Media i samorząd - koniecznie konflikt?

Relacje między władzą samorządową, a mediami lokalnymi od zawsze budziły zainteresowanie, gdyż należą do podstawowych stosunków społecznych, zwłaszcza w społecznościach lokalnych.

 

Media wpływają na kształtowanie opinii społecznej poprzez dostarczanie konkretnych informacji o lokalnych politykach i władzy samorządowej. Z kolei politycy, dzięki lokalnym środkom masowego przekazu mają możliwość kształtowania własnego wizerunku oraz prowadzenia polityki informacyjnej dotyczącej sprawowanej władzy i podejmowanych działań.
Odwołując się do tradycji demokracji, wojna między niezależnymi mediami, a demokratyczną władzą jest rzeczą naturalną, wynika- wydawałoby się- z różnego postrzegania i interpretowania rzeczywistości. Także cele, jakie przyświecają obu instytucjom zasadniczo się różnią, chociaż zarówno media jak i władza podkreślają że najważniejsze jest dobro wspólne, interes publiczny...Media przede wszystkim chcą dostarczać informacji, newsów, a także- o czym się nie mówi- zdobyć czytelników, a tym samym sprzedaż, oglądalność, pieniądze, dochody...Politykom zależy głównie na zdobyciu lub utrzymaniu władzy, realizacji swojego programu wyborczego, zdobyciu głosów wyborców. I już w tym momencie występuje konflikt interesów. Bo jakże często newsem, szczególnie na łamach prasy lokalnej jest wytykanie błędów radnym, opisywanie drobnych afer, przypadków korupcji czy skandali obyczajowych.Politycy czują wtedy, że są atakowani i skrępowani przez media, postrzegają kontrolę mediów jako zamach na władzę, wybraną przecież w demokratycznych wyborach, a dziennikarzy jako swoich politycznych przeciwników. Dziennikarze natomiast uważają, że mają pełne prawo, by krytykować i oceniać polityków.
Ponadto często media lokalne podkreślają, że władza samorządowa żyjąc w zamkniętym kręgu, często nie zdaje sobie sprawy z oczekiwań społecznych, a w wielu przypadkach działalność polityków lokalnych rozmija się z potrzebami mieszkańców. Natomiast informacje prasowe, na przykład w prasie lokalnej, są odzwierciedleniem tego, czego oczekują czytelnicy. Gdy władza podejmując decyzje (lub ich nie podejmując) nie spełnia oczekiwań mieszkańców, naraża się tym samym na krytykę dziennikarzy, co powoduje konflikt między tymi instytucjami życia społecznego.
To media coraz częściej wyręczają organa kontroli państwa w tropieniu nieprawidłowości w życiu publicznym. Opisanie przypadków korupcji czy wytykanie błędów urzędnikom musi prowadzić do konfliktu. Fakt, że to negatywne i krytyczne teksty są eksponowane nie przyczynia się do budowania pozytywnych relacji między władzą a mediami. W efekcie władza samorządowa zaczyna działać przeciwko dziennikarzom, ograniczając im dostęp do informacji, czy stosując różne formy nacisku na redakcję czy nawet na poszczególnych dziennikarzy. Często wykorzystywanym środkiem nacisku są próby wpływu na rynek reklam czy też faworyzowanie przychylnych sobie tytułów poprzez zamieszczanie w nich komunikatów administracji samorządowej czy przedsiębiorstw komunalnych, a pomijanie w tym niesprzyjających sobie mediów.
Niejednokrotnie zdarza się też, że media są zaangażowane w procesy polityczne, czy nawet popieranie konkretnych opcji politycznych, a ich działania nie sprowadzają się tylko do informowania, ale także do interpretowania i komentowania rzeczywistości. Jednak konflikty na linii media - władza są czymś naturalnym w systemach demokratycznych, o ile nie przekraczają granic wolności mediów i zasad funkcjonowania samorządu. Występuje tu konflikt interesów, który jednak nie powinien wpływać na prawny obowiązek i demokratyczną powinność prawa do informacji publicznej, kształtowanie opinii społecznej oraz wolności słowa.
Z drugiej zaś strony, media i dziennikarze doskonale rozumieją potrzebę funkcjonowania władz lokalnych na szczeblu jak najbliższym obywatelom. Sprzyja to budowie społeczeństwa obywatelskiego i demokracji lokalnej. Nie należy też zapominać o wzajemnym wspieraniu się tych instytucji, zwłaszcza w dobie transformacji ustrojowej. Media wspierały i wspierają budowę najmniejszych, demokratycznych struktur państwa, a organy władzy umożliwiają powstawanie i funkcjonowanie niezależnych środków przekazu.
Niewątpliwie, ważnym jest, aby media nie tylko ukazywały negatywne aspekty pracy radnych, członków władz wykonawczych, czy urzędników, ale także aspekty pozytywne, zarówno te dotyczące działań ludzi samorządu, jak i realizowanych inicjatyw. Zadaniem lokalnych mediów powinno być szerzenie idei społeczeństwa obywatelskiego, szeroko pojętej partycypacji społecznej i demokracji lokalnej, gdyż to media cieszą się większym zaufaniem społecznym, niż władze samorządowe.
Lokalne media stanowią podstawowe źródło informacji dla mieszkańców o tym, co dzieje się w regionie, podejmowanych inicjatywach i działaniach władz. Gazety lokalne czyta większość mieszkańców, natomiast, jeśli chodzi o biuletyny samorządowe to nie zawsze spotykają się one z zainteresowaniem odbiorców. Ponadto media lokalne spełniają szereg funkcji związanych z edukacją, kulturą, rozrywką i integracją. Pomagają zrozumieć otaczającą rzeczywistość, kształtują opinie społeczną i spełniają funkcje kontrolną w stosunku do władzy.
Jeżeli inicjatywa władz samorządowych jest zgodna z oczekiwaniami i potrzebami społeczności lokalnej, media powinny popierać działania polityków. Ponadto media lokalne zobowiązane są czuć odpowiedzialność za wykreowany wizerunek danej jednostki samorządu terytorialnego oraz za stosunek jej mieszkańców do dokonań władzy samorządowej.
Media lokalne wspierają także rozwój kultury niezależnej. Dobrym przykładem są tu publikacje„Gazety Wyborczej Lublin”, w której na podstawie kwerendy przeprowadzonej w archiwach i bibliotekach, we współpracy z Tomaszem Pietrasiewiczem i Teatrem NN ukazało się przeszło sto artykułów opisujących przedwojenną codzienność Lublin.
Promocja przedsiębiorczości, ekologii, turystyki oraz kreowanie standardów cywilizacyjnych zachowań społeczności lokalnych to również zadanie mediów.
Zarówno media lokalne, jaki władze samorządowe muszą pamiętać, o tym że interesują ich te same sprawy dotyczące społeczności lokalnej, dlatego w pewnych obszarach życia społecznego nie mogą tylko rywalizować.Rolą mediów powinno być dostarczanie informacji odbiorcom, aby mieli oni pełny obraz polityczny, bo tylko dobrze poinformowany wyborca może dokonać wyborów zgodnych ze swoimi przekonaniami. Politykom też powinno zależeć na względnie dobrej współpracy z mediami, gdyż tylko wtedy są w stanie dotrzeć do potencjalnego elektoratu i realizować szeroko pojęty interes publiczny.
W Polsce, w wielu lokalnych społecznościach, nie zawsze relacje na linii media- samorząd wyglądają poprawnie. Mamy albo totalne podporządkowanie lokalnej prasy władzy samorządowej, albo- wprost przeciwnie- atak, krytyka i brak jakiejkolwiek współpracy. Nie przyczynia się do rozwoju samorządności i świadomości obywateli, która- przede wszystkim kształtuje się na najniższym szczeblu.