Bahaicka architektura sakralna

Bahaizm

Bahaizm

 

6590190bdf1310f24735492d0054742a.jpg

7bc58948fb5302f95d085e5d2c72b6aa.jpg

60d91c33c7f679d81eddde8308d17722.jpg

067eb5eff7887aefec6ac552b8b1ae97.jpg

Zdjęcia: Świątynia Bahaicka w New Delhi (India)

Wprowadzenie

Wiara Bahá’í, najmłodsza niezależna monoteistyczna religia świata, została założona przez Bahá’u’lláha (1817 – 1892) w Iranie w XIX wieku. Jej 5 milionów wyznawców, zamieszkujących 218 różnych krajów i terytoriów zależnych i pochodzących z ponad 2.100 różnych grup etnicznych, stanowią drugą po chrześcijaństwie, najbardziej geograficznie rozprzestrzenioną religię na świecie. Podstawową zasadą Wiary Bahá’í jest jedność ludzkości w całej swej różnorodności. Bahaici wywodzą się z różnych środowisk, religii, narodowości, profesji i kultur. Celem Wiary Bahá’í jest przezwyciężenie wszelkiego rodzaju uprzedzeń i efektywne wspieranie społecznego, duchowego i ekonomicznego rozwoju wszystkich ludzi.

31073065e4df5dd42a48fb28d9151657.jpg

73732aacdbe58e5e137cb9d989aa31c0.jpg

1f9f9f42bdf1cc6f5b9eb0ee9c3289e9.jpg

cdca3116ef4471f1787af9a7b1271120.jpg

7a8e749d12d1caf7329225a9c0331ba0.jpg

291e491755ffd6db28bf25f395b5a2ec.jpg

d9e070c6527fdfb2a8f464f8b99c565a.jpg

 

Zdjęcia: Świątynia w Chile

Bahaickie budynki sakralne dzielimy na mauzolea tj. tam gdzie pochowani są założyciele Wiary Bahá’í, centra administracyjne oraz domy modlitwy. Budowlami, które reprezentują nowoczesne rozwiązania architektoniczne są świątynia lotosu w Nowym Deli w Indiach (rok budowy 1986) oraz świątynia w Santiago de Chile (planowany rok zakończenia budowy 2008). Natomiast pozostałe budowle wzniesiono w połowie XX wieku, w 2001 roku otwarto nowe budynki centrum administracyjnego w Hajfie w Izraelu w stylu klasycystycznym.

Bahaickie domy modlitwy

Bahaickie domy modlitwy są budowlami centralnymi - każdy dom modlitwy jest dziewięciokątem zwieńczonym kopułą. Budowle tego typu przeznaczone na cele sakralne cieszyły się dużą popularnością już w czasach renesansu. Symetryczność miała odzwierciedlać doskonałość Boga. Okrąg ma również znaczenie symboliczne w różnych religiach: zarówno wizerunki Buddy czy postaci świętych w chrześcijaństwie otoczone są okrągłą aureolą. Harmonia formy współgra zazwyczaj z otoczeniem – budynki otoczone są pięknymi ogrodami, które w tradycyjnych wierzeniach były symbolem nieba, natomiast kwitnące ogrody symbolami nowego życia i duchowego rozwoju. Dom modlitwy jest miejscem dla duchowego spotkania całej ludzkości.

8e0c13231d65b239ff23b5b7e60925c4.jpg

f0bf316cfade7dd4f2a710c36bfe3cc4.jpg

6a5b42dae4351d98d0817f194a21372f.jpg

Zdjęcia: Świątynia w Panamie

Otwartość na ludzi różnych ras i wyznań znajduje wyraz w sposobie kształtowania architektonicznego budowli. Otwartość na inne kultury i religie  odzwierciedlona jest symbolicznie poprzez 9 wejść, charakterystycznych dla wszystkich domów modlitwy. 

ef5b21954bb4961d8876b6451858c0e7.gif

787c23180f3c67b57ac3485b362a0062.jpg

Jedność religii jest również ważną cechą wydarzeń odbywających się w budynku- służy ona głównie jako miejsce do medytacji jednak okazjonalnie czytane są tam fragmenty pism świętych nie tylko bahaickich ale również innych religii takich jak Biblia czy Koran. 

534d26000c44f2af08e0fa251a1d2087.jpg

132bd13114ded401177bcf2e18dcc88d.jpg

502a2880425f6cf2ccd6bd9595d8b22d.gif

1e9d98be9f619c7aab2b458fe31c10e1.jpg

0676d8a99416ecadd6bec5fef8e40c9d.jpg

17857fd393d2452e4135bacb2d8e484e.jpg

e7cba923c2aa903c92f9170fdc9271b0.jpg

5b485859d0bffc7e30fdba622ccf23d4.png

d23089d05b5a30446a77a3860d8e9ad5.jpg

Zdjecia: Niemcy

 Istniejące domy modlitwy (Mashriqu’l-Adhkar) uważa się za „Świątynie Matki” poszczególnych kontynentów, jako że w przyszłości przewiduje się, że takich budowli będzie więcej. W bahaickich domach modlitwy nie ma kazań, rytuałów, duchowieństwa, obrazów czy posągów. Spotkania modlitewne odbywające się w środku polegają na czytaniu świętych tekstów Wiary Bahá’í i innych religii. Obecnie, na całym świecie istnieje siedem domów modlitwy  i trwa budowa kolejnego obiektu.

11059bb29293eed1b09b3fe266662dcf.jpg

dcb58f28ba406d62381efce9cc3d3fc4.jpg

bf6107a12ff289d23dcf7dc292b3d1ae.jpg

90fcd701624f0a585857e09bbb47bc82.jpg

4e1692af58ad3fe10cdf4d631687c75d.jpg

fdf492de7ac5568857505f27923414c9.jpg

abcc7bc4a1d72eb64afbc0e02f5b15d2.jpg

a6e57d32f1fef3c166f28ddfd999f4e8.jpg 

Zdjecia: Australia

 Wnętrza bahaickich domów modlitwy są projektowane zgodnie z zasadą minimalizmu, nie ma w nich zbędnych ozdób, które rozpraszałyby medytujących w nich ludzi jak obrazy czy rzeźby. Tym samym nawiązuje do tradycji ikonoklazmu, ruchu sprzeciwiającego się kultowi obrazów już za czasów chrześcijańskiego Bizancjum, a w późniejszych okresach za czasów reformacji. Podobne tendencje można współcześnie zaobserwować w innych religiach np. w kościołach protestanckich, bardzo prostych i oszczędnych w formie świątyń.

03a621e177ef84fa0888d229cd46d633.jpg

7565dc5f2d37f0e7b98d367fd8fe282c.jpg

d690b5f86003c50b45fcad5287b4c43e.jpg

2f0758c3da2bc880ecca197844c75889.jpg

c9cd83fe25b31898c035b39f3ba6c272.jpg

d47fba2a8aa750fa4a95c4cd8a3c144a.jpg

dea1b1dfeacff4db558163bcfc62ecf3.jpg

240001f32811d335111826d42f88f94e.jpg

1d47c28fac3d935cd5fc6caf162fb946.jpg

5980a52f35cc0e35cfe91027bb471eb2.jpg

Zdjecia: świątynia w USA

Zakaz przedstawiania wizerunków Boga oraz jego proroków występuje również w Islamie. Podobnie w świątyniach bahickich modlący nie kierują się ku wizerunkowi Boga ale wznoszą ciche modlitwy ku Bogu niematerialnemu, duchowemu. Chociaż nie jest to koncepcja nowatorska jest czasami trudna do zrozumienia dla wyznawców religii, w których miejsca sakralne są nasycone wyobrażeniami religijnymi  np. w Hinduizmie czy u grekokatolików. Zjawisko to jest szczególnie widoczne w bahaickiej Świątyni Lotosu w Indiach, gdzie odwiedzający często szukają obiektów kultu, do których mogliby się zwracać. Trudno jest czasami pogodzić różne tradycje i przyzwyczajenia -  zadanie to powiodło się w Indiach, gdzie chrześcijanie modlą się obok wyznawców islamu czy hinduizmu - sztuka dość trudna w kraju gdzie często wybuchają walki uliczne na tle religijnym.

280bf727dcf7d163c9ee766f6661db13.jpg

cb5ec1db2a4181e794de9be2c2066912.jpg

10d9efd3ff5578ce142b8a65d7fae03f.jpg

Zdjecia: Samoa

Jedynym symbolem umieszczonym w budynku w centralnym miejscu kopuły bahaickiej świątyni jest kaligrafia inwokacji do Boga „Chwała Najświętszemu Imieniu”. Jest to jedyny punkt który wyróżnia się z ascetycznego otoczenia i do którego prowadzi wzrok modlącego. 

7abef5c1912f67a33e12fef36905a3a4.png

885d82b760f4ff56f3c2a8b87889eca3.jpg

Bahaickie domy modlitwy są miejscami służącymi wysławianiu Boga i Jego Objawicieli. Są duchowymi ośrodkami głoszenia jedności ludzkości, stworzonymi z myślą o modlitwie i medytacji. Poza funkcją duchowo-modlitewną budynki te mają ambicję bycia centrum działalności społecznej dla lokalnych społeczności, dlatego też do uczestnictwa w programach modlitewnych oraz społeczno-ekonomicznych realizowanych wokół świątyni zapraszani są wyznawcy wszystkich wyznań i narodowości. W przyszłości świątynie będą nie tylko miejscami medytacji, ale stanowić będą centrum działalności społeczno-ekonomicznej i charytatywnej.

45a0d7d3878ce2c41d3b69deb81a0607.jpg

e8ba4d5869bc167de27b5903d118f489.jpg

21ad9b6b3d7894c2d2c27a4a646b7429.jpg

7118cf1dbb6427510fe8f706930519de.jpg

8127a263d3bf64e0fb4b4e4dafbac6c8.jpg

Zdjęcia: Uganda

Budynki te będą pewnego dnia ośrodkami życia duchowego każdej wspólnoty i wyrazem jej humanitarnej troski o wszystkich, skupiającymi dodatkowe budynki takie jak sierociniec, szkoła i dom dla ludzi w podeszłym wieku. Wszystkie te instytucje będą zajmować się zagadnieniami społecznymi, humanitarnymi, edukacyjnymi oraz naukowymi.  Działaniami tymi mają kierować jednostki administracyjne Wiary Bahá’í, tj. dziewięciu członków wybieranych rokrocznie w demokratycznych wyborach tzw. zgromadzenia duchowe.

Architekci uczestniczący w procesie projektowania bahaickich domów modlitwy  zwracają uwagę na to, aby lokalne cechy kulturowe były odzwierciedlone w budowli, w związku z tym przeprowadzane są konsultacje społeczne mające na celu poznanie opinii lokalnej społeczności na temat możliwości zastosowania formy, koloru czy  oświetlenia.

Ogólnie zasady projektowania bahaickich domów modlitwy można podsumować w następujących punktach:

  • Celem istnienia budowli jest modlitwa do Boga, zjednoczenie ludzi różnych ras wyznań i warstw społecznych, budowle są otwarte dla wyznawców różnych religii, gdzie wszyscy wspólnie modlą się do jednego Boga,
  • Posiadają 9 wejść: symbolizujących 9 głównych religii i ich jedność-  miejsca prowadzą symbolicznie do do tego samego miejsca tj. wnętrz świątyni, w domyśle do jednego Boga,
  • Dom modlitwy to centrum większego kompleksu charytatywnego: szkoły, przytułki, domy starości,
  • Usytuowane są na przedmieściach miast wśród terenów zielonych, zawsze uwzględniają elementy lokalne tak aby nikt nie czuł się tu obco,
  • Lokalni wyznawcy zawsze uczestniczą w wyborze projektu oraz w procesie budowy.

a8a8776b17945178e8cdfb6c781c15da.png

Mapa  (gdzie się znajdują świątyni bahaickie)

www.bahai.org.pl

Film o światynie bahaickiej lotosu w New Delhi w języku polskim na Youtubie

Opracowanie tekstu: Anna Oniszk-Poplawska

Kushtar Mamytaliev