal destek sağlanacaktır.
Aile birliğinin korunması amacıyla çalışan eşlerin aynı il içinde görev
yapmaları sağlanacaktır.
Toplumsal cinsiyet eşitliği politikalarına önem verilecek
Toplumsal cinsiyet eşitliği politikalara yerleştirilecek, politika süreç-
lerinin tüm evrelerinde ve düzeylerinde erkeklerle kadınlar arasındaki
eşitlik prensibi dikkate alınacaktır.
Kız çocuklarının okullaşma oranını arttırmaya yönelik teşvik politika-
ları yaygınlaştırılacaktır.
Eğitimin tüm kademelerindeki yönetici, öğretmen ve öğreticiler
toplumsal cinsiyet eşitliği konusunda bilinçlendirilecek, ders kitapları ve
189eğitim materyallerinde toplumsal cinsiyet eşitsizliğini pekiştiren ifadeler
yer almayacaktır.
Anne ve babaların birlikte devredilemez “ebeveyn” izni kullanabil-
mesi yönünde düzenleme yapılacaktır.
Kadının toplumdaki konumu güçlendirilecek
Kadınlara karşı uygulanan her türlü fiili ve hukuki ayrımcılığa son ve-
rilecektir.
Başta aile içinden gelenler olmak üzere kadına yönelik şiddet konu-
sunda toplumsal farkındalık güçlendirilecektir.
Şiddet ortaya çıktıktan veya risk oluştuktan sonra mağdurlar için ko-
ruyucu hizmetler etkinleştirilecektir.
Kadınların yoğun olarak karşılaştıkları hastalıklara yönelik olarak
sağlık kuruluşlarında özel teşhis ve tedavi birimleri yaygınlaştırılacaktır.
Kadınlara sigortalılık öncesi doğumlar için doğum borçlanma hakkı
verilecektir.
Kadınların istihdam edilebilirlikleri geliştirilecek
Kadınların eğitim düzeyleri yükseltilecek; kalkınma sürecinde, iş ha-
yatında ve karar alma mekanizmalarında daha fazla rol almaları sağlana-
rak toplumsal konumları güçlendirilecektir.
Kadınların istihdam edilebilirlikleri geliştirilerek işgücü piyasasında
dezavantajlı konuma düşmeleri önlenecek ve çalışma hayatında kadınla-
ra yönelik negatif ayrımcılığa son verilecektir. Kadınların işgücüne katılı-
mı desteklenecektir.
Çalışmayan ev hanımlarına mesleki beceri kazandırılarak aile bütçe-
sine ve ülke ekonomisine katkıda bulunmaları sağlanacaktır.
190Kadınlara yönelik şiddet ve ayrımcılık son bulacak
Kadınların şiddete maruz kalmasına yol açan kültürel, sosyal, psiko-
lojik ve ekonomik nedenler ortadan kaldırılacak, sivil toplum kuruluşları
ve medyanın bu konuda duyarlı hareket etmesi sağlanacaktır.
Kadınların saygınlıklarına gölge düşüren, temel hak ve özgürlüklerini
kısıtlayan, istismarlarına yol açarak toplumda geri planda kalmalarına
sebep olan her türlü çağ dışı uygulamalara son verilecektir.
Şiddete maruz kalan kadınlara adli yardım desteği sağlanacak, dava
zaman aşımı uygulanmayacak
Şiddete, tacize ve istismara uğrayan kadınlara, yasal yollardan hak
araması sırasında adli yardım desteği sağlanacak, dava zaman aşımından
ve mahkeme harç ve masraflarından muaf tutulacaklardır.
Kadın sığınma evlerinin fiziki şartları, personel sayıları artırılacak
standartları yükseltilecektir.
Girişimci kadınlara yüzde ellisi hibe olmak üzere finans desteği
verilecek
Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Fonu kaynaklı, kadınlara yöne-
lik iş kurma destek programlarında çift aşamalı bir sistem uygulamaya
konulacak, başlangıç kredisi alarak kurdukları işi sağlıklı bir şekilde yü-
rütenlere, işlerini geliştirmeleri için aldıkları kredi tutarında hibe desteği
verilecektir.
Evlerdeki eski eşyaların teknolojik ürünlerle yenilenmesine vergi ko-
laylığı getirilecek
Hanelerde enerji verimliliğini teşvik amacıyla yüksek enerji tasarruf-
lu elektronik eşyaların yurt içinde üretimi ve satışı sağlanacaktır. Belli ya-
şın üzerindeki elektronik ev eşyalarının değişimi vergi kolaylıkları yoluyla
desteklenecektir.
191Çocukların gelecekleri teminat altına alınacak
Çocukların hayat kalitesi iyileştirilecek ve geleceklerinin teminat al-
tına alınması sağlanacaktır.
Çocukların kültür, sanat, spor, folklor, okuma ve araştırma alışkan-
lığı kazandırıcı faaliyetlere yönelmelerini sağlayıcı programlar hazırlana-
caktır.
Korunmaya muhtaç çocukların ailesinin yanında korunup yetişmesi
desteklenecek ve koruyucu aile sistemi teşvik edilecektir. Ayrıca, korun-
maya muhtaç çocuklar için alternatif bakım modelleri geliştirilecek; eko-
nomik yoksunluk içinde olan ailelerin 0-12 yaşları arasındaki çocukları-
nın, korunma altına alınmadan, kreş ve çocuk kulübü gibi gündüzlü bakım
hizmetlerinden ücretsiz yararlanmaları sağlanacaktır.
Çocuklar her türlü zararlı yayınlara karşı korunacak
Çocuklar; şiddet, cinsellik ve istismar içeren, madde bağımlılığını ve
sigara kullanımını özendiren yazılı, görsel ve internet ortamındaki her
türlü zararlı yayınlara karşı korunacaktır. Aileler, medya okur-yazarlığı ve
internetin doğru kullanımı konusunda bilinçlendirilecektir.
Çocuklar ailelerinden gelenler de dahil, her türlü hak ihlaline karşı
korunacaktır.
Her türlü çocuk istismarı önlenecek, çocuğa karşı suçlarda cezalar ağır-
laştırılacak, zaman aşımı kaldırılacak
Çocukların çalıştırılması ve her türlü çocuk istismarı önlenecektir.
Zorla çalıştırma, dilendirme, kapkaç yaptırma, terör eylemlerinde kul-
lanma gibi gayrı ahlaki ve yasa dışı baskılara ve şiddete maruz kalan
çocuklar devletin etkin koruması altına alınacak ve her türlü ihtiyaçları
devlet tarafından karşılanacaktır.
Yazılı ve görsel medya aracılığıyla çocuk evliliklerinin önüne
geçebilecek, töre cinayetlerine mani olacak bir bilinçlendirme yoluna
gidilecektir.
192Çocuklara karşı işlenen; kaçırma, alıkoyma, taciz, istismar, suça az-
mettirme gibi suçlara ağırlaştırılmış cezai müeyyideler getirilecek, ço-
cuğa karşı işlenen suçların zaman aşımına uğraması önlenecek, harç ve
diğer mahkeme masraflarından muaf tutulacaktır.
20- EĞİTİM VE İNSAN KAYNAKLARI
Demokrat ve erdemli nesiller yetiştirilecek
Türk milletine mensubiyetin gurur ve şuuruna sahip, manevî ve kül-
türel değerlerimizi özümsemiş, düşünme, algılama ve problem çözme
yeteneği gelişmiş, yeni gelişmelere açık, sorumluluk duygusu ve top-
lumsal duyarlılığı yüksek, bilim ve teknoloji üretimine yatkın, girişimci,
demokrat, kültürlü, erdemli ve inançlı nesillerin yetiştirilmesi eğitim po-
litikamızın temel amacıdır.
Çocuklarımıza dini inanç, etnik köken ve felsefi düşüncelerine bakıl-
maksızın eğitim ve öğretimde imkân ve fırsat eşitliği sağlanacak, toplu-
mun bütün fertlerinin ilgi, eğilim ve yetenekleri doğrultusunda eğitilmesi
esas olacaktır. Eğitim politikaları yüksek medeniyet perspektifine daya-
nan bir anlayışla kurgulanacaktır.
Öğretim programları düşünme ve öğrenmeyi öğretmeye odaklı, bil-
giye erişen, bilgiyi analiz edip işleyerek değer süreçlerine aktarma ye-
tenekleri geliştirilmiş, ekip çalışmasına uyumlu bireylerin yetiştirilmesi
hedeflerine dönük olarak ele alınacaktır. Eğitimin her kademesinde müf-
redatın milli ve çağın gereklerine uygun bir şekilde planlanması ve uygu-
lanması esas olacaktır.
Öğrencilerin farklı zeka türlerine göre altyapılarını, gelişme potansi-
yellerini dikkate alan çoklu öğrenim teknikleri uygulanacak bütün öğren-
cilerin farklı alanlarda yüksek başarı çizgisini yakalaması hedeflenecektir.
193Türkçe’nin iyi öğretilmesine önem verilecek
Eğitimin her kademesinde eğitim dili Türkçe olup, Türkçe dışında
başka bir dilde ana dilde eğitim yapılamaz. Türkçenin doğru ve güzel kul-
lanımını teminen ana sınıfı ve ilköğretim kademesinde Türkçenin iyi öğ-
retilmesine önem verilecektir.
Eğitim sistemi yeniden yapılandırılacak
Eğitim sistemi; bilgi toplumunun gerektirdiği bilgi ve becerilerle do-
natılmış, uluslararası rekabet yeteneğine sahip teknoloji kültürü gelişmiş
insan gücünün yetiştirilmesini sağlayacak şekilde yeniden yapılandırıla-
caktır. Bu çerçevede; eğitim mekânları, eğitim teknolojileri ve insan gücü
imkânları nitelik ve nicelik açısından bilgi toplumunun gerektirdiği stan-
dartlara yükseltilecektir.
Milli birlik ve bütünlüğün sağlanması, vatandaş ile devlet arasındaki
yakınlaşma ve çeşitli ön yargıların giderilmesinde önemli katkılar sağ-
ladığını düşündüğümüz din eğitiminin okullarda devlet eliyle verilmesi
sağlanacaktır.
Sınav sistemleri örgün eğitim programlarına paralel hale getirilecek,
dershanelerin, ilk ve orta öğretim kurumlarının işlevlerini üstlenmesi ön-
lenecektir. Dershanelerin özel okullara dönüşmesi teşvik edilecektir.
Özel okullar akademik başarı performanslarına göre, öğrenciler ise
gelir seviyeleri ve başarı performanslarına göre farklı teşvik unsurları ile
desteklenerek nitelikli ve adil bir eğitim hizmet sunumu gerçekleştirile-
cektir.
Sınıf mevcutları yirmi beş öğrencinin altına indirilecek
Eğitimin tüm kademelerinde ve özellikle kentlerde sınıf mevcutla-
rı yirmi beş öğrencinin altına indirilecek ve zorunlu şartların dışında ikili
eğitim uygulamasına son verilecektir.
Anaokulundan üniversiteye kadar bütün eğitim kurumları ile kütüp-
hanelerin internet erişimi kolay ve ucuz hale getirilecektir. Bilgi tekno-
lojilerinin eğitim amacıyla üretim ve kullanımı teşvik edilecektir. Eğitim
programlarına ilişkin milli yazılım üretimi sağlanacaktır.
194Okul öncesi eğitim temel eğitim kapsamına alınacak
“Temel eğitim” hedefimiz, okul öncesi eğitimin yaygınlaştırılarak zo-
runlu temel eğitimin kademeli olması ve süresinin artırılmasıdır. Ayrıca
eğitimin her kademesinde etkin yönlendirme yapılarak öğrencilerin, ka-
biliyetlerine uygun alanlara yönlendirilmesidir.
Okul öncesi eğitim 4-5 yaş grubundaki nüfus için tedricen zorunlu
hale getirilerek zorunlu eğitimin süresi 13 yıla çıkartılacaktır.
Bu çerçevede, milli bütünlük bilincinin geliştirilmesi, ahlaki ve mane-
vi değerlerin güçlendirilmesi ve sosyalleşmenin sağlanması için okul ön-
cesi eğitim yaygınlaştırılacak ve bu yaş grubundaki nüfusun daha erken
yaşta örgün eğitim programı kapsamına alınması sağlanacaktır.
Fiziki mekan, insan gücü ve program imkanları geliştirilerek 4-5 yaş
gurubunu kapsayan okul öncesi eğitim kademesinde yüzde yüz okullaş-
manın temini için özel sektörün imkânlarından da azami ölçüde istifade
edilecektir.
Milli ve manevi içerik zenginliğine sahip araç ve gereçler
kullanılacak
Çocuklarımızın manevi ve kültürel değerlerimizi özümsemesine yar-
dımcı olacak milli içerik zenginliğine sahip yayın, film ve benzeri eğitim
araç ve gereçlerinin üretimi desteklenecek, kullanımı sağlanacaktır.
Türklüğün ve İslam’ın milli ve manevi değerlerini yaşayan ve yaşatan
Hoca Ahmet Yesevi, Hacı Bektaş-ı Veli, Mevlana, Hacı Bayram-ı Veli ve
Yunus Emre gibi önder şahsiyetlerin hayatı ve felsefesi ortaöğretimde
seçmeli ders olarak okutulacaktır.
Öğrencilere bilgisayar destekli tanıma ve yönlendirme hizmeti
verilecek
İlköğretimde bilgisayar destekli “rehberlik” yoluyla öğrenciyi tanıma
teknikleri geliştirilecek ve yetenek ağırlıklı değerlendirme yöntemleriyle
etkin bir yönlendirme yapılacak, kabiliyetlerin ortaya çıkarılmasına ve
195mesleğe yönlendirmeye yardımcı olması amacıyla seçmeli derslere
ağırlık verilecektir.
Aileler rehberlik ve danışmanlık hizmetleriyle çocuklarını yönlendir-
mede gerekli eğitim ve bilgiye sahip kılınacaktır.
Üstün zekâlı-yetenekli çocukların eğitimine özel önem verilecek
Üstün zekâlı ve üstün yetenekli öğrencilerin özel eğitim imkânlarına
kavuşturulması sağlanacak, bu öğrencilere yönelik stratejik bir kariyer
planlaması ve yönlendirme sistemi geliştirilecektir.
Yüksek başarı gösteren ortaöğretim öğrencilerinin ilgi, istek ve ye-
teneklerine göre devlet bursu ile üniversite öğrenimine devam etmeleri
sağlanacaktır.
Özel eğitime ihtiyaç duyan bireylerin tanımlanması, sınıflandırılma-
sı, özel eğitim kurumlarının yaygınlaştırılması ve denetlenmesi ile eğitim
programlarının günün ihtiyaçlarına göre yeniden değerlendirilmesi sağ-
lanacaktır.
Özel eğitim hizmetleri okul öncesi eğitim, ilköğretim, ortaöğretim,
yükseköğretim ve yetişkinleri kapsayacak şekilde yaygınlaştırılacaktır.
Özel eğitim öğretmeni ve yardımcı personeli yetiştirilmesine önem
verilecektir.
Mesleki eğitime ağırlık verilecek
Ekonominin ihtiyacı olan ara insan gücünün yetiştirilmesi amacıy-
la örgün ve yaygın meslekî-teknik eğitime ve beceri kazandırıcı eğitime
ağırlık verilecek, eğitim programları meslek standartlarına dayalı olarak
yeniden düzenlenecektir.
İstihdam edilebilirliği artıran mesleki eğitimin orta öğretim içindeki
payı yükseltilecektir. Mesleki ve teknik ortaöğretim kurumları ile meslek
yüksek okulları arasında program bütünlüğü sağlanacaktır. İş hayatı ile
meslekî ve teknik eğitim arasında ilişki, iletişim ve etkileşim geliştirile-
cektir.
196Sanayinin ihtiyaç duyduğu insan gücünün, yine sanayinin talepleri
doğrultusunda yetiştirilebilmesi için mesleki eğitim programlarının
içeriklerinin belirlenmesinde, eğitim hizmet sunumunda, rehberlik
ve yönlendirmesinde, sanayi ve ihtisas bölgelerinin, odaların etkinliği
artırılacaktır.
Hayat boyu öğrenme anlayışı hâkim kılınacak
Hayat boyu öğrenme anlayışı çerçevesinde e-öğretim dahil olmak
üzere her türlü yaygın eğitim imkânları geliştirilecek, fertlerin seçme,
planlama ve programlama, ayırt edebilme, analiz ve sentez yapabilme,
eleştirel ve yaratıcı düşünme yeteneklerinin geliştirilmesi ve yenilikleri
öğrenmesi sağlanacak, gençlere beceri kazandırma ve meslek edindirme
faaliyetleri yaygınlaştırılacaktır.
Yurt dışındaki Türk çocuklarına milli kimliklerini koruyan bir eğitim
sağlanacak
Yurt dışındaki Türk çocuklarının milli kimliklerini korumaları ve geliş-
tirmeleri için sağlanan eğitim imkânları artırılacaktır.
Ortaöğretimde program türü esas alınacak
Orta öğretim; program türünü esas alan, yatay ve dikey geçişlere im-
kân veren, çağdaş rehberlik ve yönlendirme hizmetiyle üniversite siste-
mine etkin geçişi sağlayan bir yapıya kavuşturulacaktır.
Üniversiteye giriş sınavı kaldırılacak
Üniversite giriş sınavı kaldırılacak, bunun yerine, ilköğretim ve orta
öğretimde etkili bir yönlendirmeye bağlı olarak, uygulanacak müfredat
ile orta öğretim başarısını ve orta öğretim sonunda yapılacak “Olgunlaş-
ma sınavını” esas alan ve fırsat eşitliğini ve adaleti gözeten üniversiteye
geçiş sistemi uygulamaya konulacaktır.
197Yükseköğretim dünya üniversiteleri ile rekabet edebilen seviyeye
getirilecek
Üniversitelerin; ülkemizin ihtiyaç duyduğu insan gücünü yetiştiren,
araştırma yaparak bilim ve teknoloji üreten, toplumsal gelişmeye önder-
lik eden, bilimsel yöntemlerle meselelere çözüm üreten, dünya üniversi-
teleriyle yarışan eğitim kurumları hâline getirilmesi esas olacaktır.
Üniversitelerin eğitim, araştırma ve geliştirme, toplumu bilgilendir-
me gibi geleneksel fonksiyonları yanında bilgiyi sanayileştiren ve ticari-
leştiren bir yapıda olmaları temin edilecektir.
Üniversitelerin bulundukları yörelerin potansiyellerine de uygun şe-
kilde uzmanlaşmaları sağlanacaktır.
Etkin bir kalite değerlendirme ve denetim sistemi oluşturularak özel
üniversite kurulması teşvik edilecektir.
Üniversite öğretim elemanı ve bilim adamının yurt içinde yetiştiril-
mesi için, üniversitelerin yüksek lisans ve doktora programlarında ihti-
saslaşması sağlanacak ve akademik insan gücü için üniversitelerimizi
cazip hale getirmek amacıyla gerekli teknik ve akademik altyapı oluştu-
rulacaktır.
Yükseköğretim sistemi demokratikleştirilecek
Yükseköğretim sistemi daha demokratik ve üretken bir yapıya ka-
vuşturulacak, öğrenci, kurum ve akademik kadrolar arasında gerekli iş
birliği ve uyum sağlanacaktır.
Yüksek Öğretim Kurulu; düzenleme, yönlendirme, koordinasyon,
planlama ve denetimden sorumlu bir yapıya dönüştürülerek yeniden ya-
pılandırılacak; üniversiteler idari ve mali açıdan özerk ve hesap verebilir
hale getirilecektir.
Üniversitelerde rektör seçimleri demokratik esaslara bağlanacak ve
iki kademeli seçim uygulanacaktır. En yüksek oyu alan iki adaydan ikinci
198kademe oylamaya katılarak yüzde 50’nin üzerinde oy alan adayın atan-
ması sağlanacaktır.
Tüm akademik atama ve yükselmelerin objektif kriterlere bağlan-
ması sağlanacaktır.
Üniversitelerdeki demokratik katılım ve örgütlenme kanalları çeşit-
lendirilecek ve teşvik edilecektir.
Öğretmenlere 3600 ek gösterge verilecek
Öğretmenlerin 3600 ek göstergeden yararlanmaları sağlanacaktır.
Çağın bilgileriyle donanımlı öğretmen ve öğretim üyesi yetiştirile-
cek, bu meslekler cazip hale getirilecektir.
Öğretmenlerin, ek ders ücretleri ile tazminatları yükseltilecek
Öğretmenin kendisini ve öğrencilerini en iyi şekilde yetiştireceği or-
tam hazırlanacaktır. Öğretmenlerin terfiinde başarı esas olacak, değer-
lendirme yapılırken velilerin ve okul yönetiminin değerlendirmesi ile öğ-
rencilerin başarısı dikkate alınacaktır.
Öğretmenlerin, ek ders ücretleri ile eğitim ve öğretim tazminatları
yükseltilecek, eğitime hazırlık ödeneği artırılarak eğitim kurumlarında
çalışan tüm personele de yansıtılacaktır.
Öğretmenlerin özür grubu tayinleri ile ilgili sorunları çözüme kavuş-
turulacaktır.
Kadrosu olmadan çalışan sözleşmeli ve geçici öğretmenler daimi
kadrolara geçirilecektir.
Öğretmenler arasındaki kademelendirmeye bağlı olarak oluşan üc-
ret farklılaştırmasından yararlanmamış olan emekli öğretmenlerin mağ-
duriyetini giderecek intibak düzenlemesi yapılacaktır.
199Atanmayı bekleyen öğretmenlerin tamamı kademeli olarak
atanacak
Atanmayı bekleyen öğretmenler sorununun çözüme kavuşturulması
için öncelikle öğretmen ihtiyacı olan hiçbir okul bırakılmayacak, derslik
ihtiyacı tamamlanacak ve atanamamış tüm öğretmenlerin atamaları ka-
demeli olarak yapılacaktır.
Orta vadede ise ülkemizin öğretmen ihtiyacı yıllara göre ve alanla-
rı itibariyle tespit edilerek, eğitim fakültelerinin ve pedagojik formasyon
programı ile öğretmen olma imkanı veren diğer yüksek öğretim prog-
ramlarının alacağı öğrenci sayılarının ve yeni açılacak programların belir-
lenmesi için planlama yapılacak ve uygulamaya konulacaktır.
“Eğitim Destek Hesabı” oluşturulacak
Eğitime katkı amacıyla her çocuk için ailesi tarafından yapılacak
katkının yüzde ellisine kadar oranda devletin katkıda bulunmasıyla bir
eğitim hesabının açılmasını, biriken miktarın özellikle yükseköğretim
aşamasında kullanılmasını öngören, aynı zamanda tasarrufu teşvik eden
bir “Eğitim Destek Hesabı” oluşturulacak, devlet aile işbirliği ile eğitime
güçlü bir destek mekanizması geliştirilecektir.
21- GENÇLİK
Geleceğimizin teminatı olan gençliğe çağdaş imkânlar sağlanacak
Gençliğe yapılacak yatırım, Türkiye’nin geleceği için en önemli ya-
tırım olacaktır. Gençlik sorunlarına yaklaşımımız ekonomik, toplumsal,
kültürel ve psikolojik yönlerden bütünlük arz edecektir. Araştırma, plan-
lama ve uygulama aşamalarında çeşitli meslek elemanlarının yanında
sosyolog, psikolog ve sosyal hizmet uzmanlarından yararlanılacaktır.
Gençlerin eğitim, sağlık, istihdam, sosyal güvenlik ve serbest zaman-
larının değerlendirilmesiyle ilgili sorunları çözüme kavuşturulacaktır.
200Gençlerin çağın şartlarına, ekonomik ve sosyal hayata hazırlamasına
önem verilecek
Gençlerin fırsat eşitliği çerçevesinde eğitim imkânlarından yararlan-
maları sağlanarak eğitim düzeyi yükseltilecek ve aldıkları eğitimin onları
çağın şartlarına, ekonomik ve sosyal hayata hazırlamasına önem verile-
cektir.
Gençler, ilköğretim ve orta öğretim kademesindeki yönlendirme
çerçevesinde ve yetenekleri ölçüsünde istedikleri bölümde yüksek öğre-
time devam etme imkânına kavuşturulacaklardır.
Üniversite öğrencilerinin kendileri ile ilgili kararlara katılımını sağla-
yacak platformlar oluşturulması ve okul yönetimi, öğretim elemanı ve
öğrenci arasındaki diyalogu sağlayacak verimli mekanizmalar geliştirile-
cektir.
Her öğrenciye 10 bin liraya kadar yükseköğrenim kupanu verilecek.
Her öğrenciye öğrenim süresince ve başarılı olmak kaydıyla 10 bin
liraya kadar yükseköğrenim kuponu verilecek, işe girince faizsiz olarak 4
yılda tahsil edilecektir.
Diplomalı işsizlik önlenecek ve iş bulma tesadüflere bırakılmayacak
Eğitim-istihdam ilişkileri dinamik bir yapıya kavuşturulacak, ihtiyaç-
lara uygun bir insan gücü planlaması yapılarak diplomalı işsizlik önlene-
cek ve iş bulma tesadüflere bırakılmayacaktır.
Gençlik problemlerini ve gençliği daha yakından tanımaya yönelik
araştırma ve tanıtma çalışmalarına hız verilecek ve gençliğin yüksek po-
tansiyel gücü faydalı alanlara yönlendirilecektir.
201Yeterli barınma imkânı sağlanarak hiçbir öğrenci açıkta
bırakılmayacak
Orta öğretim ve yükseköğretimde okuyan gençlerin burs ve kredi
imkânları geliştirilecek, çağdaş standartlarda barınma imkânları oluştu-
rulacak, hiçbir öğrenci açıkta bırakılmayacaktır. YURT-KUR’un kapasite
ve mevcut fiziki yapıların yetersizliği sorunlarına acil çözüm getirilecek,
mevcut yurtların modernizasyonu süratle tamamlanacaktır.
Üniversite kayıtları ile aynı anda yurt yerleştirmeleri de yapılacak,
talep eden her öğrenciye yurt ya da yurt şartlarıyla barınma imkânı
temin edilecektir.
Yoksul öğrencilerin kamu yurtlarında öncelikli olarak barınmaları
sağlanacaktır.
Evlenen gençlere 10 bin TL, faizsiz ve 2 yıl vadeli evlilik kredisi
verilecek
Evlenecek ihtiyaç sahibi gençlerin evliliklerinin daha başlangıcında
ekonomik sıkıntı yaşamamaları için kamu bankaları aracılığıyla 10 bin TL
tutarında, 2 yıl vadeli ve faizsiz evlilik kredisi alabilmeleri imkânı sağla-
nacaktır.
Engelli gençlerin eğitimlerine devam edebilmeleri için fizikî ve sosyal
çevrenin oluşturduğu engeller ortadan kaldırılacak
Yurtlar, kütüphaneler ve okuma salonları, bilgisayar ve internet kul-
lanımının ve sosyal faaliyetlerin gerçekleştirilebileceği kültür merkezleri
ve çağdaş mekânlar hâline getirilecektir. Orta ve yükseköğretimde öğ-
rencilerin boş zamanlarını değerlendirmeleri için gerekli imkân sağlana-
caktır.
Engelli gençlerin eğitimlerine devam edebilmeleri için fizikî ve sosyal
çevrenin oluşturduğu engeller ortadan kaldırılacak, gerekli eğitim alt ya-
pısı ve teknolojik imkânlar artırılacaktır.
202Çalışan gençlere meslekî ve teknik eğitim desteği verilecek
Çalışan gençlerin bilgi ve beceri eksikliklerinin giderilmesi amacıyla
Çıraklık Eğitim Merkezleri verimli, etkin ve cazip hâle getirilerek sanayi-
nin ihtiyaç duyduğu teknik iş gücünün bu merkezlerden temin edilmesi
sağlanacaktır.
Gençlerin çalışma şartları, eğitimine devam etmesine ve sosyal faali-
yetlere katılmasına imkân verecek şekilde düzenlenecektir.
İşsiz ve geliri olmayan gençler, ailelerinin sağlık sigortasından
yararlanacak
Aile içi gelirin kişi başına düşen aylık tutarı asgari ücretten az olan
işsiz gençlerimiz ailelerinin sağlık sigortasından yararlandırılacaktır.
Gençliğin milli değerlerle donatılması sağlanacak
Gençliğin; devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü or-
tadan kaldırmayı hedefleyen unsurlara karşı milli değerlerle donanımlı
olarak yetişmeleri sağlanacaktır.
Gençleri suça iten sebepler ortadan kaldırılacak, suç işlemiş ve
hüküm giymiş gençler potansiyel suçlu olmaktan çıkarılarak yeniden
topluma kazandırılacaktır.
Gençler kötü alışkanlıklardan korunacak
Sigara, alkol ve her türlü uyuşturucu madde kullanımına, kumar
ve benzeri alışkanlıklara, fuhuş, anarşi ve teröre karşı gençleri korumak
ve bilinçlendirmek amacıyla; aile müessesesinin güçlendirilmesine,
gençlerin kendilerini ifade edebilecekleri sosyal ve kültürel ortamların
oluşturulmasına önem verilecek, spor ve sosyal faaliyet imkânları
geliştirilecektir.
203Gençlik merkezleri kurulacak
Gençlerin boş zamanlarını değerlendirebilecekleri, kişisel yetenek-
lerini keşfedebilecekleri, çeşitli sosyal ve kültürel imkânlardan ve bilim-
sel bir anlayışla yürütülen rehberlik hizmetlerinden yararlanabilecekleri
“Gençlik Merkezleri” kurulacaktır. Bu amaçla farklı kurum ve kuruluşlar
tarafından kurulmuş olan mevcut altyapı ortak ve etkin bir şekilde hiz-
met verecektir.
Gençliğe idealist rol modeller sunulacak
Kolay para kazanmaya eğilimli, niteliksiz, birikimsiz, erdem yoksunu
insanların gençliğe örnek gösterilmesinin önüne geçilerek, sinema ve te-
levizyon gibi popüler araçlar vasıtasıyla çalışkan, azimli, vatansever, ufuk
sahibi ve ahlaklı insanların ideal olarak sunulması sağlanacak, bu yolda
özendirici ve teşvik edici düzenlemeler yapılacaktır.
Genç girişimci desteği oluşturulacak
Projesi uygun bulunan gençler için devlet bankalarından faizsiz kredi
imkânı tanınarak gençlerin ticari hayata katılımları desteklenecektir.
Yurtdışında yaşayan Türk gençliği için gençlik
kampları oluşturulacak
Yurt dışında yaşayan Türk gençliğinin askerlik, yurda uyum, yaban-
cılaşmadan korunma ve ülke bağlarının kuvvetlendirilmesi önemle ele
alınacak, oluşturulacak gençlik kamplarında gençlerimizin sosyal, sportif
ve kültürel açıdan gelişmeleri sağlanacaktır.
Bu kamplara yurt dışında yaşayan Türk gençleri ile Türk dünyası
gençliğinin katılımı sağlanacaktır.
20422- SPOR
Her alanda sporcu yetiştirmek için gerekli alt yapı tesis edilecek
Türk toplumunun her ferdinin, özellikle gençliğin beden ve ruh sağlı-
ğını geliştirmek için milli bir spor politikası uygulanacaktır.
Milli spor politikamız doğrultusunda gerekli insan gücünün yetiştiril-
mesine ağırlık verilecek, mevcut eğitim-öğretim kurumları iyileştirilerek,
yeterli tesis ve öğretim elemanına sahip olanlar ‘Spor Bilimleri Fakülte-
si’ne dönüştürülecek, araştırma ve geliştirme faaliyetlerine hız kazandı-
rılacaktır.
Sporda başarı kadar sevgi, ahlak, disiplin, azim ve gayret gibi erdem-
ler ile toplumsal kaynaşmaya katkının ön plana çıkartılması, her alanda
sporcu yetiştirmek için gerekli fiziki, teknolojik ve insan gücü alt yapısının
tesis edilmesi milli spor politikamızın esasını oluşturmaktadır.
Türk Sporunu Geliştirme Projesi hayata geçirilecek
Uygulamaya koyacağımız “Türk Sporunu Geliştirme Projesi” ile
spor seferberliği başlatılarak sporda atılım gerçekleştirilecektir. Proje
çerçevesinde sporcu yetiştirme ve geliştirme planları ivedilikle uygula-
maya konulacaktır.
Projenin temel amacı; çocuklarımızı ve gençlerimizi her türlü zararlı
alışkanlıklardan uzak tutarak, erdemli, bedenen ve ruhen sağlıklı bir ne-
sil olarak yetişmelerine katkı sağlamak, spor yapma imkânlarını artırarak
spora yönlendirmek suretiyle çocuklarımızı teknolojik oyun ve eğlence-
lere bağımlılıktan kurtarmak, sosyal ilişkilerini geliştirmek ve sporcu kay-
nağı oluşturmaktır.
Çocuklarımızın mümkün olduğu kadar erken yaşlarda spora yönlen-
dirilmeleri, yetenek ve becerilerinin olduğu dallarda spora katılımları ve
yetiştirilmeleri sağlanacaktır. Sporcu seçimi ve yönlendirilmesi amacıyla
öncelikle çocuklarımızın bilimsel metotlarla fiziksel uygunluk normları
205ortaya çıkarılarak bedensel özellikleri tanınacak, ayrıca spor yapabile-
cekleri alanlarla ilgili düşük maliyetli tip projeler hayata geçirilecektir.
Spor etiği ile bağdaşmayan durumlarla mücadele edilecek
Sporda şiddet, şike, doping ve benzeri spor etiği ile bağdaşmayan ya-
pılarla mücadele edilecek, bu yönde caydırıcı yasal ve idari düzenlemeler
yapılacaktır.
Yerel yönetimler ve gönüllü kuruluşların amatör spor faaliyetleri
desteklenecek, özel sektör kuruluşlarının spora daha fazla destek olması
özendirilecektir.
Geleneksel sporlarımız geliştirilecek, sporcu sağlığına özen
gösterilecek
Modern spor dalları ile birlikte, geleneksel sporların da geliştirilmesi
ve yaygınlaştırılması için gerekli tedbirler alınacak, yağlı güreş ve cirit
uluslararası hale getirilecektir.
Okullardaki spor faaliyetlerinde, sadece fiziksel gelişimi hedefle-
mekle kalmayıp, öğrencilere sosyal, ruhsal, zihinsel ve ahlaki niteliklerin
de kazandırılması ve geliştirilmesi sağlanacaktır.
Sporcunun sağlığına önem verilecek, bu amaçla spor hekimliği yay-
gınlaştırılacaktır.
Spor tesisleri tam kapasite kullanılacak
Spor alan ve tesislerinin kurulmasında çok amaçlılık ve yöresel özel-
likler dikkate alınacak, mevcut tesislerin tam kapasite ile kullanılmaları
sağlanacaktır.
Kış sporlarına elverişli merkezlerin yeterli altyapısı oluşturularak
uluslararası tanıtımı yapılacaktır.
206Sporun tüm branşlarına katılım artırılacak
Çocuklarımızın erken yaşlarda sporla tanışmaları sağlanacak. Tüm
branşlarda lisanslı sporcu sayısı artırılacaktır.
Milli takımlar düzeyinde rekabet edebilirliği sağlayacak fiziki, teknik,
insan gücü, hukuki ve finansman alt yapısı temin edilecek. Bu kapsamda
öncelikle kulüpler düzeyinde başarının artırılmasına dönük sporcu yetiş-
tirilmesine önem verilecektir.
Müsabakalara daha fazla seyirci gelmesi için güvenliğin tesisi, bilet-
lere kolay erişim ve rahat ulaşım gibi imkânlar artırılacaktır.
Atanamayan beden eğitimi öğretmenlerine yeni istihdam alanı
açılacak
“Spor Parkları” projesi ile çocuklarımızın evlerinden kolaylıkla ula-
şabileceği alanlara güvenli semt sahaları, minik spor tesisleri ve altyapısı
yapılacak, bu tesislerin gönüllülerce yapılması teşvik edilecek, bu amaçla
kampanyalar düzenlenecektir. Böylelikle okul takımlarına ve amatör ku-
lüplerimize sporcu kaynağı oluşturulacak, profesyonel takımlarımıza ve
milli takımımıza sporcu yetiştirilecektir.
Beden eğitimi öğretmenleri bu spor parklarında çalıştırılacak, böyle-
likle kadrosuzluk nedeniyle atanamayan beden eğitimi öğretmenlerine
de istihdam imkanı sağlanacaktır.
Türk dünyası dostluk ve kardeşlik oyunları düzenlenecek
Türk dünyası dostluk ve kardeşlik oyunları düzenlenecek, spor yoluy-
la Türk dünyası dostluk ve kardeşliği pekiştirilecektir.
Her branşta uluslararası spor organizasyonlarının ve olimpiyat oyun-
larının ülkemizde düzenlenebilmesi için gerekli yatırımlar yapılacak ve
bu konudaki faaliyetler desteklenecektir.
Kentlerde spor yapılabilecek kolay ulaşılabilir nitelikte ve yeterli
alanlar yaygın hale getirilecektir.
207Kamu kurumlarına ait spor tesislerinin atıl kalması önlenecek, üye
kayıt sistemi oluşturularak buraların tam zamanlı kullanımı sağlanacaktır.
Spor kulüpleri yasası çıkartılacak
Amatör ve profesyonel spor kulüpleri yasası çıkartılarak spor kulüp-
lerinin dernekler yasası ile yönetimine son verilecektir.
23- KÜLTÜR VE SANAT
Türkçenin yaygın, doğru ve güzel kullanımı sağlanacak.
Milleti millet yapan temel unsurlardan biri dildir. Millî kimliğimizin
vazgeçilmez bir öğesi olarak gördüğümüz Türkçenin doğru ve güzel kul-
lanımı esas olacaktır.
Her türlü basın-yayın, reklam, film, tiyatro eserleri ile günlük ve ti-
cari hayatta kullanımlarda Türkçe’nin yozlaşmasına ve tahribine yol açan
uygulamalara fırsat verilmeyecektir.
Türkçe’nin, eğitimde, öğretimde, sanatta, kültürde, bilimdeve med-
yada doğru kullanılması sağlanacaktır.
Türk kültür merkezleri yaygınlaştırılacak
Türk dili araştırmalarına önem verilecek, Türkçenin uluslararası dü-
zeyde bilim, sanat, ticaret ve tele-iletişim dili olarak kullanılabilmesi için
çalışmalar yapılacaktır.
Türkiye Türkçesinin öğretimi ve Türk kültürünün tanıtımı amacıyla
başta Türk Cumhuriyetleri ve Avrupa ülkeleri olmak üzere yurt dışında
Türk kültür merkezlerinin yaygınlaştırılması ve etkin bir şekilde hizmet
sunumu sağlanacaktır.
Bilişim teknolojilerinde kullanılan her türlü cihaz ve yazılımlarda
Türkçe’nin kullanımı sağlanacaktır.
208Türk devlet ve topluluklarıyla ilişkiler “dilde, fikirde ve işte birlik”
esasına dayandırılacaktır. İktisadî ve kültürel iş birliği geliştirmenin temel
unsuru olarak, Türkçe konuşulan ülke ve topluluklara yönelik dil ve kül-
tür araştırmalarına önem verilecek, Türkçenin bütün lehçeleriyle anlaşı-
labilir ve kullanılabilir olması için şartlar oluşturulacaktır.
Millî kültür korunacak, geliştirilecek ve tanıtılacak
Farklı kültürler karşısında, özellikle yeni nesillerin kültür şokuna
uğramasına ve kimlik bunalımına düşmesine mani olacak; kaliteli ve
ihtiyaca cevap veren eserler ortaya konmasına yönelik millî kültür
değerlerinin millete tanıtılması ve benimsetilmesini sağlayacak
çalışmalar yapılacaktır.
“Millî kültür endüstrisi” oluşturulacak
Türk ilim, kültür ve düşünce tarihinin bütün zenginliğiyle ortaya çıka-
rılması amacıyla araştırmalar yapılacaktır.
Türk kültürü ve sanatının yaşatılması, geliştirilmesi, tanıtılması ve
yaygınlaştırılması amacıyla “millî kültür endüstrisi” oluşturulacaktır.
Millî kültür değerlerimizin yıpratılması sonucunu doğuran; kültürel
değerler kargaşasına sebebiyet veren, kültür hayatımız ile ilgili temel
millî mutabakatları bozan, kayıtsızlık ve düşmanlık örneği uygulamalar
önlenecektir.
Uluslararası kültürel iş birliği programları geliştirilerek, Türk kültürü-
nün çevre kültürler için cazibe merkezi hâline gelmesi sağlanacaktır.
Sanata ve sanatçıya önem verilecek
Görsel, işitsel, dramatik, pratik ve tüm sanat dallarının geliştirilmesi,
faaliyet alanlarının yaygınlaştırılması temin edilecek, bu amaçla sanat ve
sanatçılar desteklenecektir.
209Sanatçıların milli değerlerle barışık ve onu özümseyen bir anlayış
içinde toplumsal ortak değerler etrafında kenetlenmeye yönlendirmesi
amacıyla topluma rol model olmaları temin edilecektir.
Sanatçı, her devrinde ve her yaşında korunacaktır.
Sanat ve zanaatlarımızın korunması, sosyal ve ekonomik fayda sağ-
lanması ve kültürel değerlerimizin üretilen mal ve hizmetlere yansıtıla-
bilmesi amacıyla, tasarımlara aktarılması sağlanacaktır. Bu suretle unu-
tulmaya yüz tutmuş kültürel değerler yaşatılacak ve gelecek nesillere
sağlıklı bir şekilde ulaştırılacaktır.
Geleneksel Türk sanatları ve folkloru korunacak, geliştirilecek ve ta-
nıtılacaktır. Ata yadigârı eserlerin bakımı, tamir ve muhafazası; Türk mi-
marîsinin, musikisinin, tiyatrosunun, sinemasının, edebiyatının, mutfağı-
nın korunması ve geliştirilmesi bir devlet politikası hâline getirilecektir.
Milli Birlik ve Bütünlük Projesi gerçekleştirilecek
Milliyetçi Hareket Partisi; Türk milletinin birliğini ve beraberliğini ko-
ruyarak, toplumsal huzursuzluk alanlarının cepheleşmeye dönüşmesini
önlemeyi ve herkesin inancına saygı duyarak birlikte yaşama ideali etra-
fında kenetlenip toplumsal sıkıntı ve sorunları çözmeyi amaçlamaktadır.
Hazırlayacağımız “Milli Birlik ve Bütünlük Projesi” kapsamında milli
ve manevi değerlerimizin toplumsal çatışma konusu yapılmaması, etnik,
inanç ve mezhep temelinde ayrışma yaşanmaması için Alevi İslam inan-
cını benimseyen vatandaşlarımızın inanç ve kültür temelli sorunları Ale-
vi inanç önderleri, Alevi İslam’ın çatı kuruluşları ve akademik çevrelerin
katkı ve katılımıyla çözüme kavuşturulacaktır.
Bu amaçla öncelikle, Cemevi gerçeği siyasi kaygılardan uzak, ca-
mi-cemevi karşıtlığına dönüştürülmeden kabul edilecek ve inanç ve kül-
tür hayatının bir unsuru olan Cemevlerine devlet yardımı yapılacaktır.
Diyanet İşleri Başkanlığı Alevi İslam inancını da bünyesinde temsil ede-
cek şekilde yeniden yapılandırılacaktır.
210Aleviliğin öncelikle nitelikli eğitim ve kadro ihtiyacını karşılamak
amacıyla “Türkiye Alevilik Araştırmaları Merkezi” kurulacaktır.
Alevi inanç önderlerinin akademik seviyede eğitilmesi için İlahiyat
Fakültelerinde “Tasavvuf İlimleri Bölümü” kurulacaktır. Milli Eğitim
Bakanlığınca din derslerinin müfredatına, doğrudan Alevi toplumunun
katılımıyla şekillenmiş doğru, objektif ve bilimsel bilgiler dahil edilecek,
bu amaçla “Özel İhtisas Komisyonu” kurulacaktır.
Kültür ve Turizm Bakanlığı, üniversiteler, Diyanet İşleri Başkanlığı ve
ilgili kuruluşların işbirliği ile Alevi İslam inancının ve tarihi-kültürel şah-
siyetlerinin envanteri ve külliyatı çıkarılacak, varsa yabancı dilde olanlar
Türkçeye çevrilecek ve yayınlanacaktır.
Tarihi ve kültürel müşterekler öne çıkarılacak
Toplumun tarihi ve kültürel müşterekleri öne çıkarılacak, tarihi ve
bilimsel belgeler ve gerçekler kamuoyunun bilgisine sunulacaktır.
Farklılıkların öne çıkarılması yerine ortak değerlerin bütünleştiri-
ciliğinde millî bir bakış açısının kamuoyuna yansıtılması; bu kapsamda
müşterek değerlerimizin din adamları, eğitimciler, sosyologlar, kanaat
önderleri, medya kuruluşları tarafından anlatılması ve işlenmesi sağlana-
caktır. Dış destekli sivil toplum kuruluşları ve medya organlarının yıkıcı
ve ayrıştırıcı faaliyetlerine mani olunacaktır.
Ekonomik teşvikler, sosyal projeler, eğitim politikaları geliştirilerek
halkın refahının yükseltilmesi temin edilecektir. Ülkemizin her yerinde
fizikî altyapının geliştirilmesi, okullaşma oranının artırılması, nitelikli eği-
tim kadrolarının ülke ihtiyaçlarına uygun şekilde yetiştirilmesi ve görev-
lendirilmeleri sağlanacaktır.
İstismara yol açan gelir dağılımındaki adaletsizliğin ortadan kaldırıl-
ması ile bölgesel ekonomik ve sosyal farklılıkların giderilmesine öncelik
verilecek, sosyal yapı üzerindeki bölücü, ayrıştırıcı etkilerin yok edilmesi
sağlanacaktır.
211Tarihî eserlerimiz topluma kazandırılacak
Asırlardan beri millî kültürümüzün temel değerleri olma niteliğini
koruyan her sahadaki yazılı eserlerin yok olması önlenecek, bu eserler
bugünkü yazı ve konuşma diliyle toplumumuza kazandırılacaktır.
Osmanlı Arşivinin tasnifi, düzenlenmesi ve tümüyle günümüz litera-
türüne kazandırılması sağlanacaktır.
Bilimsel araştırma ve incelemelerin ışığında tarihi gerçeklerin ortaya
çıkarılması ve Türk tarihine ilişkin çarpıtma ve iftiraların önüne geçilebil-
mesi amacıyla arşivlerin ilim adamlarınca incelemesi sağlanacaktır.
Türk vakıf eserleri ortaya çıkartılacak, korunacak ve yaşatılacak; va-
kıflar devletçe desteklenip var oluş amacına uygun hale getirilecektir.
Yurt dışındaki vatandaşlarımızın Türkiye ile bağları güçlendirilecek
Yurt dışındaki vatandaşlarımızın millî kültür değerlerimizden kop-
malarını önleyici ve benliklerini koruyucu tedbirler alınacak, içinde yaşa-
dıkları toplumla çatışmaya düşmemelerine de özen gösterilecektir.
Kitle iletişim araçlarının kültürel değerlerimizin yaşanmasında
ve yaşatılmasında toplumsal sorumluluk içinde yayın yapmaları
sağlanacaktır.
Kültürel değerlerimizin yaşanması ve yaşatılması amacıyla kültür
merkezleri, bilimsel araştırma kurumları ve müzeler yaygınlaştırılacak,
bu birimlere erişim kolaylaştırılacak ve gençlerin müzelerden ücretsiz ya-
rarlanması sağlanacaktır.
İlgili ülkelerle işbirliği içinde Türk Dünyasının tüm kütüphane, müze
ve arşivlerindeki kültür eserleri tespit ve konularına göre tasnif edilerek
yararlanılabilir hale getirilmesi için proje başlatılacaktır.
212“Milli çizgi film endüstrisi” geliştirilecek
Çocukların kişiliklerinin oluşumu ve kültürel değerlerin özümsenme-
si açısından “milli çizgi film endüstrisi” geliştirilecek ve üretilecek filmle-
rin dış satımı yoluyla kültürümüzün tanıtılması sağlanacaktır.
Çocukların bilgisayar oyunları vasıtasıyla yabancı kültürlerin etkisin-
de kalmasının önlenmesi için milli bilgisayar oyunları yazılım endüstrisi
teşvik edilecektir.
24- SAĞLIK
Hayatı anlamlı ve değerli kılan bir sağlık sistemi tesis edilecek
Yaşam kalitesini ve yaşama sevincini geliştiren, insan ömrünü uza-
tan, vatandaşın ve hizmet sunanların memnuniyetini esas alan, hayatı
anlamlı ve değerli kılan bir sağlık sistemi tesis edilecektir.
Sağlık politikalarının belirlenmesi ve uygulanması ile sağlık hizmet-
lerinin sunulması, finansmanı, düzenlenmesi ve denetlenmesinden so-
rumlu yapıların yetki ve sorumlulukları açık bir şekilde tanımlanacaktır.
Görev, yetki ve sorumluluk karmaşasını önleyecek kurumsal düzenleme-
ler yapılacaktır.
Sağlık Bakanlığı temel, koruyucu ve önleyici sağlık hizmetlerini su-
nan, sağlığın geliştirilmesi konusunda farkındalığı artıran, tedavi hizmet-
lerinin standartlarını belirleyen bir yapıya kavuşturulacaktır.
Koruyucu ve temel sağlık hizmetleri ücretsiz olarak sunulacak
Koruyucu sağlık hizmetleri ve temel sağlık hizmetleri, eşitlik ve hak-
kaniyet prensiplerine uygun olarak; kolay ulaşılabilir, kullanılabilir ve
hasta haklarına saygılı bir şekilde devlet tarafından ücretsiz olarak su-
nulacaktır.
213Birinci basamak sağlık hizmet birimleri güçlendirilecek ve aile hekim-
liği kademesinin etkin bir şekilde hizmet vermesi sağlanacaktır.
Kırsal kesimde ise mobil hizmet sunacak donanımlı sağlık ekipleri
tüm ülke genelinde etkin bir şekilde görev yapacaktır.
Sağlık hizmetlerinde sürekliliği ve erişilebilirliği sağlamak amacıyla
sağlık insan gücünün ülke genelinde dengeli dağılımını temin edecek bir
istihdam ve ücret politikası uygulanacaktır.
Koruyucu sağlık programları uygulamaya konulacak
Bulaşıcı olmayan hastalıklardan korunma sağlanacak, kalp-damar
hastalıkları, kanser, diyabet, kronik solunum yolları hastalıkları gibi
ölüm nedenlerinin ilk sıralarında yer alan bulaşıcı olmayan hastalıkların
gelişimine neden olan risk faktörlerinin azaltılmasına yönelik koruyucu
sağlık programları uygulamaya konulacaktır.
Tüm aile hekimlerinin uzmanlık eğitimi alması sağlanacak, halen aile
hekimi olarak hizmet sunan pratisyen hekimlerin ise kendi çalıştıkları il-
lerdeki eğitim kurumlarında gerekli şartlar oluşturularak eğitim almaları
sağlanacaktır.
Hastanelerin yönetim kapasitesi geliştirilecek
Hastanelerin teknolojik altyapısı ve insan gücü imkânları iyileştirile-
cek, yönetim kapasitesi geliştirilecektir.
Hastanelerde muayene, laboratuvar hizmetleri ve ameliyat rande-
vuları bilgisayar ortamında verilecek ve sağlık personelinin randevu sis-
temine müdahalesi kesinlikle önlenecektir.
Laboratuvar hizmetleri ve yüksek maliyetli tıbbi teknoloji ve benzeri
hastane imkânlarının hastaneler arasında ortak kullanımına fırsat veren
bir sistem geliştirilecektir.
214Hastaneler tam gün – tam kapasite çalışacak
Hastanelerde; hasta yatağı, donanım ve insan gücü kapasitesinden
daha iyi yararlanılması, hasta taleplerinin zamanında karşılanması ve
hizmet bekleme süresinin asgari düzeye indirilmesi için “tam gün-tam
kapasite çalışma” sağlanacaktır. Bu kapsamda hizmet veren personelin
özlük haklarında iyileştirme yapılacaktır. Her ne ad altında olursa olsun,
ücret tarifesinde yer almayan ayrıca bir ödemenin yapılmasına fırsat
verilmeyecektir.
Sağlıkta istihdam kargaşası sona erecek, vekil ve sözleşmeliler
kadroya alınacak
Sağlık Bakanlığı bünyesinde istihdam kargaşası sona erdirilecek, aynı
işi yapan sağlık çalışanları aynı mali ve sosyal haklara kavuşturulacaktır.
Sözleşmeli, vekil gibi adlarla çalışan ebe ve hemşireler asli kadrolara
geçirilecektir.
112 sağlık çalışanlarının mali ve sosyal hakları ile çalışma şartlarına
ilişkin sorunları çözüme kavuşturulacaktır.
Sağlık çalışanlarının özlük hakları ve çalışma şartları iyileştirilecektir.
Sağlık çalışanlarının ek ödemeleri emekliliklerine yansıtılacak
Sağlık çalışanlarına yapılan ek ödemeler prim matrahına alınmak su-
retiyle emekliliklerine yansıtılması sağlanacaktır.
Çalışanların iş yerlerindeki fiziksel, kimyasal ve biyolojik zararlı mad-
delere maruz kalmaları önlenerek meslek hastalıkları ile etkin bir şekilde
mücadele edilecektir.
Tehlikeli ve riskli tüm iş yerlerinde ilk yardım sağlık merkezleri bulun-
durulması sağlanacaktır.
215Sağlık çalışanlarına çalışma sürelerinin her bir yılı için 90 gün fiili hiz-
met süresi zammı (yıpranma payı) hakkı verilecektir.
Sağlık çalışanlarına yönelik şiddet önlenecek
Sağlık çalışanlarına yönelik şiddet eylemlerinin önlenmesi için her
türlü hukuki, idari ve sosyal tedbirler etkin bir şekilde uygulanacaktır.
Özel sağlık kurumları teşvik edilecek
Sağlıkta kamu özel ortaklığı ile yürütülen projelerin, fayda-maliyet
analizleri ve karşılaştırmaları titizlikle yapılacak, kamu yararı gözetilerek
projeler gözden geçirilecektir.
Özel sağlık kurumları teşvik edilecek, sağlık turizminin geliştirilmesi
için sağlık serbest bölgeleri oluşturulacaktır.
Sosyal Güvenlik Kurumu, Sağlık Bakanlığı ve özel kesim sağlık hizme-
ti sunucuları, hizmetin ve hizmetten yararlananın standartlarını, usul ve
esaslarını müşterek olarak belirleyecektir. Sistemin istismarını önlemeye
dönük etkin kamusal denetimin yanı sıra öz denetim mekanizmaları da
geliştirilecektir.
Sağlık harcamalarında vatandaşın yükü hafifletilecek
Koruyucu sağlık hizmetlerinin yaygınlaştırılması ve aile hekimliği
sisteminin güçlendirilmesiyle birlikte vatandaşların katlanmak zorunda
kaldığı ek ücret ve katılım payı uygulaması kaldırılacaktır.
Sağlık hizmetlerinde, ilaç ve tıbbi malzemelerin fiyatlandırılmasında
maliyet ve kalite kontrolünde Sosyal Güvenlik Kurumu’nun aktif rol üst-
lenmesi sağlanacaktır.
Tüm vatandaşlar hastane ve hekim seçme hakkına sahip olacaktır.
Hasta yataklarının ülke sathında dengeli dağılımı sağlanacaktır.
216İlaç harcamalarını artıran, ilaçlara karşı direnci güçlendiren ve ilaç
yan etkileri üzerinden sağlık kaybına da yol açan gereksiz ilaç tüketimi
önlenecektir.
İlaç takip sistemi geliştirilerek “akıllı ilaç kullanımı” hususunda sağlık
personeli için bir ilke ve hastalar için davranış kalıbının oluşması sağlana-
caktır.
İlaç fiyatlandırma sistemindeki vatandaşı mağdur eden uygulamala-
rın kaldırılması, ilaç ve tıbbi malzemelerin üretim veya ithalatından has-
tada kullanım aşamasına kadar etkin bir kontrol mekanizması oluşturul-
ması, sağlıklı bir reçete ve fatura kontrol sistemi uygulanması için gerekli
düzenlemeler yapılacaktır.
İlaç, aşı, serum ve tıbbi cihaz üretimine destek verilecek
Yurt içinde ilaç, aşı, serum ve tıbbi cihaz üretimini önceleyen, bunun
için uygun Ar-Ge iklimi yaratan, üretim süreçlerinin ihracat, kamu alım
politikaları ve üretim teşvikleri ile desteklendiği bütüncül bir ilaç ve tıbbi
cihaz stratejisi geliştirilecektir.
İlaç ve tıbbi cihazların kalitesini, kullanımını ve bunlara yönelik harca-
maların etkinliğini kontrol edecek etkin mekanizmalar oluşturulacaktır.
Tıp eğitiminde çağdaş standartlar yakalanacak
Tıp eğitiminin çağdaş standartlara göre yapılması, sağlık personeli-
nin mesleğe hazırlık amacıyla donanımlı sağlık tesislerinde belirli süreler-
le hizmet vermesini müteakip ihtiyaç duyulan yerlerde görevlendirilmesi
sağlanacaktır.
Hastanelerde çalıştırılan tıp fakültesi son sınıf öğrencileri sosyal gü-
venlik kapsamına alınacak ve asgari ücretin yarısından az olmamak üzere
ücret ödemesi yapılacaktır.
217Acil yardım hizmetleri etkinleştirilecek
Acil vakalara süratle müdahale edilebileceği acil servis ağı kurulacak,
acil yardım hizmetlerinin ektin, hızlı ve kaliteli bir şekilde sunulması için
insan gücü, fiziki donanım ve araç-gereç imkânları geliştirilecektir.
Trafik kazalarının yoğun olduğu güzergâhlarda hizmet vermek üzere
tam donanımlı hava ve yer ambulans hizmetleri geliştirilecektir.
e-sağlık bilgi sistemi oluşturulacak
Bütün sağlık kurumlarının elektronik erişiminin sağlandığı ve bireysel
sağlık verilerinin yer aldığı e-sağlık bilgi sistemi oluşturulacak, bu sistem
kanalıyla hastaların ev ortamında izlenmesi sağlanacaktır.
Mükerrer ve gereksiz kullanımların önüne geçilmesi amacıyla bilişim
teknolojileri ve veri alt yapısından yararlanılacak, sağlık harcamalarının
daha verimli bir çizgiye çekilmesi için sağlık sigortacılığının kullanımı
etkinleştirilecektir.
25- KENTLEŞME VE KONUT
Sağlıklı, yaşanabilir, doğayla uyumlu kentler oluşturulacak
Kentleşme politikamız; yerleşimlerin afete duyarlı olması, doğal,
tarihi ve kültürel varlıkları koruması ve yaşatması, kentlilik kültürünün
oluşturulmasına katkı sağlaması, su kaynaklarının ve çevrenin korunma-
sı, planlı, çağdaş altyapılı yaşanabilir kentler inşa edilmesi, yerel kalkın-
manın sağlanması, hizmetlere erişimin kolaylaştırılması ve kentte yaşa-
yan vatandaşın hayat kalitesinin artırılmasını amaçlamaktadır.
Eğitim, sağlık, sosyal hizmet, kültür, ulaşım ve kentsel altyapı hiz-
metlerinin; hızlı, güvenli, zamanında, ucuz ve erişilebilir bir şekilde sunul-
ması diğer politikalarla birlikte sağlıklı kentleşmenin bir gereği olacaktır.
218Üst ölçekli planlar yapılarak yerleşim alanları tespit edilecek
Türkiye coğrafyasını kapsayacak bir çalışma yapılarak; fay hatları,
dere yatakları kıyı şeritleri, tarım alanları ve doğal yapılar gibi imara uy-
gun olmayan alanlar tespit edilerek yerleşime kapatılacaktır.
Üst ölçekli planların tamamlanması suretiyle konut, sanayi, turizm,
tarım ve benzeri amaçlarla yer seçiminde yaşanan karmaşa giderilerek
düzenli kentleşmenin alt yapısı oluşturulacaktır.
Altyapısı tamamlanmış konut ve sanayi bölgeleri oluşturulacak
Yaşanabilir kentlerin oluşturulabilmesi için, ulaşım altyapısı tamam-
lanmış, çağdaş donanımlı konut alanları yanında gerekli altyapıya sahip,
endüstri, teknoloji ve sanayi bölgeleri ile mali ve ticari merkezler oluştu-
rulacaktır.
Kent yönetim bilgi sistemi oluşturularak, kentin coğrafi, beşeri ve
fiziki yapısı ile ulaşım, haberleşme ve diğer hizmet ihtiyaçlarına yönelik
planlamaların yapılması, afetlere karşı duyarlı “akıllı kentlere” geçiş sağ-
lanacaktır.
Kent planlarının; gelecek nesillere sağlıklı bir çevre ve şehir altyapısı
bırakmanın yanında, kültürel ve doğal yapıya uygun, yaşanabilir bir çev-
reyle uyumlu yerleşimler oluşturmayı temin etmesi esas olacaktır.
Kent içi taşıma sistemleri entegre bir şekilde kurulacak, ulaşım ve
trafik altyapısı insanların gitmek istedikleri yere en kısa zamanda ucuz,
güvenli ve konforlu bir şekilde ulaşmalarını sağlayacak bir yapıda plan-
lanacaktır.
Kentlerde dikey yapılanma durdurulacak
Kentlerimizde yaygınlaşan dikey yapılanmalara son verilecek, kent
estetiğini dikkate alan, tarihi ve kültürel dokuyu yansıtan bir yapılaşma
ve mimari tercih edilecektir.
219Kentlerin kimliğini yansıtan ve tarihi değeri olan yapılar ve eski yer-
leşimler korunarak gelecek nesillere geçmişten izler bırakılması temin
edilecektir.
Kentlerimizin ön plana çıkan ve kentin kimliği ile özdeşleşen tarih,
kültür, ürün, doğal kaynak ve insan gibi değerleriyle markalaşmaları sağ-
lanacaktır.
İmar rantının peşkeş çekilmesine son verilecek
İmar yetkisinin, şehir rantları oluşturmaya ve kamu kaynaklarını
peşkeş çekmeye fırsat verecek şekilde kullanılması önlenecektir. Kent-
sel gelişmenin sonucu olarak ortaya çıkan imar rantlarının belirli ellerde
toplanması önlenecek ve vergilendirilmesi sağlanacaktır.
İmar planlarının değiştirilme süreci zorlaştırılacak, alenileştirilecek
ve rant esaslı siyasî kararlar olmaktan çıkartılacaktır.
Sanayileşme ve göç nedeniyle kentlerdeki yığılmanın ve çarpık ya-
pılaşmanın önlenmesi için kentleşme hızı ile arsa arzı ilişkisi kurulacaktır.
Vatandaşın mağduriyetine sebep olan imar planlama ve değişiklikle-
rindeki keyfi uygulamalara son verilecektir.
Kentlerde kültürel yozlaşmanın önlenmesi için, millî kültürün te-
mel belirleyiciliği çerçevesinde kent ve kentlilik kültürü oluşturulmasına
önem verilecektir.
Herkes insanca yaşayabileceği bir konuta sahip olacak
Herkesin insanca yaşayabileceği bir konutunun bulunmasının, insan
haklarının bir gereği olduğuna inanmaktayız.
Dar ve sabit gelirli vatandaşların konut edinebilmesi için uygun yön-
temler ve finansman modelleri uygulamaya konulacaktır. Muhtaç ve
kimsesizler için devlet eliyle sosyal konutlar üretilecektir. Konutlar yapı-
lana kadar da kira yardımı yapılacaktır.
220Vatandaşlarımızın hayat tarzları ve özgün nitelikleri ile yerleşimlerin
özellikleri dikkate alınarak ihtiyaçlar doğrultusunda farklı sosyal konut
üretimi gerçekleştirilecektir.
Ülkemizin gayrimenkul envanteri çıkartılarak mevcut yapılar nitelik
ve nicelik boyutu itibariyle tanımlanacak ve bu doğrultuda kentleşme ve
konut politikalarına yön verilecektir. Mevcut konut stokuna ilişkin nite-
likler yükseltilecektir.
Konut üretim süreçleri etkin bir denetime tabi tutulacak
Konut ve her türlü bina üretiminde güneş enerjisi ve gün ışığından
daha fazla yararlanılmasına dikkat edilecek, ısı yalıtımını ve depreme da-
yanıklılığı esas alan teknoloji ve standart malzeme kullanımı sağlanacak;
sağlıklı, güvenli, kaliteli ve ekonomik konut üretimine önem verilecek,
zemin etüdü aşamasından iskân ruhsatı aşamasına kadar etkin denetim
yapılacaktır.
Gecekondu bölgeleri ıslah edilerek, bu bölgelerin kent merkezleriyle
sosyal ve ekonomik açıdan bütünleşmesi sağlanacaktır.
Yapı denetimi ve sigorta sistemi etkinleştirilecektir.
Devlete ait araziler arsa haline dönüştürülerek arsa spekülasyonu
önlenecek ve bu suretle konut maliyetleri düşürülecektir.
Afetin etkisini en aza indirecek tedbirler alınacak
Her türlü yapılaşmanın coğrafi ve jeolojik etütleri tamamlanmış, baş-
ta deprem olmak üzere sel, heyelan ve diğer doğal afetlere karşı güvenli
alanlarda kurulması sağlanacak, mevcut yerleşimlerde ise bu doğrultuda
kentsel dönüşüm projeleri uygulanacaktır.
Kırsal kesimde afete maruz bölgelerdeki yerleşimlerin süratle afet
açısından daha güvenli alanlara taşınması sağlanacaktır.
221Arazi kullanımı ve imar planlarında risk önceliğine göre alanlar belir-
lenerek riskli bölgelerde yapılaşmayı önleyecek düzenlemeler yapılacak-
tır. Bina üretiminde depreme dayanıklılığı esas alan teknoloji ve standart
malzeme kullanımı sağlanacaktır.
Kentsel dönüşüm uygulamaları afet öncelikli hale getirilecek, başta
deprem olmak üzere sel ve heyelana dönük olarak insan hayatını önceli-
ğine alan bir anlayış hâkim kılınacaktır.
Afet farkındalığı oluşturulacak
Afet öncesinde, anında ve sonrasında uygulanması zorunlu olan afe-
te hazırlık, acil müdahale yöntemleri ve davranış şekilleri eğitim kurum-
ları ve kitle iletişim araçları vasıtasıyla vatandaşlara anlatılacak, afet far-
kındalığı oluşturulacaktır.
Afete maruz kalmadan önce hukuki, fiziki ve beşeri tüm alanlarda
hazır durumda olunarak doğal afetlerin zararlarının en aza indirilebilmesi
temin edilecektir.
Kentsel dönüşüm sürecinin her aşamasında yerleşim yeri sakinlerinin
söz hakkı olacak
Kentsel dönüşüm öncesinde, ilgili yerleşim yerinde yaşayanların da
sürece dâhil edilmesi sağlanacak ve karar alma aşamalarında etkili olma-
ları temin edilecektir. Dönüşüm çalışmalarının her aşaması, yerleşim yeri
sakinlerinin bilgisi dahilinde şeffaflık içinde yürütülecektir.
TOKİ’nin kimliksiz, şehircilik ve plancılık ilkelerine aykırı yapılaşma-
lar yerine estetik değer ve kültürel kimlik taşıyan yapılar inşa etmesi sağ-
lanacaktır.
22226- ÇEVRE
İnsanlarımızın temiz ve sağlıklı bir çevrede yaşaması sağlanacak
Çevre politikamızın esası herkesin temiz ve sağlıklı bir çevrede yaşa-
ma hakkının teminine dayanmaktadır.
Bu doğrultuda çevre sorunlarını; kalkınma–çevre koruma ikilemi ye-
rine, akılcı bir koruma, kullanma ve geliştirmeyi öngören sürdürülebilir
kalkınma modeli ile aşarak, gelecek nesillere temiz, doğal ve kültürel de-
ğerleri korunmuş, yaşanabilir bir çevrenin intikalini sağlayacak politikalar
hayata geçirilecektir.
Doğal, tarihî ve kültürel değerler korunacak
Doğal, tarihî ve kültürel değerlerin kirlenmesini, tahrip edilmesini ve
yok olmasını önlemek için, çevre konusuna bilimi ve aklı esas alan, tarih,
kültür, inanç ve millî menfaatlerimizle çatışmayan bir bakış açısıyla yak-
laşılacaktır.
Ekonomik ve sosyal politikalar ile çevre politikası arasında uyum sağ-
lanacak, kalkınma gerçekleştirilirken insan sağlığı, ekolojik denge, kültü-
rel, tarihî ve estetik değerler korunacaktır.
Çevre duyarlılığı kazandırılacak
Tabii zenginliklerimize toplum olarak sahip çıkma anlayışının kuv-
vetlenmesi için, çevre duyarlılığı geliştirilecek, bunun için medyanın top-
lumsal sorumlulukla yayın yapması sağlanacak ve eğitim müfredatı zen-
ginleştirilecektir.
Yatırım projelerinin yer seçiminde çevre duyarlılığına önem verile-
cek, yatırımlarda çevre dostu teknoloji kullanımı teşvik edilecektir.
Turizm, sanayi, tarım ve şehirleşmenin sağlıklı bir yapıya
kavuşturulması için, çevre düzeni planlarının ülke sathında tamamlanması
sağlanacaktır.
223Çevre sorunları kirlenmenin ortaya çıkmasından sonra çözümü ara-
nan sorunlar olarak değil, genel kalkınma planının bir unsuru olarak ön-
ceden belirlenen kıstaslar çerçevesinde ele alınacaktır.
Taş ocağı ve maden aramaları tamamlandıktan sonra çalışma yapı-
lan alanların ağaçlandırılması zorunlu olacaktır.
Çevre zabıtası, çevre ihtisas mahkemesi ve çevre bilgi sistemi
oluşturulacak
Çevre denetiminde etkinliği sağlamak üzere çevre zabıtası ve çevre
ihtisas mahkemeleri kurulacaktır.
Çevre bilgi sistemi oluşturulacaktır.
Meteorolojik ölçüm istasyonları çevre kirliliğine ilişkin ölçümleri de
yapabilecek şekilde geliştirilerek, oluşturulacak veri tabanı, yeni tesisle-
rin projelendirme aşamasında kullanıma sunulacaktır.
Kentler, kırsal yerleşimler ve doğal çevre temiz ve yaşanabilir hale
getirilecek ve gelecek nesillere intikal ettirilecektir.
Bütüncül çevre politikaları izlenecek
Kıyı, deniz, akarsu, göl, yapay göl ve diğer sulak alanların çevresi ile
eko sistemlerin tamamını bütünlük içinde ele alan kıyı alanı planlaması
ve yönetimi uygulanacak, su, hava, toprak ve denizi birlikte dikkate alan
entegre çevre politikaları geliştirilecektir.
Verimli tarım toprakları korunacak, amaç dışı kullanımı ve erozyon
önlenecektir.
Tabii zenginliklerimize toplum olarak sahip çıkma anlayışının kuv-
vetlenmesi ve çevre duyarlılığının geliştirilmesi için eğitime ve kamuoyu-
nun bilgilendirilmesine önem verilecektir.
224Biyolojik çeşitlilik korunacak
Ülkemizin sahip olduğu biyolojik çeşitliliğin ve genetik kaynakların
araştırılması, korunması ve ekonomik değer kazandırılması sağlanacaktır.
Biogüvenlik ve genetiği değiştirilmiş organizmalar konusundaki risk-
lerin en aza indirilmesi için tarım, çevre ve teknoloji politikaları birlikte
ele alınacaktır.
Su kaynaklarının kullanımında etkinlik sağlanacak
Mevcut su sağlama tesislerindeki kayıp ve kaçaklar önlenerek ülke
kaynaklarının etkin kullanımı sağlanacaktır.
Yer altı ve yer üstü su kaynaklarının kirlilikten korunması, hidrolojik
dengeyi gözetecek şekilde kullanılması ve atık suların arıtılarak tarım ve
sanayide kullanımı teşvik edilecektir.
Atık su arıtımına ve katı atıkların ekonomik bir değer olarak geri dö-
nüşümünü sağlayacak yatırımlara önem ve öncelik verilecek ve bu amaç-
la sanayi kuruluşlarıyla belediyeler özendirilecektir.
Su havzaları korunacak, su kaynakları kontrol altında tutulacak, su-
lama kanalları ve diğer suyollarındaki su kayıplarını önleyici sistemler
geliştirilecektir.
Yaban hayatının korunmasına özen gösterilecek
Ulaşım altyapılarında yaban hayatının devamlılığı da dikkate
alınacaktır.
Genel ve devlet avlağı uygulamasından özel avlak uygulamasına ge-
çilerek yaban hayatının geliştirilmesi sağlanacaktır.
22527- TURİZM
Turizm çerçeve kanunu çıkartılacak
Turizm sektöründeki başıboşluğu gidermek ve yapısal sorunları çöz-
mek için; başta Turizm Teşvik Kanunu, İş Kanunu, Kıyı-Kenar Kanunu
olmak üzere sektörle ilgili diğer kanunlardaki değişiklikleri de kapsayan
bir turizm çerçeve kanunu ivedilikle çıkartılacaktır. Kamu ve özel sektör
işbirliği ile yeni bir Turizm Strateji Belgesi ve Turizm Eylem Planı hazırla-
nacak ve uygulamaya konulacaktır. Bu kapsamda alt düzenleyici mev-
zuat da süratle hayata geçirilecek ve Türk turizminin ivme kazanması ve
emsallerine oranla sıçrama yapması sağlanacaktır.
Bu çerçevede Kültür ve Turizm Bakanlığı yeniden yapılandırılacak,
koordinasyon eksiklikleri giderilecek, dünya turizminden çok daha fazla
pay alınması sağlanacaktır.
Türk turizminin özgünlüğü korunacak
Ülkemizin doğal, tarihi, kültürel ve diğer zenginlikleri; çevreye du-
yarlı, tarihe saygılı, özgünlüğünü muhafaza eden ve sürdürülebilirliğini
sağlayacak bir anlayışla, yüksek katma değer yaratacak şekilde değer-
lendirilecektir.
Dört mevsim turizm potansiyeli harekete geçirilecek
Ülkemizin zengin turizm potansiyelini gereğince değerlendirmek için
tanıtım ve pazarlama konularına etkinlik kazandırılarak potansiyelin dört
mevsim kullanılması sağlanacaktır.
Bu çerçevede, kamu, özel sektör ve sivil toplum kuruluşları arasında
işbirliği ve eşgüdümü sağlayacak sektörün tamamını kapsayan bir yapı-
lanmaya gidilecektir.
Ülkemizin turizmi çeşitlendirilecek, dünya turizm pazarında belli yö-
relerimizin markalaşması sağlanacaktır.
226Konaklama biçimleri çevre esnafını güçlendirecek, yerel ekonomiye
azami katkı sağlayacak biçimde çeşitlendirilecektir.
Müşteri çeşitlendirmesine gidilecek
Geleneksel pazarların yanı sıra, yeni pazarlara açılmayı ve yeni bir
Türkiye imajı oluşturmayı amaçlayan, özel sektör ve sivil toplum ku-
ruluşları arasında işbirliği ve eşgüdümü öngören uzun vadeli bir turizm
politikası uygulanacaktır.
Değişen tüketici tercihleri dikkate alınarak, bugüne kadar yeterince
değerlendirilmemiş bölgelerde turizmin gelişmesi sağlanacaktır.
Üst gelir grubuna hitap eden turizm türleri teşvik edilecek tarihi me-
kanlar ören yerlerinin korunması, restorasyonu ve ziyarete açılmasına
öncelik verilecektir.
Turizm bölgelerinde imar planları gözden geçirilecek imar rantı ve
istismarını çevre ve tarihi kültürel dokunun korunmasına öncelik verilecektir.
Turizm sektöründe işgücü kalitesi artırılarak, nitelikli turizm perso-
neliyle turiste daha yüksek standartlarda hizmet sunumuna önem veri-
lecektir.
Alternatif turizm zenginliği sağlanacak
Turizme tematik zenginlik kazandırılacak ve bu çerçevede deniz tu-
rizmi, yat turizmi, kuruvaziyer turizmi, tarih ve müze turizmi, mağara tu-
rizmi, kış turizmi, golf turizmi, dağ turizmi, sağlık turizmi, inanç turizmi,
kongre turizmi, doğa turizmi, kuş gözlem turizmi gibi alternatif turizm
alanları geliştirilecektir.
Jeolojik miras araştırılacak, korunacak ve bunların toplu bulunduğu
yerlerde jeoparklar kurulması teşvik edilecektir. Kırsal kalkınmaya da
hizmet etmek üzere ekoturizm ve jeoturizm desteklenecektir.
Turizm potansiyelini iyi değerlendirmek için tanıtım ve pazarlama
konularına etkinlik kazandırılarak, dünya turizm gelirleri pastasından
daha fazla pay alınması sağlanacaktır.
227Sağlık turizmi yaygınlaştırılacak
“Serbest Sağlık Bölgeleri” oluşturularak, yatırım ve istihdam imkânı
sağlanacak, sağlık turizmi gelirlerimiz artırılacaktır. Bu çerçevede, özel-
likle turizm bölgelerindeki kamu arazi ve tesisleri bedelsiz tahsis edile-
cektir. Yurt dışındaki özel sağlık kuruluşlarının bu bölgelerde kurulacak
şirketlere ortaklığının desteklenmesi suretiyle de doğrudan yabancı ser-
maye girişi ve talep sürekliliği sağlanacaktır.
28- GÜVENLİK VE SAVUNMA POLİTİKASI
a) Asayişin Tesisi
Toplumsal huzur ve güven tesis edilecek
Ülkemizin her yerinde toplumsal huzur ve güven ortamı sağlanacak-
tır. Devlet, yasalardan aldığı yetkiyi kollayıcı ve müşfik bir anlayış içinde
kullanarak vatandaşını koruyacak ve onların güven içinde olduğunu his-
setmesini temin edecek bir ortam tesis edecektir.
Ülkemizin hiçbir alanında devlet otoritesinin dışında otorite tesis
edilmesine müsamaha gösterilmeyecek, izin verilmeyecektir.
Jandarmanın asli fonksiyonundan uzaklaştırılarak etkisizleştirilmesi-
ne ve siyasi baskı aracı olarak kullanılmasına imkân veren düzenlemeler
kaldırılacaktır.
Önleyici kolluk hizmetine ağırlık verilecek
Asayişsizliğe zemin hazırlayan unsurlar ortadan kaldırılacaktır. Suçun
teşebbüse dönüşmeden engellenmesi için istihbarat hizmetleri etkinleş-
tirilecek, vatandaşlarımızın güvenlik güçlerine yardımcı olmasını sağla-
yacak yöntemler geliştirilecek, yardımcı olan vatandaşların güvenliği ve
gizliliği teminat altına alınacaktır.
Özellikle büyük kentlerde yaşanan asayiş olaylarını önlemek için
önleyici kolluk hizmetine ağırlık verilecek, vatandaşın can ve mal
güvenliğine ilişkin tehditleri ortadan kaldıracak tedbirler alınacaktır.
228Bu kapsamda, gece görev yapacak gerekli teknik donanıma sahip gü-
venlik görevlileri istihdam edilecek, güvenlik kamera sistemi yaygınlaş-
tırılacak, özellikle büyük şehirlerde 24 saat süreyle denetim ve kontrol
sağlanacaktır.
Kaçakçılık ve göç nedeniyle oluşan güvenlik zaafı giderilecek
Kaçakçılık ve organize suç örgütleri konusunda sınırlardan itibaren
mülki sınırlara tabi olmayan karma kolluk kuvveti uygulaması başlatıla-
caktır.
Göç nedeniyle oluşan sağlıksız yapı ve kentleşmeden kaynaklanan
güvenlik sorunları ortadan kaldırılacaktır. Bu çerçevede hırsızlık, kapkaç,
şiddet, yaralama ve öldürme olayları ile madde bağımlıları, suç işleme-
ye eğilimli kişilerden kaynaklı asayişsizliklerin önlenmesi amacıyla “kent
timleri” oluşturulacak, olay gerçekleşmeden engellenmesi sağlanacaktır.
Suç işleyen ve suça meyilli çocukların varsa aileleriyle işbirliği yapıla-
rak eğitilmeleri, meslek edindirilmeleri suretiyle, ailesi olmayanların ise
korunmaya alınması ve rehabilite edilmesi suretiyle topluma kazandırıl-
maları sağlanacaktır.
Türkiye; önemli sayıda sığınmacının ülkemizde bulunmasının oluş-
turduğu yüksek ekonomik maliyet yanında, kentlerde oluşan hırsızlık,
soygun, isyan, dilencilik, salgın hastalıklardaki yayılma, uyuşturucu kul-
lanımı, fuhuş, çocuk yaşta evlilik, yasa dışı işçilik, kontrolsüz kira artışı
gibi önemli sosyal problemlerle de karşı karşıyadır. Bu durum bir yandan
başta kadın ve çocuklar olmak üzere sığınmacıların sağlıksız şartlarda
yaşamlarını sürdürmek zorunda kalmaları sonucunu doğururken, diğer
yandan Türk halkının ekonomik, sosyal ve psikolojik hayatını olumsuz
etkileyen bir hale gelmiştir.
MHP; hem sığınmacıların yaşadığı sıkıntıların azaltılması, hem
de toplumsal tahribata yol açan bu yapının süratle onarılmasına
dönük politikalar uygulamaya koyacaktır. Bu kapsamda öncelikle
acil durum yönetimine ilişkin politikalar gözden geçirilecek, güvenlik
ve sağlık tedbirleri artırılacak, yerel yönetimlerin ve odaların aktif
229şekilde devreye sokulması sağlanacak, diplomasinin imkânlar seferber
edilecektir. Ülkemize yönelik toplu göçlerin kaynağında çözülmesi, ilave
mülteci akınının durdurulması, ülkemize kabul edilenlerin öncelikle
geldikleri ülkeye sınır olan alanlarda ikametleri sağlanacaktır. Yurt içine
dağılımları kayıt altında ve belirlenen yerlere yapılabilecek, gittikleri
yerlerde yeme içme barınma ve giyinmelerini sağlıklı şartlarda temin
edecek mekanizmalar oluşturulacak, kendileri Türkiye’de kaldıkları
süre içinde Türk milletinin misafirleri olarak ağırlanacaklardır. Öte
yandan sığınmacılardan şartları uygun olanların süratle vatanlarına
kavuşturulmaları sağlanacak, uygun şartların oluşmasını temin etmek
üzere uluslararası girişimlere derhal başlanacaktır.
Diğer taraftan yoksulluk başta olmak üzere zulüm ve baskı düzenin-
den kaynaklı uluslararası düzeyde kontrolsüz göç ve insan kaçakçılığının
yarattığı insani dramların önüne geçmek için BM başta olmak üzere ulus-
lararası kuruluşlar nezdindeki girişimlere destek verilecek, ülkemizde ise
etkili bir sınır güvenliği ile gerekli hukuki, idari ve güvenlik tedbirleri ha-
yata geçirilecektir.
Trafik kazalarına sebep olan faktörler giderilecek
Büyük can ve mal kaybına yol açan trafik terörünün önlenmesine
yönelik olarak; karayollarının uluslararası standartlara uygun hale ge-
tirilmesi, sürücü hatalarının önlenmesine ilişkin eğitim faaliyetlerinin
yaygınlaştırılması, trafik denetim ve cezalarının etkinleştirilmesi ve oto-
kontrol sisteminin geliştirilmesi sağlanacaktır.
b) Terörle Mücadele
Milletimiz terör belasından kurtarılacak
Terörü ve şiddeti bir yöntem olarak benimseyen ve amacına ulaşmak
için bunları meşru gören anlayışı, Türkiye Cumhuriyetinin bekasına,
milletimizin huzuruna, güvenliğine ve insanlığa ciddi bir tehdit olarak
görmekteyiz.
230Terörü, insanımızın can ve mal güvenliğini, milli birliğimizi, demok-
rasimizi ve ekonomik gelişmemizi tehdit eden en büyük tehlike olarak
kabul eden Partimiz, terörle mücadeleyi hiçbir şartta ihmal edilmemesi
gereken milli bir politika olarak ele alacaktır. Bu kapsamda terör belasın-
dan ülkemizi kurtarmak için etkili, sonuç alıcı ve çok boyutlu politikalar
uygulanacaktır.
Günlük siyasî kaygılardan arındırılmış uzun vadeli ve istikrarlı millî
ve etkin bir terörle mücadele politikası geliştirilecek ve uygulanacaktır.
Terörle mücadelede vatandaşla terörist birbirinden ayrılacak
Teröristi merkeze alan mücadele anlayışı yerine, terörle mücade-
le “top yekün mücadele” olarak ele alınacaktır. Terörle ve teröristlerle
mücadele güvenlik kuvvetleri aracılığı ile yapılacak, “vatandaşla” terö-
rist mutlaka birbirinden ayrılacaktır. Terörle mücadele sırasında haksızla
haklı, suçsuzla suçlu ayırt edilecek ve mücadele hukuk devletinin yön-
temleriyle kararlı bir şekilde sürdürülecektir.
Terörün bitirilmesi için devletin güvenlik güçleriyle meşru zeminler-
de ve tüm ülke sathında etkili bir mücadele verilecektir. Terörle mücade-
lede teknolojik imkânlardan en ileri düzeyde yararlanılacak ve istihbarat
ağının güçlendirilmesi sağlanacaktır.
Terörle mücadele, güvenlik birimlerinin yürüttüğü mücadelenin yanı
sıra, istismar edilen ve bu nedenle terörü besleyen unsurların ortadan
kaldırılmasına dönük olarak ekonomik, sosyal, psikolojik, idari, demog-
rafik ve kültürel etkenlerin ortadan kaldırılması temelinde yürütülecek-
tir. Bu amaçla, geniş kapsamlı bir ekonomik ve sosyal kalkınma programı,
gerekli mali destek ve kaynaklarla uygulamaya konulacaktır.
Terörü destekleyen iç ve dış unsurlarla etkin mücadele edilecek
Terörü ve teröristi övmek, teröristi vatandaşın temsilcisi olarak gös-
termek, terörist taleplerini vatandaş talepleri olarak takdim etmek, dev-
letin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü tehdit eden siyasi bölü-
cülük yapmak, etnik ve dini tahriklerde bulunarak teröre suni bir taban
231oluşturmaya çalışmak terörü destekleyici eylemler olarak değerlendiri-
lecektir.
Siyasi, lojistik ve finans boyutu itibariyle terörün uluslararası destek-
lerine karşı etkili tedbirler alınacaktır. Teröre finansman desteği sağlayan
uyuşturucu, akaryakıt, insan kaçakçılığı ile etkili mücadele edilecektir.
Terör kartını Türkiye’ye karşı bir tehdit aracı olarak kullanan ve milli
birliğimizi hedef alan tahriklerde bulunan unsurlara karşı etkili bir caydı-
rıcılık icra edilmesi için bütün imkânlar kullanılacaktır.
Ülkemizi tehdit eden terörle mücadele başka ülkelerin inisiyatifine
bırakılmayacak
Terörle uluslararası ölçekte mücadelede, uluslararası hukukun sağla-
dığı haklar çerçevesinde yürütülecek ve ülkemizi tehdit eden terör hiç bir
ülkenin inisiyatifine bırakılmadan yok edilecektir.
Bu çerçevede nereden gelirse gelsin, hangi ülke ya da gücün kolla-
ması ve desteğiyle, hareket etmiş olursa olsun, yurt içinde ve yurt dı-
şındaki terör odakları bertaraf edilecek, bunlara teknik kapasite, silah ve
finansman sağlayan unsurlarla her zeminde kararlı bir şekilde mücadele
edilecektir.
Terörle mücadelede etkili yöntemler uygulanacak
Terörle mücadelede sonuç alınması öncelikle terörist unsurların et-
kisiz hale getirilmesine bağlıdır. Bu nedenle güvenlik güçlerinin kışla ve
karakola hapsedilmesi uygulamasına son verilecektir.
Terörle mücadelede teknolojik imkânlardan en ileri düzeyde yararla-
nılacak ve istihbarat ağının güçlendirilmesi sağlanacaktır.
Terör örgütüne devletle pazarlık yapma ya da tehdit etme cesareti
veren tüm girişimler engellenecektir.
Terörle mücadelede etkinlik sağlamak üzere kurumlar arası yetki, so-
rumluluk karmaşası giderilerek güvenlik ve istihbarat birimlerine etkinlik
kazandırılacaktır.
232Irak ve Suriye sınırı başta olmak üzere fiziki ve teknolojik sınır güven-
lik sistemi tesisine öncelik verilecektir.
Halkla ilişkilere ve toplumsal bilinçlendirme faaliyetine önem
verilecek
Terörle mücadelede, kamuoyunu bilgilendirme ve aydınlatmaya,
psikolojik ve sosyo kültürel önlemlere öncelik verilecektir.
Toplumun kültürel müşterekleri öne çıkarılacak, beşeri yapı ve
folklora ilişkin tarihi ve bilimsel kayıtlar ve gerçekler kamuoyunun
bilgisine sunulacaktır.
Devlete, güvenlik güçlerine ve halka yönelik haksız ithamlar sona
erdirilerek kamuoyunun doğru bilgilendirilmesi sağlanacak, devletle va-
tandaş kucaklaştırılacaktır.
Ülke güvenliği bu güne kadar olduğu gibi sadece belli teşkilatların
görevi olarak algılanmayıp topyekûn tüm toplum, kamu ve özel sektö-
rün paylaştığı bir sorumluluk alanı haline getirilecek bu amaçla toplumu
bilinçlendirici faaliyetler yapılacaktır.
Sosyal yapı üzerindeki bölücü, ayrıştırıcı etkilerin yok edilmesi sağ-
lanacaktır.
İhtiyaç duyulan yasal ve idari düzenlemeler yapılacak, teşkilatlanma
ve koordinasyon eksikliği giderilerek etkin işleyen bir kurumsal yapı tesis
edilecektir.
Terörle müzakereye derhal son verilecek, terörün uluslararası
desteği engellenecek
Terörle müzakereye derhal son verilecek, etkili bir mücadele yönte-
mi ihdas edilecektir. Yürütülecek kararlı bir mücadele ile bölücü terör,
uluslararası uzantıları dahil olmak üzere en kısa sürede kesin olarak biti-
rilecektir.
Milli güvenliğimizi tehdit eden her terör örgütü ile mücadele kap-
samında örgütlerin içeriden ve dışarıdan elde ettikleri finansman, insan
233gücü ve lojistik destek engellenecektir. Bölgesel tehditler de dikkate alı-
narak dış politika ile birlikte güvenlik politikaları geliştirilecektir.
Vatandaşlarımız bölücü örgütün tasallutundan kurtarılacak
Ekonomik teşvikler, sosyal projeler, eğitim politikaları geliştirilerek
halkın refahının yükseltilmesi temin edilecektir.
Terörün yoğun olduğu yerlerde yaşayan halkın terör örgütünün
kontrolünden çıkarılması, devlet varlığının bölgede hissettirilerek halka
güven duygusunun aşılanması sağlanacaktır.
Müşterek değerlerimizin din adamları, eğitimciler, sosyologlar,
kanaat önderleri, medya kuruluşları tarafından anlatılması ve işlenmesi,
farklılıklar yerine ortak değerlerin öne çıkarılması suretiyle millî bir bakış
açısının kamuoyuna yansıtılması, dış destekli sivil toplum kuruluşları
ve medya organlarının yıkıcı ve ayrıştırıcı faaliyetlerine mani olunması
sağlanacaktır.
Fizikî altyapının geliştirilmesi, okullaşma oranının artırılması temin
edilecek, nitelikli eğitim kadrolarının bölgenin ihtiyaçlarına uygun şekil-
de yetiştirilmesi ve görevlendirilmeleri sağlanacaktır.
Belirli ve etkili bir denetim mekanizması altında hak eden bireylere
işlemek şartıyla toprak tahsis edilecektir.
Terörün yoğun olduğu yerlerde görev yapacak olan kamu çalışanla-
rının liyakatli kişilerden seçilmesi, bölgenin sürgün yeri olmaktan çıkar-
tılması temin edilecektir. Çalışanların can ve mal güvenliği ne pahasına
olursa olsun sağlanacaktır. Diyanet veya Milli Eğitim Bakanlığı yoluyla
bölgedeki halkın din eğitimi ihtiyacını karşılayacak örgün ve yaygın eği-
tim kurumlarının teşkilatlanması sağlanacaktır.
234c) Savunma Politikası
Güçlü ve caydırıcı ordu tesis edilecek
Türkiye’nin jeo-stratejik konumu, tarihî ve kültürel mirasından do-
ğan yükümlülükleri, bölge ve dünya barışının tesisinde üstleneceği rol
nedeniyle güçlü ve caydırıcı bir savunma sistemi tesis edilecek ve sürdü-
rülebilir kılınacaktır.
Türk Silâhlı Kuvvetlerinin görevini çağın şartlarına uygun ve başarılı
bir biçimde yerine getirebilmesini, hareket kabiliyetinin artırılmasını ve
caydırıcılığının yükseltilmesini teminen, askeri modernizasyon programı
başlatılarak silâh, teçhizat ve ileri teknoloji kullanma kabiliyeti bakımın-
dan dünyanın en güçlü ordularından birisi olması sağlanacaktır.
Türk Silahlı Kuvvetlerinin ileri teknolojiyi kullanmada ihtisas sahibi
uzman personel istihdamı yaygınlaştırılarak hareket kabiliyeti artırıla-
caktır.
Askeri savunmada asimetrik, politik ve ekonomik güvenlik anlayışla-
rını da dikkate alan ön alıcı bir yaklaşımla milli çıkarlarımızı sınırlarımızın
ötesinden başlayarak koruyacak “yeni stratejik güvenlik” anlayışına ge-
çilecektir.
Üye olunan uluslararası güvenlik ortaklıkları ve müttefik ilişkilerin-
den medet ummak yerine ülkemizin kendi dinamik ve değerlerinden ha-
yat bulan milli bir savunma yapılanması esas alınacaktır.
Yerli savunma sanayi geliştirilecek
Türk Silahlı Kuvvetlerinin silah ve teçhizat yönünden dışa bağımlılı-
ğını azaltarak ihracat kapasitesi yüksek, bağımsız ve yerli bir harp sanayi-
nin gelişmesi ve yerli müteşebbisin de silah ve askeri teçhizat üretimine
yatırım yapması için gerekli teşvikler sağlanacaktır.
235Savunma sanayi stratejik bir sektör olarak öne çıkarılacak
Malzeme teknolojileri, elektronik harp, havacılık, uzay ve uydu tek-
nolojileri, ağ merkezli savaş, insansız hava araçları, güdüm ve kontrol
teknolojileri gibi savunma sanayi teknolojilerinin Ar-Ge çalışmaları ve
üretimi desteklenecektir.
Savunma sanayinde bilgi güvenliğini sağlamak amacıyla “milli yazı-
lım” sistemi geliştirilecek ve uygulanacaktır.
Havacılık ve uzay kurumu kurulacak
Savunma ve güvenlik alanında uzayın imkânlarından yararlanmak
için havacılık ve uzay teknolojilerine ağırlık verilecek, “havacılık ve uzay
kurumu” kurulacaktır.
Uzun menzilli füze sistemi yanında anti füze sistemi geliştirilmesi
için çalışmalar yapılacaktır.
Savunma sanayi teknoloji üreten bir yapıya kavuşturulacak
Savunma sanayimiz teknoloji transfer eden değil, teknoloji üreten
bir yapıya kavuşturulacaktır. Savunma sanayi, lojistik ihtiyaçlarda dışa
bağımlı olmaktan büyük ölçüde kurtarılacaktır.
Savunma harcamalarının öncelikle milli tedarik sistemi içinde yapıl-
ması sağlanacaktır. Tedarik ihtiyacının belirlenmesinde ilgili birimlerin
eşgüdüm içinde karar almasına önem verilecektir.
Ölçek ekonomisinin sağladığı avantajlardan yararlanılarak savunma
sanayinin, milli ihtiyaçlara dönük üretimin yanı sıra dış satıma dönük üre-
tim yapması da sağlanacaktır.
Türk Silahlı Kuvvetlerinin saygınlığı korunacak, yönetim yapısı
etkinleştirilecek
Türk Ordusunun saygınlığının, günlük polemik konuları ile iç ve dış
kamuoyunda yıpratılmasına fırsat verilmeyecektir.
236Türk Silahlı Kuvvetlerinin muharip yapısı, insan gücü, teknoloji ve
organizasyon açısından güçlendirilerek yeniden yapılandırılacak, moder-
nize edilecek, bölgesel ve küresel anlamda caydırıcılık kabiliyeti artırıla-
caktır.
Siber savaş ve elektronik güvenlik komutanlığı kurulacak
Yeni teşkilatlanma modelinde “Siber Savaş ve Elektronik Güvenlik
Komutanlığı”na da yer verilecektir.
Eğitim-teşkilatlanma ve donatma alanlarında görev tanımına uygun
uzmanlaşma yanında asimetrik tehdit ağırlıklı değişikliklere gidilecektir.
Belli uzmanlık gerektiren görevler ile asimetrik tehdide yönelik gö-
revlerde profesyonel ağırlıklı, diğer görevlerde ise yükümlü askerliği esas
alan bir sistem esas alınacaktır.
İdari ve sosyal tesisler sivil ağırlıklı hale getirilecektir.
d) Güvenlik Birimleri ve Güvenlik Çalışanları
Güvenlik birimleri arasında etkili bir eşgüdüm sağlanacak
Toplumsal huzur ve milli güvenliğimizle ilgili her türlü asimetrik teh-
dide karşı güvenlik birimlerinin, hukuki, idari, teknik ve insan kaynakları
bakımından yeterli donanıma sahip olmasını temin edecek gerekli dü-
zenlemeler yapılacaktır.
Kurumsal yapılanmada, istihbarat faaliyetlerinde, bilgi akışında ve
suçla mücadelede birimler arasında etkili bir eşgüdüm sağlanacaktır.
İç güvenlik alanındaki kurumların yetki ve sorumlulukları yeniden
tanımlanmak suretiyle, hizmetin uyum içinde yerine getirilmesi sağlana-
rak, çağdaş yöntemlerle çalışır hale getirilecektir.
Sınır ve kıyı güvenliği, gerektiğinde sınır ötesi tedbirlere de başvuru-
larak sağlanacaktır.
237Güvenlik personelinin mali ve sosyal hakları ile çalışma şartları
iyileştirilecek
Güvenlik güçlerinin saygınlığının tesisi için tedbirler alınacak, mali ve
sosyal hakları görev ve sorumlulukları ile uyumlu hale getirilecek, güven-
lik personelinin atama ve terfilerinde liyakat esas olacaktır.
Güvenlik personelinin çalışma şartları iyileştirilecek, çalışma saatleri
kısaltılacaktır.
Polislerin ek göstergesi 3600’e yükseltilecek
Emniyet hizmetleri sınıfında çalışan yönetici personelin ek gösterge-
leri yeniden düzenlenecek, üniversite veya yüksek okul mezunu emniyet
mensuplarının ek göstergesi 3600’e yükseltilecektir.
Emniyet çalışanlarının çalışma şartları ve özlük hakları iyileştirilecek
Emniyet çalışanlarının çalışma süreleri, fazla mesaileri ve emekliliğe
yansıyan hakları yeniden düzenlenecek, çalışma şartları mutlaka dünya
standartlarına kavuşturulacaktır.
Özel güvenlik görevlileri en az 2.100 TL aylık alacak
Özel güvenlik sektörünün meslek standartları ve etik kuralları oluş-
turulacaktır.
Hizmet sunumuna ilişkin aksaklıklar giderilecek ve sektörün etkin
denetimi yapılacaktır.
Özel güvenlik görevlilerinin özlük hakları iyileştirilecek, vasıf sahibi
olan ve ceza hukuku uygulamasında devlet memuru sayılan bu perso-
nelin aylık ücretleri standarda bağlanacak ve en düşük aylığın net asgari
ücretin yüzde elli fazlasından az olmaması sağlanacaktır.
Kamuda asli güvenlik hizmeti yürüten özel güvenlik görevlileri kad-
roya geçirilecektir.
238Astsubayların intibakları yapılacak, hakları verilecek
Astsubay okullarının yüksekokul seviyesine çıkarılmakla birlikte ge-
rekli intibakları yapılmayan astsubayların ve emeklilerinin intibakları ya-
pılarak eksik kalan hakları verilecektir.
Uzman jandarma ve uzman erbaşların tüm mağduriyetleri
giderilecek
Uzman Jandarma ve Uzman Erbaş kanunu günün şartlarına göre ye-
niden düzenlenecek ve uzman jandarma ve uzman erbaşların özlük, mali
ve sosyal hakları iyileştirilecektir.
29- DIŞ POLİTİKA
a) Dış Politika Anlayışımız, Temel İlke ve Hedeflerimiz
Onurlu, basiretli, çok yönlü, “milli çıkar odaklı” bir dış
politika izlenecek
Türkiye’nin, huzur ve istikrarın teminatı “Bölgesel Lider Ülke” olması,
uzun vadede ise uluslararası güvenliğe, barışa ve adalete katkıda buluna-
cak “Küresel Güç” konumuna gelmesi Partimizin dış politika vizyonudur.
Dış politika anlayışımız; Türkiye’nin uzun ve köklü bir devlet gelene-
ğine sahip, güçlü bir ülke olduğu gerçeğinden hareketle tarihî, sosyal ve
kültürel unsurları da dikkate alan çok boyutlu bir temele dayanmaktadır.
Jeo-stratejik konumu, Balkanlar’dan Kafkasya’ya, Orta Doğu’dan
Orta Asya’ya uzanan coğrafyadaki ülkelerle paylaştığı ortak tarihi ve kül-
türel değerler ile Batı dünyası ile ilişkilerinin temelini oluşturan demok-
ratik kazanımlar, ülkemizin çok önemli stratejik birikimleridir.
Dünya siyasetinde itibarlı, etkili ve belirleyici bir güç olmak için Tür-
kiye’nin bu birikimlerinin ve bütün milli güç kaynaklarının seferber edil-
mesi sağlanacaktır.
239Bu kapsamda onurlu, basiretli, şahsiyetli ve çok yönlü bir dış politika
izlenecektir. MHP’nin uzun vadeli “Küresel Güç Türkiye” hedefinin en
önemli unsurlarından birisi, çok yönlü bir dış politika anlayışının egemen
kılınması ve sürdürülebilmesidir.
Türkiye’nin milli güvenliğini ve milli çıkarlarını korumak ve geliş-
tirmek; çevremizde barış, istikrar ve güvenlik kuşağı oluşturmak; başta
komşularımız olmak üzere bütün ülkelerle karşılıklı saygı ve yarara dayalı
ilişkiler kurmak; mevcut sorunları Türkiye’nin hak ve çıkarları korunarak
uluslararası hukuk çerçevesinde adil ve kalıcı çözümlere kavuşturmak dış
politikamızın temel hedefleri olacaktır.
Partimiz; Türkiye’nin dostluğunu, işbirliğini ve katkısını talep eden
ve eşit şartlarda diyalog kurmak ve çalışmak isteyen her devletle peşin
hükümsüz ve adil bir ilişki geliştirmek taraftarıdır.
Devletlerin bağımsızlığına ve toprak bütünlüğüne saygı göstermek
ve içişlerine karışmamak, uluslararası ilişkilerde temel ilkelerimizdir. Baş-
ta komşularımızla olmak üzere ilişkilerimize bu ilkeler yön verecektir.
Türkiye meşruiyetin yanında olacak
Türkiye her şart altında uluslararası hukuk ve meşruiyetin yanında
olacaktır. Diğer devletlerce de bu yaklaşımın benimsenmesi, ilişkilerin
gelişmesinin vazgeçilmez ön şartı olacaktır.
Türkiye’ye karşı hasmane politikalar izleyen ve milli çıkarlarımızı he-
def alan ülkelere karşı, uluslararası hukuk ve meşruiyet çerçevesinde ge-
reken caydırıcı politikalar uygulanacaktır.
Bu anlayış ve ilkeleri esas alan politikalarımız sayesinde, sorunların
çözülmesi, dostane ilişkiler kurulup ilerletilmesi, bölgesel iş birliğine yö-
nelik oluşumlara uluslararası camianın etkili bir üyesi olarak dâhil olun-
ması, anlaşmazlıkların barışçı yollardan çözülmesi için bölgesel ve küre-
sel düzeyde barış, istikrar ve refaha katkıda bulunulması sağlanacaktır.
240Türkiye’nin jeo-stratejik konumuna, ekonomik açıdan da stratejik bir
boyut kazandırmak için ülkemizin; Doğu-Batı ve Kuzey-Güney eksenin-
de hava, deniz ve kara taşımacılığı ile haberleşme alanlarında küresel bir
köprü ve koridor olması yanında Orta Asya ve Hazar Havzası enerji kay-
naklarının dış piyasalara ulaştırılmasında bir enerji köprüsü ve terminali
olması durumu stratejik üstünlüğe dönüştürülecektir.
b) Huzurun ve İstikrarın Teminatı “Bölgesel Lider” Türkiye
Bölgesel sorunların çözülmesi, barış, güvenlik ve istikrarın temini için
gayret edilecek
Türkiye’yi çevreleyen bölgenin güvenlik, refah ve istikrarı milli çıkar-
larımız açısından hayati önem taşımaktadır.
Bölgemizde barış ve istikrarın tesisi, bölge ülkeleriyle ilişkilerimizin
her alanda güçlendirilmesi, bu ülkelerin bağımsızlıkları ve toprak bütün-
lüklerinin korunması, ekonomik ve sosyal refah düzeylerinin artırılması
ve demokratikleşme süreçlerinin ilerletilmesi için her türlü desteğin sağ-
lanması, bölgemize yönelik öncelikli dış politika hedeflerimizdir.
Türkiye, merkezinde yer aldığı Kafkasya–Balkanlar–Orta Doğu üç-
geninde barış ve güvenliği tehdit eden sorunların çözümünde öncülük
yapacaktır.
Son dönemde Irak ve Suriye’de yaşanan çatışmalar ve siyasi geliş-
meler Türkiye için ciddi bir endişe kaynağıdır.
Irak politikamıza, Irak’ın toprak bütünlüğünün korunması; Irak’taki
Türkmen varlığının meşru hakları ve güvenliğinin haleldar olmaması ve
Irak topraklarında Türkiye için güvenlik tehdidi oluşmaması yön vere-
cektir. Irak topraklarından ülkemize yönelen terör tehdidi ve saldırıları
karşısında, Türkiye uluslararası hukuktan kaynaklanan tüm haklarını kul-
lanacak ve her türlü tehdidi bertaraf edecektir.
241Güney komşumuz olan Suriye’de 2011’den beri yaşanmakta olan
iç savaşın kalıcı bir uzlaşıyla sonlandırılması gerekmektedir. MHP
yönetimindeki “bölgesel güç Türkiye”, Suriye’nin toprak bütünlüğünün
korunması, barış ve istikrara kavuşması için üzerine düşeni yapacak,
iç savaşın sona erdirilmesinden sonra Suriye’nin refah ve istikrara
kavuşturulmasının yanı sıra demokratikleşme ve kalkınma sürecine
katkı yapacaktır. Türkiye’nin istikrarını ve vatandaşlarımızın can ve mal
güvenliğini tehdit eden Suriye kaynaklı oluşumların önüne geçilecektir.
Partimiz; Irak ve Suriye’de savaşın zulmüne muhatap kalan ve
kimliği-aidiyeti ne olursa olsun her insana Türkiye’nin yardım elini
uzatmasını gerekli görmektedir. Irak ve Suriyeli sığınmacıların sağlıklı
bir şekilde vatanlarına kavuşturulmaları bu konudaki politikamızın
esasını oluşturacaktır. Ancak sığınmacılar ve mülteciler sorununun
uluslararası niteliğinden hareketle, getirilecek çözümün de uluslararası
olması gerekmektedir. Bu anlamda iktidarımızda Türkiye’de misafirimiz
oldukları süre içinde sığınmacıların malî yükünün Birleşmiş Milletler ve
müttefiklerimiz vasıtası ile paylaşılması için tüm diplomatik imkânlar
seferber edilecektir.
Mısır ile olan ilişkilerimiz kademeli olarak normalleştirilecektir. Çok
eskiye dayanan ilişkilerimizin olduğu İran, Türkiye için önem taşıyan bir
diğer komşumuzdur. İran’ın nükleer faaliyetleri sebebiyle içinde bulun-
duğu durumun devam ettirilebilir olmadığına, bununla birlikte barışçıl ve
insani amaçlı nükleer kapasite odaklı bir yaklaşımın her ülke bakımından
kabul edilebilir olduğuna inanan Partimiz, İran ile olan ilişkilerimizi, dos-
tane komşuluk, yakın diyalog ve işbirliği içinde sürdürmeyi istemektedir.
Arap–İsrail itilafı ve Filistin sorununun barışçı yollarla adil ve kalıcı bir
çözüme kavuşturulması ve Filistin’in bağımsız bir devlet olarak tanınarak
milletler camiasında yer alması için destek verilecektir.
242c) Uluslararası Barış ve Adaletin Savunucusu “Küresel Güç”
Türkiye
Uluslararası iş birliğine önem veren etkin bir dış politika izlenecek
MHP uluslararası terörizm, kitle imha silahlarının yayılması, insan
kaçakçılığı, silahlanma, küresel ısınma, yasadışı göç gibi küresel sorunla-
rın çözümü ve küresel barış ve adaletin sağlanması için Türkiye’nin somut
desteğini sunma vizyonu taşımaktadır.
MHP, dış politikasında, terörle mücadele gibi sınır aşan sorunların
çözümü amacıyla uluslararası işbirliği ve koordinasyona özel bir önem
atfetmektedir.
Türkiye, MHP’nin “Küresel Güç Türkiye” hedefi doğrultusunda ön-
celikle ülkemizde sağlanacak sosyal, siyasi ve ekonomik başarılardan güç
alarak evrensel barışa katkı veren bir ülke haline gelecektir.
Başta BM olmak üzere uluslararası kuruluşların tüm ülkelerin daha
adil bir şekilde temsil edildiği, daha etkin, daha şeffaf, demokratik ve
uzlaşmacı bir yapının oluşturulması gerektiğine inanmaktayız. Ulusla-
rarası barış ve istikrara zarar veren birçok gelişmenin, anılan kurumların
bu anlayışa hizmet etmeyen ve acil reform gerektiren mevcut yapılarıy-
la yakından ilgili olduğunu düşünmekte, bu anlayışla iktidarımızda barış
ve güvenliğin tesis edilmesini kolaylaştırmak adına uluslararası toplumla
yakın işbirliği yapmayı öngörmekteyiz.
MHP; bölgesel ve küresel konularda, ikili ve çok taraflı ilişkilerde ser-
gileyeceği örnek tutumu sayesinde Türkiye’yi dünya barışına önemli kat-
kı sağlayan ülkelerinden birisi haline getirecek, köklü bir geleneğe sahip
devletimize ve milletimize layık olduğu itibarı yeniden kazandıracaktır.
243d) Türk Dünyası İle İlişkiler
Türk dünyası, dış politikamızın ayrıcalıklı ilgi alanı olacak
Türkiye dünyanın neresinde olursa olsun tüm soydaşlarımızın ve va-
tandaşlarımızın hak ve hukukunun korunması için gayret gösterecektir.
Kıbrıs, Kafkasya, Balkan ülkeleriyle ve Orta Asya Türk Cumhuriyetleri
ile ilişkilerimiz her alanda geliştirilecek ve derinleştirilecektir.
Partimiz; Ortadoğu’daki gelişmeleri Türkmen varlığının güvenliğini,
huzurunu ve refahını esas alan bir öncelikle değerlendirmektedir.
Bu bölgede barış, güvenlik ve istikrarın korunması ve geliştirilmesi
için kapsamlı siyasi ve ekonomik işbirliği projeleri hayata geçirilecektir.
Türkiye dışındaki soydaş ve akraba topluluklarla, uluslararası hukuk
ve devletlerarası ilişkilere yön veren esaslar çerçevesinde yakından ilgi-
lenilecek ve gerekli kurumsal işbirliği yapılanmaları öncelikle oluşturula-
caktır.
Kafkasya ve Orta Asya Türk dünyası ile ilişkilerimizin; egemen eşitlik,
ortak çıkar ve karşılıklı yarar temelinde her alanda geliştirilmesi ve stra-
tejik derinlik kazandırılması temel hedefimizdir.
Bu amaçla kapsamlı bir siyasi–ekonomik işbirliği programı hazırlana-
cak ve ilgili ülkelerle istişare yapılarak bunun ortak eylem planına dönüş-
türülmesi için somut girişimlerde bulunulacaktır.
Bu kapsamda, bu alanlardaki ortak çalışmaların kurumsallaştırılması
için “Türk Dünyası Genel Konseyi” oluşturulmasına öncülük edilecektir.
Diğer sektörlerle birlikte enerji sektöründe de Bağımsız Türk Cum-
huriyetleri ve Türk toplulukları ile yakın işbirliği sağlanacak, milli enerji
ajansları ve ülkelerimiz arasında “Türk Dünyası Enerji Konseyi” kurula-
caktır.
“Türk Dünyası Bilimsel ve Teknolojik İşbirliği Merkezi” her yönden
desteklenecek ve etkin bir şekilde çalışması sağlanacaktır. Böylece Türk
244dünyası ile ilişkilerimiz bilim ve teknoloji alanında da geliştirilecek, “Türk
Dünyası Bilim ve Teknoloji Veri Tabanı” oluşturulacaktır.
Ayrıca Türk dünyası ve yurtdışında yaşayan Türklerle ilişkilerin koor-
dinasyonu ile ilgili kurumları da çatısı altında toplayacak “Türk Dünyası
Bakanlığı” kurulacaktır.
e) Kıbrıs
Siyasi çözüm adı altında Kıbrıs Türklüğünün haklarından
feragat edilmeyecek
Kıbrıs, Türkiye’nin en önemli milli davasıdır. Türkiye’nin Kıbrıs üze-
rinde kurucu antlaşmalardan kaynaklanan vazgeçilemeyecek ve tartışı-
lamayacak ahdi hak ve yükümlülükleri bulunmaktadır. Siyasi çözüm kap-
samında Türkiye’nin etkin ve fiili garantisinin aşındırılması ya da olumsuz
etkilenmesi hiçbir şart altında kabul edilmeyecektir.
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde yaşayan soydaşlarımızın uzun yıl-
lardır büyük bir sabır ve feragatle sürdürdüğü onurlu mücadeleyi, Türkiye
her şart altında desteklemeye devam edecektir. Türkiye, Kıbrıslı soydaş-
larının varlığını tehdit eden hiç bir yaklaşımın yanında olmayacaktır.
Partimiz, Kıbrıs’ta tek gerçekçi uygulanabilir ve yaşayabilir çözümün;
iki bölgeli, iki milletli ve iki devletli bir ortaklık yapılanmasına dayanması
gerektiğine inanmaktadır. Böylesi bir çözüm için tek taraflı iyi niyetimizin
yeterli olmadığı defaâtle ortaya çıkmış olduğundan, hem Rum yönetimi-
nin hem de AB’nin bu konuya artık iyi niyetli ve yapıcı bir şekilde yaklaş-
ması beklentimizdir.
Rum tarafının uzlaşmaz tutumunda Avrupa Birliği’nin kendileri lehi-
ne takındığı tutumun önemli bir etken olduğunu düşünen Partimiz, AB
ile yürütülecek müzakere sürecinde Kıbrıs Türkünün menfaatlerini sonu-
na kadar savunmaya devam edecek, Kıbrıs’ın AB üyeliğine ön şart olarak
ileri sürülmesine bedeli ne olursa olsun karşı çıkacaktır.
245f) Avrupa Birliği
AB Türkiye için kader meselesi olarak görülmeyecek
Avrupa Birliği ile ilişkilerimiz, başta Kıbrıs sorunundan kaynaklanmak
üzere, AB’nin samimiyetsiz tutumu nedeniyle bugün rayından çıkmıştır.
Bazı önde gelen AB yetkilileri ve Avrupalı siyasetçilerde, AB ile yürüt-
mekte olduğumuz müzakere sürecinin Türkiye’nin tam üyeliği ile sonuç-
lanamayacağı şeklinde bir görüş hâkimdir. Böylesi bir sonuç, Türkiye ta-
rafından kabul edilemez bir nitelik taşımaktadır.
Partimiz AB ile ilişkileri Türkiye için bir “kimlik ve kader sorunu” ola-
rak görmemektedir. Türkiye, ne pahasına olursa olsun AB’nin yörünge-
sinde sürüklenmeye mahkûm ve muhtaç değildir.
AB’nin Türkiye’nin milli birliği ve bütünlüğü; terör ve bölücülük; Kıbrıs,
Yunanistan ve Ermenistan gibi temel dış politika sorun alanlarındaki
yaklaşımının Türkiye’nin çıkarlarına zarar vermemesi kaydıyla katılım
müzakerelerinin sürdürülmesi ve tam üyelik dışındaki yaklaşımların
kabul edilmemesi politikamızın esasını oluşturacaktır.
Öte yandan AB ile mevcut Gümrük Birliği ilişkisinin asimetrik özelli-
ğinin giderilerek, Türkiye’yi ilgilendiren ticaret politikaları alanlarında ül-
kemizin de söz hakkına sahip olacağı yeni kurumsal mekanizmalar oluş-
turulması için gerekli girişimler yapılacaktır.
g) Amerika Birleşik Devletleri
ABD ile ilişkilerimiz eşitlik ve karşılıklılık temelinde yürütülecek
ABD ile ilişkilerimizin; ekonomik, siyasi ve güvenlik boyutlarıyla her
iki tarafın karşılıklı çıkarlarına hizmet edecek şekilde, eşitlik ve karşılıklı-
lık temelinde yürütülmesi esas olacaktır.
İkili ilişkilerimizin geliştirilmesi ve derinleştirilmesi her iki ülkenin çı-
karlarına hizmet edecek ve küresel çapta olumlu yansımaları olacaktır.
246ABD ile NATO çerçevesinde ve ikili düzeyde bölgesel ve küresel sorun-
lardaki işbirliğimiz, milli çıkarlarımız doğrultusunda şekillendirilecektir.
h) Rusya Federasyonu
Bölgesel sorunların çözümünde Türkiye ile Rusya’nın işbirliği
belirleyici bir unsur olacak
Kuzey komşumuz ve Karadeniz Ekonomik İşbirliği Örgütü çerçeve-
sinde bölgesel düzeyde önemli bir müttefikimiz olan Rusya ile ilişkileri-
mize önem atfetmekteyiz. Balkanlar, Karadeniz ve Kafkasya bölgesindeki
yıllanmış sorunların çözümünde Türkiye ile Rusya’nın işbirliği belirleyici
bir unsur olacaktır.
Rusya ve komşusu olduğu ülkelerle barış, istikrar ve bölgesel
işbirliğini hedef alan ilişkilerin ve ortak ekonomik projelerin geliştirilmesi
için çok yönlü politikalar izlenecektir. Bu çerçevede, bölgesel sorunların
çözümünde etkisiz kalan KEİ’nin yeniden işlevsel hale getirilmesi için
çaba sarf edilecektir.
Kırım’ın Rusya tarafından ilhak edilmesi ve Kırım Türklerinin sürgün,
imha, inkâr ve asimile edilme girişimlerine karşı soydaşlarımızın hak ve
hukuku kararlılıkla savunulacak, Rusya ile akılcı ve adil bir çözüme ulaşıl-
masına çalışılacaktır.
ı) Yükselen Güçler
Dünya siyasetinde önemi artan ülkelerle hangi coğrafyada olursa
olsun yeni işbirlikleri geliştirilecek
MHP, dünya siyasetinde önemi giderek artan ülke ve bölgeleri yakın-
dan takip etmek ve yeni işbirliği mekanizmaları kurarak çok boyutlu ve
çok taraflı ilişkiler geliştirmek amacındadır. Bu çerçevede, Japonya ve Çin
başta olmak üzere Doğu Asya ülkeleriyle kapsamlı ilişkiler geliştirebilme-
247sine yönelik girişimlerde bulunacaktır. Benzer şekilde; Hindistan, Güney
Afrika Cumhuriyeti, Brezilya ve Meksika gibi ülkelerle ilişkilerimizin de-
rinleştirilmesi de dış politikamızın önemli bir gündem maddesi olacaktır.
Başta tarihî ve kültürel bağlarımız olan Kuzey Afrika ülkeleri ile ol-
mak üzere, tüm Afrika ülkeleriyle diplomatik, siyasî, ekonomik, ticarî,
sosyal ve kültürel ilişkiler geliştirilecek ve derinleştirilecektir.
Bu ilişkiler, uzun vadede Türkiye’yi küresel bir güç haline getirme he-
defi taşıyan Partimizin tüm kıtalarda güvenilir dostluklar kurma vizyo-
nunun ve çok boyutlu dış politika izleme anlayışının somut bir göstergesi
olacaktır.
30- KAMUOYUNU AYDINLATMA
Kamuoyu her konuda ve her zaman doğru bilgilendirilecek
Her türlü bilgi kirliliğinin ve bilgi istismarının kolaylıkla yapılabildiği,
bilgi güvenliğinin ihlal edildiği Türkiye’de, kamuoyunu aydınlatmayı ve
doğru bilgilerle donatmayı ilkeli, dürüst ve ahlaki siyaset anlayışımızın
gereği olarak görmekteyiz.
Her konuda, kamuoyunu yönlendirmeye çalışmadan ve istismar et-
meden, olayların idrakini milletin kendi takdirine bırakarak vatandaşları-
mıza doğru bilgiler aktarılacaktır.
Bilgi güvenliğini temin edecek hukuki ve teknolojik tedbirler süratle
uygulamaya konulacaktır.
Vatandaşlarımızın doğru bilgi alma hakkı önündeki
kısıtlar kaldırılacak
Temiz, ilkeli ve şeffaf siyaset anlayışımızın gereği olarak vatandaş-
larımızın “bilgi alma hakkı” sağlıklı bir şekilde yerine getirilecek ve bu
şekilde vatandaşların doğru tercihler kullanmasına zemin hazırlanmış
olacaktır.
248Algı operasyonları yoluyla insanımızın doğru bilgi alma hakkını kısıt-
layan her türlü engel kaldırılacak, insanımızın özgürce düşünen ve sağlıklı
kararlar verebilen özgür bireyler haline gelmesini sağlayacak iklim oluş-
turulacaktır.
Güçlü ve sağlıklı bir halkla ilişkiler düzeni oluşturulacak
Partimizin çeşitli konulardaki görüş, düşünce ve faaliyetlerini
duyurmak, ülkemizde ve dünyada meydana gelen olayları Türkiye merkezli
olarak yorumlayarak milletimizin sağlıklı bir biçimde bilgilendirilmesini
sağlamak amacıyla, erişilebilir ve hızlı her türlü iletişim araçlarının
kullanılmasının yanında, yüz yüze iletişime önem ve öncelik verilecektir.
Bu çerçevede özellikle terörle mücadelede etkili yöntemlerle kamu-
oyunu bilgilendirme ve aydınlatma faaliyetinde bulunulacaktır.
Vatandaşlarımızla kurulacak sağlıklı iletişim kanalları vasıtasıyla ic-
raatların tanıtılması da sağlanacaktır.
Başbakan, bakan ve kamu görevlilerinin vatandaşı azarladığı, kötü
muamelede bulunduğu, çirkin sözler sarf ettiği halka tepeden bakan çağ
dışı anlayışa son verilecek, insanı önceliğine alan bir anlayış, kamuoyunu
aydınlatma politikamızın da esasını oluşturacaktır.
Demokrasi, insan hakları ve hukukun üstünlüğü gibi kavramlarla mil-
li ve manevi değerlerimizin istismar edilerek devletin ve milletin yararına
olmayan işler için kılıf yapılmasına fırsat verilmeyecek, bu yönlü her gi-
rişim karşısında Partimiz; milletin huzur ve refahı ile devletin ve milletin
bekası için her zaman, her yerde ve kiminle ilgili olursa olsun doğru bilgi-
leri paylaşarak vatandaşlarımızın yol göstericisi olacaktır.
Kamuoyunu yanıltma amaçlı bilgilendirme anlayışı ortadan
kaldırılacak
Kamuoyu adına hükümeti denetlemesi gerekirken bağımsızlığı, taraf-
sızlığı ve etik ilkeleri bir yana bırakarak yalan gündemler belirleme, baskı
oluşturma ve kamuoyunu yanıltma işlevi gören medya ve diğer iletişim
249araçlarının bilgilendirme anlayışı tüm unsurlarıyla bertaraf edilecektir.
Bu kapsamda medyanın ve sivil toplum kuruluşlarının kamuoyunu
doğru bilgilendirme ve kamuoyu adına hükümeti denetleme görevini
sağlıklı bir şekilde yerine getirmesini sağlayacak tedbirler alınacak, dü-
zenlemeler yapılacaktır.
Denetleyici kurumların işlevleri yanında kamuoyu denetimi ile öz
denetim mekanizmalarının sağlıklı işlemesi temin edilecektir.
250G
GELECEĞİN
BİRLİKTE İNŞASI252Türk siyaset hayatında, “Önce Ülkem ve Milletim, Sonra Partim”
ilkesi çerçevesinde ve demokratik sorumluluk kültürüne sahip bir anla-
yışla siyaset yapan Milliyetçi Hareket Partisi, milletinden aldığı destek ile
“Lider Türkiye”nin inşasını gerçekleştirecektir.
Milliyetçi Hareket Partisi Türk siyaset sahnesinde yer aldığı günden
bu yana olduğu gibi gelecekte de Türkiye’nin ve Türk milletinin bekasının
teminatı olmaya devam edecektir.
Partimiz; siyasi sahnedeki varlığı ile nasıl ki geçmişte demokratik
standartların yükseltilmesine ve uzlaşı kültürünün tesis edilmesine katkı
sağlamışsa, gelecekte de siyaset kurumunun saygınlığının, demokratik
değerlerin ve hukukun üstünlüğünün garantörü olacaktır.
Hedefimiz; Türkiye ve dünya dinamiklerini müdrik bir vizyon ile çağı
Türkçe algılayıp yorumlamak, milleti yüceltme ve devleti ebed-müddet
kılma ülküsüyle geleceğin “Küresel Güç Türkiye”sini inşa etmektir.
Bu ülkünün gerçekleşmesi milli birlik ve beraberliğin tesisi ile mil-
li birlik ve beraberliğin tesisi ise ortak değerler ve geçmiş üzerinde bina
edilen bir “millet” anlayışı ve müşterek bir gelecek yürüyüşü ile mümkün
olabilecektir.
Türk milleti, Türk-İslam geleneğinin ve görkemli bir medeniyetin mi-
rasını yaşayan, yaşatan ve nesilden nesile taşıyarak tarih ve kültür pota-
sında buluşturan bir milletin; Türkiye ise, bu mirası barındıran toprakla-
rın adıdır.
Türk milletinin ortak bir geleceğe yürüyebilmesi, millet fertleri
arasındaki zengin ortak değerlerin öne çıkartılması ile doğru orantılı
253olacaktır. Bugün Türkiye’nin en çok ihtiyaç duyduğu şey, ayrıştırılan
milletin bütünleşmesi ve zedelenen kardeşlik hukukunun yeniden tesis
edilmesi suretiyle güçlü Türkiye’nin inşası için ortak bir yürüyüşü temin
edecek milli uzlaşmanın ve milli heyecanın sağlanmasıdır.
Bizim yönetimimizdeki Türkiye’de tüm toplum kesimleri ve aktörleri
arasındaki uzlaşmanın temel dinamikleri; milli ve manevi değerler, çağ-
daş demokratik ilkeler, hukukun üstünlüğü ve insan haklarını esas alan
kural, kurum ve “yönetim üslubu” olacaktır.
Ortak bir kararlılıkla varılabilecek ve sürdürülebilir kılınacak olan
“Küresel Güç Türkiye” öngörüsü, kökleri Türk milletinin tarihi ve kültü-
rel gerçekliklerine dayanan ve geleceği kucaklayan bir anlayışın ifadesi
ve Türkiye merkezli yeni bir medeniyet ve yeni bir dünya tesis etmeyi
kendisine siyasi misyon olarak kabul eden Milliyetçi Hareket’in uzun va-
deli stratejik hedefidir.
Söz konusu misyon Türkiye’yi küresel güç ve lider ülke konumuna
taşıyacak, bütün mazlum milletlerin de hür ve onurlu bir şekilde yaşa-
ması için gerekli iradeyi ortaya koyacaktır. Milliyetçi Hareket Partisi, bu
kararlılığı sağlayabilecek yegâne siyasi güçtür.
Bu gücü oluşturan temel dinamik ise; siyasi sistemin demokratik-
leşmesini, toplumsal değerlerin siyasi merkezde temsilini, kardeşlik ve
dayanışma kültürünün hâkim kılınmasını, uzlaşmayı ve milletimize mut-
lak güveni esas alan, manevi temelleri “yaşa ve yaşat” ilkesi olan “Türk
Milliyetçiliği” anlayışımızdır.
İnanıyoruz ki Türk milleti, sahip olduğu tarihi tecrübe ve kültürel de-
rinliğe, demokratik evrensel kazanımları da katarak yeniden büyük bir
sentez yaratma imkan ve potansiyeline sahiptir.
Kendi milli ve tarihi değerleri ile barışık, sorun çözme kabiliyeti olan,
kalkınmış, etkin bir devlet düzeni kurmuş ve devletler camiasında saygın
konuma gelmiş güçlü bir Türkiye; 21’inci yüzyılda dünya siyasetinde ve
ekonomik hayatında söz sahibi olacaktır.
254Böylesi bir Türkiye’nin yakın ve uzak çevresindeki hiçbir gelişme, Tür-
kiye’nin güvenlik ve huzurunu tehdit edemeyecek ve Türkiye’nin hakları-
nı yok sayamayacaktır.
Bölgesel barış ve güvenliğin tesisi Türkiye’nin ulusal çıkarları ile doğ-
rudan ilgili olacağından, Türkiye’ye rağmen hiçbir küresel ya da bölgesel
aktör, barış ve güven ortamını tehdit edemeyecektir.
Türkiye merkezli medeniyet projesi; dünyada demokratik standart-
ların yükseltilmesini, refahın artırılmasını, insan hak ve hürriyetlerinin
teminat altına alınmasını, adaletin hakim kılınmasını, barış ve huzurun
tesis edilmesini, çatışma ve gerilimlerin yok edilmesini, yoksulluğun kö-
künün kazınmasını, insanca yaşamanın erdemlerinden tüm insanlığın na-
sibini almasını sağlayacaktır.
Türk milletinin başlatacağı medeniyet yürüyüşü; manevi köklerini
Türk-İslam kaynaklarında bulacak, kültürel temellerini kadim değerleri-
miz üzerine kuracak, ihtiyaç duyduğu enerjiyi ise Türk milletinin büyüme,
ilerleme, çağlar üzerinden sıçrama ve yeryüzüne adalet taşıma idealle-
rinden alacaktır
Bu yürüyüş, öncelikle Türkiye’yi kendisine güvenen, kendi gücüyle
ayakta duran, başı dik, karnı tok ve özgür bireylerin yaşadığı onurlu bir
ülke hâline getirme yürüyüşüdür. Küreselleşme olgusunun insani bir ni-
telik kazanmasını ve adaletli hale gelmesini hedefleyen insan merkezli
bir yürüyüştür.
Sayılan bu üst hedeflere ulaşmış bir Türkiye’de; siyasi, sosyal ve eko-
nomik istikrar sağlanmış, kronik sorunlar çözülmüş, ortak milli ve manevi
değerler ekseninde buluşulmuş, milli birliğin siyasi, sosyal ve kültürel te-
melleri güçlendirilmiş, zengin ortak değerlerin bütünleştiriciliğinde milli
şuur oluşturulmuş ve bin yıllık kardeşlik hukuku yüceltilmiş olacaktır.
Türkiye küresel düzeyde söz sahibi, siyasi, ekonomik ve diplomatik
alanda belirleyici bir güç olacak; silahlı kuvvetleri dünyanın en güçlü ve
caydırıcı üç ordusundan biri konumuna gelecek; insani gelişmişlik düzeyi
255bakımından en üst sıralarda olacaktır. Bilime, teknolojiye, insanlık yara-
rına gelişmelere katkı yapacaktır. Dünyanın her yerinde yüksek teknolo-
jili “Türk Malı” markalı ürünler yer alacak ve bunlar en çok tercih edilen
ürünler olacaktır.
“Küresel Güç Türkiye”nin devlet ve insan hayatında hâkim kıldığı
evrensel ve insani ilke ve değerleri benimseme iradesini ortaya koyabilen
ve Türkiye’nin açtığı barış şemsiyesinin altında yer almayı arzulayan ül-
keler, bu birliktelikten güç kazanacaklar ve aynı zamanda bu yapıya güç
katacaklardır.
2053’te 100 milyonu aşan nüfusu, 50 milyona ulaşan istihdamı, 3,2
trilyon dolara varan ihracatı, 10 trilyon doları yakalayan Gayrı Safi Yurti-
çi Hasılası ve 100 bin doları bulan kişi başına milli geliri yanında Türkiye
ve Türk milleti; yüzyılları bulan mazlum milletlerin sömürülmesinin ve
demokrasi, insan hakları ve adalet adına sürdürülen zorbalık düzeninin
bitirilmesini sağlayacak medeniyet inşasıyla, İstanbul’un fethinden 600
yıl sonra yeniden bir “Çağ” açacaktır.
Milliyetçi Hareket’in uzun vadeli Türkiye vizyonuna ulaşma yolunda
tek başına iktidarı hedef alan; “Toplumsal Onarımı ve Huzurlu Gelece-
ği” tesis etmeye dönük “Seçim Beyannamesi”, Türk milletinin sağduyu-
suna takdim edilmektedir.
İnanıyor ve güveniyoruz ki Milliyetçi Hareket Partisi, 7 Haziran 2015
tarihinde yapılacak Milletvekili Genel Seçiminde Cenab-ı Allah’ın
izni ve milletimizin teveccühü ile tek başına iktidara gelecek ve Türk
milletine hizmet için ülke yönetimini üstlenecektir.
256