Źródła i pochodzenie Prawa. Wstęp do Teorii Gier.

Teoria Gier to nie tylko użyteczne narzędzie matematyczne. To również sposób rozumienia świata. Konkurencyjny dla innych sposobów.

 

...

Teoria Gier to nie tylko użyteczne narzędzie matematyczne. To również sposób rozumienia świata. Konkurencyjny dla innych sposobów.

 

Uważam, że Teoria Gier istniała zanim ktokolwiek zaczął o niej pisać. Ta opinia, to mój pogląd filozoficzny (tzw. realizm matematyczny). Nie trzeba go podzielać, żeby zrozumieć Teorię Gier, a już z całą pewnością nie trzeba być realistą matematycznym, żeby wykorzystywać w praktyce twierdzenia Teorii Gier.

 

 

Co jest, a co nie jest grą?

Poproszę o łatwiejsze pytanie. A poważnie: Na takie pytania nie należy odpowiadać. Mamy Teorię Gier. Jeżeli jej zastosowanie pomaga nam w zrozumieniu zjawiska i w praktycznym działaniu, to zjawisko które obserwujemy, lub zjawisko, w którym bierzemy udział, najprawdopodobniej, jest Grą.

 

 

 

Podstawowe definicje:

 

Definicja nr. 1: Obraz Gry jest to pełna zawartość gry.

 

Definicja nr. 2:Przebieg Gry jest konkretnym przejawem istnienia gry i częścią obrazu gry.

- Myślę, że ta definicja jest wystarczająco jasna. Jeżeli obserwowane zjawisko uważamy za grę, to: To, co widzimy (słyszymy itp.) jest Przebiegiem Gry.

 

Definicja nr 3: Zasady Gry to pisane i niepisane prawa obowiązujące w tej grze, niezwykle ważna część Obrazu Gry.

 

 

 

Skąd się biorą Zasady Gry? Skąd się bierze Prawo?

Chyba każdy intuicyjnie wyczuwa, że zasady gry są niezwykle ważne. Że to od nich, w wielkim stopniu, zależy przebieg gry i jej wyniki (efekty).

Niektóre prawa powstały niezależnie od człowieka. Należą do nich prawa fizyki. Takie jak prawa grawitacji (Prawa Newtona, Ogólna Teoria Względności), prawa elektrodynamiki Maxwella i wiele innych. Tych praw nie stworzyli ludzie i ludzie nie są w stanie ich zmienić.

Nie ma żadnych dowodów na to, że prawa fizyki są niezmienne w czasie. Wiemy jedynie, że ludzie nie zauważyli, do tej pory, tego typu zmienności.

 

 

 

Inne prawa stworzyli ludzie. Takie jak zasady gry w szachy, zasady gry w piłkę nożną, zasady gry w koszykówkę, zasady nowoczesnych gier komputerowych. Tworząc zasady gry w szachy, ludzie nie stworzyli wszystkich praw obowiązujących w tej grze. Niektóre prawa mają charakter wtórny i autorzy zasad gry nie byli w stanie przewidzieć ich istnienia, choć tworząc szachy przyczynili się do powstania tych praw. Analogiczna sytuacja występuje w piłce nożnej i koszykówce gdzie zasady strategii i taktyki gry powstały bez bezpośredniego udziału autorów przepisów dotyczących tych gier. To co ludzie stworzyli, ludzie są w stanie zmienić. Nie zawsze, ale często obowiązuje taka zasada w odniesieniu do prawa. Ludzie tworzą również prawo w wąskim znaczeniu tego słowa: (prawo karne, prawo cywilne... itp.)

Wielu ludzi uważa, że polityka, ekonomia, rozwój społeczeństw to gry. W niektórych środowiskach obowiązują inne poglądy. Np. dość rozpowszechniony pogląd, że jest to realizacja Bożego Planu. Chciałbym od razu zaznaczyć, że tych dwóch stanowisk nie można pogodzić na gruncie logiki.

Wynik Gry jest niepewny. To podstawowa zasada. W Teorii Gier rozpatruje się możliwość istnienia wielu planów, z który jedynie jeden zostanie zrealizowany. I nie można przewidzieć na 100%, który zostanie zrealizowany. Jest także możliwość, że plan (projekt) zostanie zrealizowany niedokładnie. Teoria Gier nie dotyczy zjawisk ściśle przewidywalnych (zdeterminowanych).

 

 

 

Teoria Gier odżegnuje się od ścisłego determinizmu (fatalizmu).

1) Zjawiska przewidywalne (w znaczeniu potocznym) podlegają Teorii Gier np. mecz piłkarski Juventusu z drużyną podwórkową można opisywać przy użyciu schematów Teorii Gier. W takim meczu nie ma problemów z przepowiednią: Kto okaże się lepszy?  Mało tego. Teoria Gier jest stosowana do przewidywania przyszłości. Z pomocą Teorii Gier znajdujemy najbardziej prawdopodobny przebieg przyszłych wydarzeń.

2) Zjawiska ściśle przewidywalne np. realizacja planu stworzonego przez Boga, nie podlegają Teorii Gier.

Podobnie: Inny niż Teoria Gier sposób rozumienia świata proponuje mechanika Newtona, Teoria Chaosu Deterministycznego, Teoria Funkcji Falowej Wszechświata (autorstwa Hawkinga) i wiele innych teorii występujących w przyrodoznawstwie.

Teoria Gier i teorie ściśle deterministyczne nie mogą być równocześnie prawdziwe, choć wszystkie równocześnie mogą być do prawdy podobne i z tego powodu bardzo użyteczne.

Można byłoby powiedzieć, że wszystkie tu wymienione są prawie prawdziwe. Zwróćmy uwagę na to, że mówimy o modelach matematycznych, które z zasady są jedynie podobne do fizycznej rzeczywistości.

 

 

 

Adam Jezierski

 

PS. Nie wszystko z tego, co tu napisane znajduje się w standardowych podręcznikach Teorii Gier. Ta teoria stale się rozwija, z moim udziałem...:)